Άγονη γραμμή

2 Μαρτίου 2008

MUDAFAA, Μια άγνωστη εφημερίδα των Τουρκοκρητικών του Ρεθύμνου

Filed under: Παπιομύτογλου Γιάννης — Άγονη Γραμμή @ 10:45 μμ
Tags:

mou1

Όταν με τη Σύμβαση της Χαλέπας (1878) επιτράπηκε από την Οθωμανική Διοίκηση η έκδοση εφημερίδων στην Κρήτη, ακολούθησε ένας εκδοτικός καταιγισμός στο νησί. Συγκεκριμένα κατά την περίοδο 1880-1897 εκδόθηκαν 23 τίτλοι εφημερίδων από τους οποίους οι 12 στα Χανιά, οι 7 στο Ηράκλειο και οι 4 στο Ρέθυμνο. Ακόμη πιο έντονο ήταν το φαινόμενο κατά την περίοδο της Αυτονομίας (1898-1913). Κατά την περίοδο αυτή βλέπουν το φως 54 τίτλοι εφημερίδων, οι οποίες χωροταξικά κατανέμονται ως εξής: 28 στα Χανιά, 13 στο Ρέθυμνο, 12 στο Ηράκλειο και 1 στο Λασίθι (Ιεράπετρα).

Βλέπουμε, λοιπόν, ότι κατά το χρονικό διάστημα 1880-1913 εκδόθηκαν στην Κρήτη συνολικά 77 εφημερίδες, από τις οποίες οι 73 ήταν ελληνικές και μόλις οι 4 τουρκικές. Με τον όρο ελληνικές εννοούμε ότι γράφονταν στην ελληνική γλώσσα και απευθύνονταν στο ελληνικό στοιχείο, ενώ αντίθετα οι τουρκικές γράφονταν στην τουρκική γλώσσα και απευθύνονταν στο τουρκοκρητικό στοιχείο. Ο πολύ μικρός αριθμός των τελευταίων ίσως οφείλεται στο μεγάλο ποσοστό αναλφαβητισμού που επικρατούσε στους κόλπους του μουσουλμανικού πληθυσμού του νησιού.

mou2

Οι τέσσερις αυτές τουρκόφωνες εφημερίδες ήταν:

  1. Η «Ιντιμπά» (=Επαγρύπνησις), που εκδιδόταν το 1881 -1884.
  2. Η «Σαντάι Γκιρίτ» (=Φωνή της Κρήτης), που εκδιδόταν το 1881.
  3. Η «Μιράατ Γκιρίτ (=Καθρέπτης της Κρήτης), που εκδιδόταν το1886,
  4. «Μουνταφάα» (=Άμυνα), που εκδιδόταν το 1910-1911.

Από αυτές οι τρεις πρώτες εκδίδονταν στα Χανιά και η τελευταία στο Ρέθυμνο, στην οποία και αφορά το παρόν δημοσίευμα.

Όταν πριν 25 χρόνια έκανα έρευνα για καταγραφή του Ρεθεμνιώτικου Τύπου, πληροφορήθηκε την ύπαρξή της πριν από δύο σχόλια της εφημερίδας «Δράσις» του Ρεθύμνου. Παρά την αναζήτησή μου δεν μπόρεσα, να εντοπίσω κάποιο φύλλο της εφημερίδας. Διαβάζοντας τα σχόλια της «Δράσεως», τα οποία δημοσιεύονται εδώ σε φωτοτυπία, διαπιστώνουμε ότι η «Δράσις» καταφέρεται με οξύτητα κατά της τουρκόφωνης συναδέλφου της και του εκδότη της. Από τα σχόλια αυτά πληροφορούμαστε ότι η εφημερίδα, που στο ένα αναφέρεται ως «Μουταφέα» και στο άλλο ως «Μουτεφτάς», ήταν κάποιος Χασάν Κουγιουμτζάκις, ο οποίος ήρθε από τα Χανιά και εγκαταστάθηκε στο Ρέθυμνο. Είναι η εποχή που το αίτημα για Ένωση είναι παλλαϊκό και η ικανοποίηση του είναι «επί θύραις». Από την άλλη πλευρά στην Τουρκία είναι σε εξέλιξη το κίνημα των Νεότουρκων και φαίνεται πως ο εκπρόσωπος τους στο Ρε’θυμνο ήταν ο Κουγιουμτζάκις.

mou3

Πρόσφατα σε συνέδριο που πραγματοποιήθηκε στο «Ξενία», στο οποίο συμμετείχαν και Τούρκοι σύνεδροι, πληροφορήθηκα ότι σώμα της εν λόγω εφημερίδας φυλάσσεται στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Σμύρνης. Παρακάλεσα την ιστορικό κ. Nukhet Adiyeke, που μετείχε στο συνέδριο, να μου στείλει σε φωτοτυπία κάποιο φύλλο της εφημερίδας. Πράγματι είχε την καλοσύνη να μου στείλει μερικά φύλλα μέσω του λέκτορα οθωμανικής ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης και ερευνητή του Ινστιτούτου Μεσογειακών Σπουδών κ. Ηλία Κολοβού. Από τα φύλλα αυτά διαπιστώνουμε ότι η εφημερίδα τυπωνόταν στην τουρκική – και μάλιστα στην παλαιοτουρκική – γραφή, γεγονός που καθιστά, τουλάχιστον σε εμάς, αδύνατη την προσέγγιση στο περιεχόμενο.
Ελπίζουμε να κατορθώσουμε να φέρουμε στο Ρέθυμνο ένα αντίγραφο του συνόλου των φύλλων της εφημερίδας και ευελπιστούμε ότι θα ασχοληθούν μαζί της οι τουρκολόγοι του Ινστιτούτου Μεσογειακών Σπουδών, ώστε να γνωρίσουμε το περιεχόμενο της και να αντλήσουμε τις πληροφορίες που περιέχει.

Advertisements

Σχολιάστε »

Δεν υπάρχουν σχόλια.

RSS feed for comments on this post.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Blog στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: