Άγονη γραμμή

6 Απριλίου 2008

Δικηγορικός Σύλλογος Ρεθύμνης 1900

Filed under: Κτιστάκη Σοφία — Άγονη Γραμμή @ 3:19 μμ
Tags:

Φωτογραφία από το βιβλίο του Θ Βαλαρή «Μια πόλις αναμνήσεις» σελ.179

Το κύμα προσφύγων, που δημιουργήθηκε κατά και μετά την επανάσταση του 1866-1869, εγκαταστάθηκε σε μεγάλα και μικρότερα αστικά κέντρα της ελληνικής επικράτειας αποκτώντας συχνά πρόσβαση στην ανώτατη παιδεία. Ανεξάρτητα όμως από την προσφυγιά αρχίζοντας αυτή την περίοδο και μετά διαμορφώνεται και ένα ρεύμα μεταναστών για λόγους σπουδών, που θα εξασφάλιζαν την επαγγελματική τους πορεία στο νησί, ιδίως εφόσον οι θέσεις του δημοσίου έγιναν προσβάσιμες και για τους χριστιανούς μετά το 1868. Οι Κρήτες φοιτητές έδειξαν μια σύμφωνη με το κλίμα της εποχής προτίμηση στην επιστήμη της νομικής. Έτσι, ενώ το 1881 υπάρχουν 68 χριστιανοί και μουσουλμάνοι δικηγόροι σε όλο το νησί, το 1900 36 άνθρωποι εξασκούν δικαστικά επαγγέλματα μόνο στο Ρέθυμνο. Όπως πιθανόν έγινε μετά τη σύμβαση της Χαλέπας, έτσι και μετά τη δημοσίευση του συντάγματος του 1899 οι δικηγόροι πρωτοστατούν στην οργάνωση των επαγγελματιών ιδρύοντας τον Δικηγορικό Σύλλογο Ρεθύμνης.

Τον Ιούλιο του 1900 δημοσιεύεται η επίσημη έγκριση του καταστατικού αυτής της συσσωμάτωσης, η οποία περιλάμβανε ως μέλη της όλους τους δικηγόρους που εξασκούσαν το επάγγελμα στο νομό του Ρεθύμνου. Σύμφωνα με αυτό το καταστατικό οι προσπάθειες του Δικηγορικού Συλλόγου Ρεθύμνης θα επικεντρώνονταν στην ίδρυση νομικής βιβλιοθήκης προς χρήση των δικηγόρων και των δικαστικών υπαλλήλων του νομού, στην προαγωγή της επιστήμης του δικαίου μέσω διαλέξεων και συζητήσεων και στην προάσπιση των συμφερόντων του κλάδου. Τη διοίκηση του συλλόγου αναλάμβανε τριμελές συμβούλιο, το οποίο εκλεγόταν από τα μέλη με μυστική ψηφοφορία και απόλυτη πλειοψηφία κάθε έτος. Η μεγαλύτερη έκταση του καταστατικού αφιερώνεται στον τρόπο εκλογής, τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις καθενός από τα μέλη του συμβουλίου. Είναι, ωστόσο, εμφανής η έμφαση που δίνεται στον οικονομικό παράγοντα λειτουργίας του συλλόγου μέσα από τη λεπτομερή περιγραφή του ρόλου του ταμία, τον ορισμό εξαμηνιαίων προϋπολογισμών και ελέγχων, την ενδεχόμενη συνεργασία με την Κρητική Τράπεζα, το υψηλό κόστος συνδρομής των μελών και τους περιορισμούς που ακολουθούν σε περίπτωση καθυστέρησης των καταβολών. Το καταστατικό υπογράφουν 17 μέλη.

Οι φήμες για την ίδρυση του Δικηγορικού Συλλόγου αναγγέλθηκαν ενθουσιωδώς. Ο τύπος της εποχής παρακολουθούσε και διοχέτευε στο κοινό ειδήσεις για την πρώτη συγκέντρωση των μελών, την απόφαση σύστασης συλλόγου, την ψήφιση καταστατικού, την υποβολή του στις αρχές και την τελική έγκριση του από αυτές . Αν και ο σύλλογος καθυστέρησε να δώσει σημεία ουσιαστικού έργου, έκανε ένα δυναμικό ξεκίνημα. Περίπου ένα χρόνο μετά την ίδρυση του τα μέλη του υπέβαλαν στη Βουλή της Κρήτης υπόμνημα, το οποίο περιείχε προτεινόμενες τροποποιήσεις του Οργανισμού των Δικαστηρίων και της Πολιτικής Δικονομίας. Κατά τη διάρκεια της Κρητικής Πολιτείας και για αρκετά χρόνια πριν οι δικηγόροι λόγω της φύσης του επαγγέλματος τους αλλά και λόγω της επαφής τους με νέες πολιτικές ιδέες κατά τη διάρκεια των σπουδών τους στην Ελλάδα και την Ευρώπη συμμετείχαν ενεργά στο πολιτικό γίγνεσθαι του νησιού. Η παραπάνω κίνηση, την οποία ο τύπος επαίνεσε χωρίς να δώσει λεπτομέρειες για το περιεχόμενο ή την έκβαση της, αποτελεί ένα μεμονωμένο θετικό δείγμα για το Ρέθυμνο. Ανάλογη συνέχεια δεν υπήρξε, καθώς το σώμα των μελών στα επόμενα χρόνια παρουσιάζει εικόνα διχασμού λόγω κομματικών προτιμήσεων.

Το Μάρτιο του 1902 ο σύλλογος όρισε την 25η ως επίσημη γιορτή του, μία ρύθμιση που απουσίαζε από το καταστατικό του. Η διοργάνωση και το πρόγραμμα της γιορτής διέρρευσαν στον τύπο, ακόμα πριν εκδοθεί επίσημη ανακοίνωση από το γραφείο του συλλόγου. Το γεγονός περιγράφηκε τελικά και από τις δύο μεγάλες εφημερίδες της πόλης μέσα στα πλαίσια σχολιασμού των γεγονότων ολόκληρης της εθνικής επετείου: το πρωί ο πρόεδρος Μίνωας Πετυχάκης έστειλε τηλεγράφημα στο Βασιλιά της Ελλάδας και τον Πρίγκιπα Γεώργιο, για να υποβάλλει την αφοσίωση του και να ευχηθεί υπέρ της εθνικής ολοκλήρωσης. Το ίδιο βράδυ στην αίθουσα του Πρίγκηπος Γεωργίου προηγήθηκε μία σύντομη προσφώνηση του προέδρου και ακολούθησε λόγος του Π. Μανουσάκη, ο οποίος συμμετείχε και στο Φιλεκπαιδευτικό Σύλλογο. Η εσπερίδα έκλεισε με τον εθνικό ύμνο, η εκτέλεση του οποίου είχε ανατεθεί στη Φιλαρμονική του Φιλεκπαιδευτικού. Ακολούθησε εύθυμο γεύμα μεταξύ των μελών, στα οποία μόλις πριν λίγες ώρες είχε ανακοινωθεί η παραχώρηση σημαντικού ποσού εκ μέρους της Κυβέρνησης.

Το ευχάριστο κλίμα της γιορτής, όμως, μοιράστηκαν μόνο οι παρόντες και οι αναγνώστες της μίας εφημερίδας. Ο δεύτερος ανταποκριτής θεώρησε απαράδεκτο τον παραλληλισμό που έκανε ο Π. Μανουσάκης στο λόγο του μεταξύ της εθνικής παλιγγενεσίας και της σημερινής κατάστασης στην Κρήτη και με αδύναμα επιχειρήματα τον κατηγόρησε ευθέως ως βενιζελικό που κατευθύνεται από κομματική ιδιοτέλεια. Η προσωπική μάλιστα επίθεση συνεχίστηκε και με δεύτερο άρθρο, το οποίο προκλήθηκε από απάντηση του Μανουσάκη σε Βενιζελική εφημερίδα και, παρότι χαμηλώνει τους τόνους ως προς το Δικηγορικό Σύλλογο γενικά, καταλήγει σε εξίσου σφοδρές αντιβενιζελικές διατυπώσεις. Η αρνητική δημοσιότητα, ωστόσο, δε φαίνεται να επηρέασε το κύρος του Π. Μανουσάκη μεταξύ των συναδέλφων του, καθώς λίγους μήνες μετά τον εξέλεξαν παμψηφεί γραμματέα του διοικητικού συμβουλίου μαζί με το Μ. Πετυχάκη (πρόεδρος) και το Φ. Βαλαρή (ταμίας) . Το στοιχείο αυτό επιτρέπει δύο εικασίες: ότι οι δικηγόροι του νομού κατόρθωσαν να παραμερίσουν τις προσωπικές πολιτικές τους απόψεις παρά το εντεινόμενο πνεύμα φατριασμού της εποχής ιεραρχώντας σε υψηλότερη θέση το συμφέρον του συλλόγου ή ότι η πλειοψηφία τους συμμεριζόταν τις κομματικές προτιμήσεις του Π. Μανουσάκη.

Είναι ενδεικτικό πως από τότε και ύστερα οι ειδήσεις για τη δραστηριότητα του συλλόγου αρχίζουν να ελαττώνονται. Η 25η Μαρτίου του 1903 γιορτάστηκε εξίσου περίλαμπρα από το σύλλογο χωρίς όμως να δημιουργηθούν τα έκτροπα του προηγούμενου χρόνου. Στις αρχές του 1904 στο σώμα μελών του συλλόγου εντάχθηκαν δύο νέοι διδάκτορες δικαίου, ο Εμμανουήλ Τσουδερός και ο Εμμανουήλ Τσιριμονάκης. Το Φλεβάρη του ίδιου έτους ο σύλλογος αποφάσισε να παραμένουν κλειστά τα γραφεία των δικηγόρων τις Κυριακές. Η τελευταία είδηση για το σύλλογο προδίδει πως το κλίμα πόλωσης είχε τελικά διαλύσει το όποιο πνεύμα ομόνοιας επικρατούσε παλιότερα, εφόσον αναφέρεται πως το συγχαρητήριο τηλεγράφημα προς τον Πρίγκιπα Γεώργιο για τη γιορτή του δεν υπογράφηκε από τους βενιζελικούς δικηγόρους. Από αυτό το σημείο και μετά η λειτουργία των εφημερίδων είναι αποσπασματική και υφίσταται λογοκρισία με συνέπεια να μη μπορεί να διευκρινίσει τι συνέβη στο σύλλογο κατά το Θέρισο και τα παρεπόμενα του. Οι πηγές μεταγενεστέρων ετών αναφέρουν το όνομα του αλλά όχι και τα ίχνη της δράσης του οπότε ο σύλλογος μπήκε σε μια παρατεταμένη φάση υπολειτουργίας ή δεν κατάφερε να επιβιώσει από την κρίση. Τα αρχεία του έχουν καταστραφεί και συνεπώς καμιά από τις δύο υποθέσεις του δεν μπορεί να τεκμηριωθεί επαρκώς.

Σημείωση «Αγονης Γραμμής»:Βιβλιογραφία και περισσότερα στην διπλωματική εργασία της Σοφίας Κτιστάκη, «Ίδρυση δομή και λειτουργία των τοπικών Συλλόγων στο Ρέθυμνο την περίοδο της Κρητικής Πολιτείας».

Advertisements

Σχολιάστε »

Δεν υπάρχουν σχόλια.

RSS feed for comments on this post.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Blog στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: