Άγονη γραμμή

17 Απριλίου 2008

Μορφές αθλητισμού & αγωνίσματα στην Κρήτη στα χρόνια της Τουρκοκρατίας

Filed under: Παπαδάκης Ευάγγελος — Άγονη Γραμμή @ 8:09 μμ
Tags:

Ιδιαίτερα δύσκολο θέμα και οι πηγές λιγοστές. Θέλω να ευχαριστήσω από καρδιάς τον συνάδελφο Κ.Φ.Α., ιστοριοδίφη και συγγραφέα κ. Γεώργιο Εκκεκάκη που χωρίς τη βοήθειά του θα ήταν αδύνατο να γράψω όσα θα σας πω παρακάτω.

Έκαναν αθλητισμό οι Κρητικοί στα χρόνια της Τουρκοκρατίας; Και αν ναι, με ποιο τρόπο; Είναι απολύτως εξακριβωμένο ότι, στα χρόνια της Τουρκοκρατίας, αθλητισμό με την έννοια που τον χρησιμοποιούμε εμείς σήμερα, δηλαδή σε ειδικούς χώρους άθλησης με θεατές, κριτές και όργανα γυμναστικής οι Κρητικοί δεν έκαναν. Παρ’ όλα αυτά, όπως θα δούμε, σε μια περίπτωση τουλάχιστον, πλησιάζουν περίπου την σημερινή διαδικασία με κριτές, βραβεία κ.τ.λ.

Υπάρχουν όμως μαρτυρίες άπειρες, για διάφορα αγωνίσματα, οι οποίες επιβεβαιώνουν τις εκπληκτικές επιδόσεις των Κρητικών στο δρόμο και στο άλμα, στη σαΐτα και στο λιθάρι, στη σκοποβολή και το πάλεμα.

Εύκολα διακρίνει οποιοσδήποτε πως πρόκειται για αθλήματα που ουσιαστικά δεν απέχουν πολύ από τα αγωνίσματα και τις γυμναστικές ασκήσεις των Μινωϊκών χρόνων!

Στο βιβλίο του Ηλία Ζερβού Ιακωβάτου: η Νήσος Κρήτη και οι νόμοι του Μίνωος, (Κεφαλληνία 1861) αναφέρεται: «υπέβαλλεν ο αγελάτης τους αγελαζομένους εις τοιαύτας ασκήσεις, αίτινες ενέπνεον την περιφρόνησιν των κινδύνων και εμποιούσαν ευρωστίαν εις το σώμαֹ τους διέταττε να τρέχωσιν ανυπόδητοι εις τα όρη και να θηρεύωσι, να πηδώσι τάφρους και να ιππεύωσι, να ρίπτωσι το τόξον, να κατακλίνωνται επί γης και να υπηρετώνται προς αλλήλοις…»

Επίσης, κατά τον Μάξιμο τον Τύριο: «παιδεύματα Κρητικά: θήραι, ορειβασίαι, τοξείαι, δρόμοι. Βλέπουμε λοιπόν αγωνίσματα που στο δρόμο της ιστορίας τους, οι Κρήτες δεν διέκοψαν ποτέ!

Παράλληλα, ριζίτικα δημοτικά τραγούδια της Κρήτης, για πάνω από πέντε αιώνες, αλλά και μαντινάδες μας θυμίζουν στους στίχους τους αυτό που ζητάμε, όπως το ριζίτικο: «… στο πήδημα ‘πιανε λαγό, στο γλάκιο του τ’ αγρίμι…». Κι αλλού: «… εκατό ‘ργιες το πήδημα, κι εξήντα το λιθάρι…»

Στο Ζ΄ κεφ. της «Ιστορίας της Κρήτης, από της απωτάτης Αρχαιότητος μέχρι των καθ’ ημάς χρόνων» ο ιστορικός Β. Ψιλάκης παραθέτει ριζίτικο τραγούδι σχετικό με το θέμα μας:

«… κάμετ’ ατσάλι την καρδιά και σίδερο τα πόδια, τριώ μερώ πορπατηξιά, μια νύχτα να την πάμε…».

Ποιος αθλητής στ’ αλήθεια μεγάλου βεληνεκούς, στη σημερινή εποχή, δεν θα ζήλευε τέτοια επίδοση για αγώνα δρόμου;

Η φοβερή αυτή ικανότητα του Κρητικού για μετακίνηση στα κακοτράχαλα βουνά της Κρήτης με απίστευτη ταχύτητα έκανε ξεχωριστή εντύπωση στο Φλωρεντινό Χριστόφορο Μπουοντελμόντι που στο βιβλίο του «Ένας γύρος της Κρήτης» στα 1415, γράφει:

…Από τη φύση τους είναι πολύ σκληροί στον πόλεμο οι Κρητικοί και μετακινούνται στα βουνά με εξαιρετική ταχύτητα. Ως τα εκατό δέκα (110)! χρόνια τους δεν παύουν να ακολουθούν τις κατσίκες τους στις κρημνώδεις κορυφές των βουνών.

Σ’ ένα πασίγνωστο συμποσιακό κρητικό τραγούδι (της τάβλας), γίνονται αναφορές στις επιδόσεις του ανυπότακτου Κρητικού, σε διάφορα αγωνίσματα, όπως το τόξο (δοξάρι), το τρέξιμο (γλάκιο), το πήδημα και το άλμα (πέταμα):

… Τρώτε και πίνετε άρχοντες κι εγώ θα σας διηγούμαι, κι εγώ θα σας ε διηγηθώ για έναν αντρειωμένο, για ένα νιο τον είδα οψές στον κάμπο κι εκυνήγα, χωρίς δοξάρι (τόξο) κυνηγά, χωρίς σκουντιά (σκυλιά) γυρίζει, σαν αστραπή ‘ν’ το ζάλο του (περπατησιά) κι η χέρα του βελτόνι (βέλος), στον πήδο πιάνει το λαγό στο πέταμα (άλμα) τ’ αγρίμι…

Η τοξοβολία σήμερα είναι ένα πολύ δημοφιλές άθλημα που συμπεριλαμβάνεται στους Ολυμπιακούς αγώνες. Οι Κρήτες από αρχαιοτάτων χρόνων ήταν άριστοι στο συγκεκριμένο άθλημα, που βέβαια στα παλιά τα χρόνια δεν ήταν άθλημα αλλά τρόπος επιβίωσης και αντίστασης στον εχθρό. Ο λόγος που οι Κρητικοί διέπρεπαν στην τοξοβολία ήταν ότι λόγω των ανωμαλιών του εδάφους και των βουνών της Κρήτης έπρεπε να έχουν ελαφρύ οπλισμό, ώστε να μπορούν να διαφεύγουν γρήγορα και ταυτόχρονα να είναι αποτελεσματικοί με τον εχθρό.

Η τελευταία ιστορική αναφορά για Κρήτες τοξότες γίνεται τον 17ο αιώνα στην πολιορκία της Κρήτης από τους Τούρκους, 1645 – 1669, με αρχηγούς τον Τούρκο Αχμέτ Κιοπριλή και των Ενετών τον Φραγκίσκο Μοροζίνη.

Ο ιστορικός Κων/νος Παπαρηγόπουλος γράφει:

Εν Κρήτη κυρίως διέπρεψαν οι ημέτεροι κατά την τελευταίαν του Χάνδακος πολιορκίαν, υπό τον Αχμέτ Κιοπριλή. Ενώ οι ονομαστότεροι μηχανικοί της Γαλλίας και της Ιταλίας, οι Καστελάνοι, οι Κουϊρίνοι, οι Μωπασάν, διηύθυνον μετά τέχνης θαυμαστής το της Ευρώπης πυροβολικόν, τα κρητικά τάγματα εξακόντιζαν τα βέλη αυτών μετά δεξιότητος και ρώμης ήτις ενεπνοίει τρόμον εις τους πολεμίους και ανεκάλει εις την μνήμην των ξένων τους τοσούτον εν τη αρχαιότητι περιφήμους τοξότας της νήσου εκείνης

Εδώ θα πρέπει να προσέξουμε ιδιαίτερα την, στην κυριολεξία, άψογη εκπαίδευση (ή μήπως καλύτερα προπόνηση; ) των Κρητικών στο τόξο για να μπορούν να καταφέρουν τέτοια χτυπήματα στους επιτιθέμενους. Τη στιγμή μάλιστα που θα πρέπει να σκεφθούμε πως τα υπέρτερα πυροβόλα όπλα ήταν σε παγκόσμια χρήση για πάνω από 300 χρόνια!

Μετά την πτώση της Κρήτης στους Τούρκους είναι γνωστό ότι για μεγάλο χρονικό διάστημα, οι περίφημοι Κρήτες αντάρτες των Κρητικών ορέων, οι γνωστοί με το όνομα Καλησπέρηδες ή Χαϊνηδες, δηλαδή αντάρτες όπως τους έλεγαν οι Τούρκοι, έπαιρναν εκδίκηση από τον κατακτητή με το φοβερό τόξο τους.

Ο Ελβετός Νεοελληνιστής Σαμυέλ Μπω Μποβύ έχει συμπεριλάβει στη συλλογή του ένα υπέροχο ριζίτικο τραγούδι που αναφέρεται σχετικά στα παραπάνω: «Μάνα κι αν είσαι μάνα μου, κι είμαι κι εγώ παιδί σου, μπέψε μου τις σαΐτες μου, τσι πλια καλύτερές μου, τσ’ ασημωτές και τσι χρυσές και τσι μαλαματένιες, για να σκοτώσω το θεριό, το δράκο το μεγάλο».

Αναφορές για αθλητικούς αγώνες και αγωνίσματα στην Κρήτη κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας συναντούμε συχνά σε διάφορες ιστορικές πηγές.

«Κατά τα μακρά έτη της Τουρκοκρατίας, ο Ελληνικός λαός δεν έπαυσε να ασχολείται με τον αθλητισμό. Κατά τα πανηγύρια και τας μεγάλας εορτάς, οι νέοι επεδίδοντο εις αγώνας δρόμου, εις την πάλην, την λιθοβολίαν, το πήδημα και άλλα αγωνίσματα…», αναφέρεται στη Νέα Παγκόσμια Εγκυκλοπαίδεια Αθήνα 1953 στις λέξεις αθλητισμός και αγώνισμα.

Μια εξαιρετική περίπτωση που αναφέρει ο Φλωρεντινός Μπουοντελμόντι το 15ο αιώνα στο βιβλίο του «Ο γύρος της Κρήτης» πλησιάζει πολύ στη σημερινή διεξαγωγή των αγώνων με θεατές, κριτές και έπαθλα. Αναφέρει λοιπόν: «… Ύστερα από μια σύντομη διαδρομή, φθάνομε σε μια πεδιάδα απ’ όπου διακρίνουμε το χωριό του Αγ. Κων/νου Ρεθύμνης. Περνούμε εκεί τη νύχτα για να μπορέσουμε να παρευρεθούμε στην εορτή της επομένης. Ετοιμαζόμαστε να κοιμηθούμε όταν μέσα στη νύχτα, φθάνουν όλοι οι χωρικοί κρατώντας πυρσούς και τραγουδώντας. Φθάνουν με θόρυβο και πριν μπουν στην εκκλησία, κάνουν τρεις ή τέσσερις φορές το γύρο της με τα ζώα και τα πράγματά τους. Έπειτα κατασταλάζουν σε μια άκρη του ισιώματος αυτοί που έρχονται από την Πάνω Σύβριτο (Αμάρι). Από την άλλη πλευρά, όσοι ήρθαν από την Κάτω Σύβριτο, κατασκηνώνουν κάτω από τα πλατάνια. Ενώ όλος ο κόσμος χαίρεται, οι νέοι βάζουν τα δυνατά τους να ξεπεράσουν τους συντρόφους τους στην παλαίστρα και στο τόξο, με τον ήχο των τυμπάνων, κάτω από τα βλέμματα των γερόντων. Αυτοί ασκώντας την εξουσία, τιμούν τον νικητή και θέτουν στο κεφάλι του ένα στεφάνι από πράσινα φύλλα ελιάς. Στεφανώνουν επίσης τις γυναίκες που διακρίθηκαν στο χορό, με στεφάνι καμωμένο απ’ όλων των ειδών τα λουλούδια…».

Αφήνω στην κρίση σας την τόλμη μου να πω ότι, θεωρώ πως η ικανότητα των γυναικών στο χορό είναι ο πρόδρομος της Ρυθμικής Γυμναστικής στο σήμερα, που και αυτή συμπεριλαμβάνεται στα Ολυμπιακά αγωνίσματα! Οι δε μουσικές υποκρούσεις των τυμπάνων πιθανόν να ήταν ότι είναι σήμερα το έναυσμα για απόλυτη σιγή ώστε να εκτελεσθεί το αγώνισμα. Όπως επίσης, τα παλαμάκια και οι ζητωκραυγές των θεατών, για να παροτρύνουν τον αθλητή να εκτελέσει την προσπάθεια στο αγώνισμά του!

Ένα παλιό δημοτικό τραγούδι μιλάει καθαρά για αγώνες και αναφέρεται στη γιορτή του Αγίου Νικήτα στο Φραγκοκάστελλο, όπου έπαιρναν μέρος παλικάρια απ’ όλη την Κρήτη. Οι ιπποδρομίες, το άλμα, η τοξοβολία, το σπαθί (ξιφασκία σήμερα), η σκοποβολή με όπλα, το τρέξιμο, το λιθάρι και το πάλεμα ήταν τα βασικά αγωνίσματα. Η διεξαγωγή των αγώνων ήταν με τέτοιο συναγωνισμό, που σ’ αυτούς που δεν είχαν πάει ως εκεί για να τους δουν, μέσα από το Δημοτικό τραγούδι φαντάζουν απίστευτοι και μυθικοί:

…Θέλεις να δεις και να χαρείς όμορφα παλικάρια;
κι αδυνατά και τρομερά ως είναι τα λοντάρια;
Άμε στο Φραγκοκάστελλο να’ ναι τ’ Αγιού Νικήτα,
να πιστευτείς όσ’ άκουγες κι από πολλούς εγροίκας.
Τότε συντρέχουν τα χωριά τα πάνω και τα κάτω
να δείξουν την ευλάβεια και τέχνη των αρμάτω.
Κάνουν γυμνάσματα φριχτά, π’ άνθρωπος να τρομάσσει,
κι οι τρίχες του σηκώνουνται κι ο νους του παραλλάσει
Ούλοι τση Κρήτης οι αητοί, έρχονται για να ιδούσι
τσι ξακουσμένους Σφακιανούς μαζί ν’ αγωνιστούσι…

Είναι δε άξιο αναφοράς πως το 1956 οι αγώνες αναβίωσαν στην ίδια τοποθεσία με μεγάλη επιτυχία.

Επιβεβαίωση αγώνων σε πανηγύρια και μεγάλες γιορτές της Κρήτης στα χρόνια της Τουρκοκρατίας, μπορούμε να συναντήσουμε σε πολλά μνημεία του δημοτικού και ποιητικού λόγου και είναι πέραν πάσης αμφιβολίας, όπως:

… Μα μια Λαμπρή, μιαν Κυριακή, μιαν όμορφην ημέρα, βγαίνουν να παίξουν το σπαθί, να παίξουν το λιθάρι…

Ένα άλλο άθλημα που περιλαμβάνεται στους Ολυμπιακούς αγώνες σήμερα και διέπρεψαν οι Κρητικοί, ήταν η σκοποβολή.

Ο Ιλαρίων Σκίννερ, άγγλος δημοσιογράφος και ανταποκριτής των Τάϊμς του Λονδίνου, κατά την επανάσταση του 1866 – 69 γράφει: «… τόσον δεξιοτέχναι στη σκοποβολή είναι οι Κρήτες, ώστε και στο δάκτυλο του Τούρκου, έριχναν με ευθυβολία…».

Υπάρχουν μαρτυρίες στα νεώτερα χρόνια για απίστευτες ικανότητες των Κρητικών στο σημάδι, στη σκοποβολή, που όμως είναι πέρα για πέρα αληθινές. Αυτή η απίστευτη ικανότητα του Κρητικού στη σκοποβολή έδωσε και την λαϊκή έκφραση: «περνά το βόλι από το Δαχτυλίδι» που τη λέμε κι εμείς μέχρι σήμερα για τους καλούς σκοπευτές.

Όπως επίσης και η λαϊκή έκφραση που τη λένε κι αυτή ακόμα στα χωριά της Κρήτης: «Έφαε η μούρη ντου χώμα» ή «Έφαε η ράχη ντου χώμα»! που δεν είναι τίποτα άλλο, ας το προσέξουμε αυτό ιδιαίτερα, από τον σημερινό βασικό κανονισμό της πάλης που ο αθλητής κερδίζει πόντους, ή σημεία όπως λέμε στην πάλη, ρίχνοντας τον αντίπαλο με το πρόσωπο και το στήθος κάτω στο ταπί, ή στην καλύτερη περίπτωση κερδίζει τον αγώνα με πτώση, αφού βάζει τον αντίπαλο με την πλάτη να ακουμπήσει το ταπί και να τον ακινητοποιήσει!

Μια από τις τελευταίες αναφορές για δρομικούς αγώνες στην Κρήτη, την Τουρκοκρατία, είναι η μαρτυρία του Βασίλη Κληματσάκη, που πολέμησε στους Κρητικούς αγώνες στο τέλος του 19ου αιώνα, για τον Ελευθέριο Βενιζέλο, στην εκπομπή της ΕΡΤ – 1 Πρώτη σελίδα του Φρ. Γερμανού στις 18 – 3 – 76. Αναφέρει λοιπόν πως ο Βενιζέλος πήγε στο χωριό Λάκκους τη Δευτέρα του Πάσχα το 1887 και σε αγώνες που διοργάνωσαν εκεί οι Λακιώτες πρώτευσε στον αγώνα δρόμου.

Στο τέλος του 19ου αιώνα και συγκεκριμένα το 1899 στην Επίσημον Εφημερίδα της Κρητικής Πολιτείας Φ. 110 / Α / 17 – 12 – 1899 έχουμε την ίδρυση του πρώτου συλλόγου για αθλητισμό επίσημα στην Κρήτη. Τον Γυμναστικό Σύλλογο Κυδωνίας, όπου στο καταστατικό του γράφεται ότι μεταξύ των άλλων σκοπών είναι και «η εκγύμνασις των μελών του συλλόγου, δι’ ασκήσεων και εκδρομών και η παρασκευή αθλητών δι’ αγώνας». Στο άρθρο 52 διαβάζουμε πως στις 25 Μαρτίου και στις 3 Νοεμβρίου που γιορτάζει ο σύλλογος γίνονται πάντοτε αθλητικοί αγώνες «… καθ’ ους οι ανακηρυσσόμενοι νικηταί στεφανούνται δημοσία και παρελαύνουσι προ του πλήθους, την δε εσπέραν διοργανούται λαμπαδηφορία…».

Την ίδρυση του 1ου συλλόγου ακολούθησαν αμέσως μετά δεκάδες άλλοι σε όλη την Κρήτη, κυρίως σκοπευτικοί για εύλογους λόγους. Κάτι που είχε τρομερό αντίκτυπο κυρίως στον μακεδονικό αγώνα (1903 – 1908) και στους επόμενους νικηφόρους αγώνες του έθνους μας, γιατί οι σύλλογοι αποτέλεσαν ένα τεράστιο φυτώριο από γυμνασμένους και σκληραγωγημένους άντρες που ήταν άριστοι σκοπευτές και πήραν μέρος στους πολέμους που έκανε η χώρα μας με τα γνωστά νικηφόρα αποτελέσματα.

Πρέπει επίσης να σταθούμε ιδιαίτερα στο Ρέθυμνο στο τέλος του 19ου αιώνα, στο κεφάλαιο γυμναστική, αφού ιδρύονται τα πρώτα γυμναστήρια που οπωσδήποτε έχουν αντίκτυπο στη ζωή της πόλης και πιθανόν έχουν σχέση και με την τέλεση της 1ης Νεότερης Ολυμπιάδας το 1896 στην Αθήνα, αφού παρακίνησε σίγουρα αρκετούς να ασχοληθούν με τη γυμναστική.

Από τις εφημερίδες της εποχής βλέπουμε ένα μάλλον ανταγωνισμό του Χριστιανικού με τον Οθωμανικό πληθυσμό. Έτσι έχουμε, από την εφημερίδα Ν. Ραδάμανθυς στις 12 – 11 – 1883, την πρώτη ένδειξη για λειτουργία γυμναστηρίου στο Ρέθυμνο με την ανακοίνωση ότι: «Εις τον περίβολον της εκκλησίας (εννοεί την σημερινή Μητρόπολη) λειτουργεί καθ’ εκάστην γυμναστήριον, ώρα 1 – 2 τουρκιστί, πλην των εορτών»! Δηλαδή με την ανατολή του ήλιου. Ενώ στις 18 – 10 – 1891 στην ημιεπίσημη εφημερίδα της τουρκικής διοικήσεως γίνεται αναφορά για την κατασκευή γυμναστηρίου που όμως δεν ξέρουμε αν υλοποιήθηκε τελικά.

Στον αντίποδα ο χριστιανικός πληθυσμός της πόλης σε χρόνο ρεκόρ απέκτησε οργανωμένο γυμναστήριο στη σημερινή σχολή Χωροφυλακής και με κάθε επισημότητα εγκαινιάσθηκε στις 23 Απριλίου του 1900, με διευθυντή του τον Γεώργιο Στυλιανού Περισάκη (1870 – 1951), γιο διακεκριμένου αγωνιστή των κρητικών επαναστάσεων. Πληροφορίες λένε πως ο Περισάκης πήρε μέρος σαν δισκοβόλος στους Ολυμπιακούς Αγώνες στην Αθήνα χωρίς να υπάρχουν περισσότερα στοιχεία, αλλά σίγουρα ήταν ο πρώτος Ρεθυμνιώτης αθλητής διεθνούς επιπέδου.

Αν πάμε όμως πιο πίσω στα 1860 θα δούμε ένα πρωτοπόρο δάσκαλο στο χωριό Αποδούλου Ρεθύμνης, τον Αλέξανδρο Σ. Ψαράκη που παρά τις αντιδράσεις μερικών γονέων αυτός συμπεριλαμβάνει στο πρόγραμμά του μαθήματα «από το μέλλον» όπως «ευφωνία» δηλαδή ωδική και γυμναστική. Σε μια επιστολή του με χρονολογία 22 Δεκεμβρίου 1861 καυχιέται γι’ αυτές του τις πρωτοβουλίες και κάνει μια περιγραφή για το πώς γυμνάζει τους μαθητές του. «Απ’ έξω εις το σχολείον είναι μια μεγάλη αυλή με καλντερίμι (γράφει) και βγάζω τους μαθητές μιαν φοράν την ημέραν. Οι μαθηταί λέγουν «εν – δύο» και πηγαίνουν με ζάλον μετρητόν κι εγώ στέκω και κτυπώ (ρυθμικά) τον κώδωνα…». Αυτή είναι η πρώτη πληροφορία για γύμναση σε σχολείο στην Κρήτη, και αν σκεφτούμε ότι αναφερόμαστε 145 χρόνια πίσω με ανύπαρκτες υποδομές και με δασκάλους οπωσδήποτε ελαχιστότατα καταρτισμένους, λόγω των περιστάσεων, θα καταλάβουμε πόσο μπροστά και προχωρημένος ήταν αυτός ο δάσκαλος από την εποχή του.

Συνοπτικά απ’ όσα μπορούμε να ανακαλύψουμε σε γραπτές ή προφορικές πηγές μπορούμε να συμπεράνουμε ότι ο Κρητικός πληθυσμός, και ειδικά οι άντρες την περίοδο της Τουρκοκρατίας, ασκείται με κάθε δυνατό τρόπο, γιατί οι συνθήκες ήταν τέτοιες που για να αντέξουν έπρεπε να ξεπερνάνε κάθε μέρα τον εαυτό τους. Έπρεπε να αντέχουν σε στερήσεις, όπως η πείνα και η δίψα, ενώ επίσης ήταν υποχρεωμένοι να είναι άριστα γυμνασμένοι σε ταχύτητα, σβελτάδα, αναρρίχηση, άλματα και δεινοί σκοπευτές, για να αντεπεξέλθουν στο χώρο και τον τρόπο ζωής που ζούσαν, κάτω από την πίεση του κατακτητή, τραγουδώντας στους αιώνες πως «η δύναμη ‘ναι στο κορμί, και στο κεφάλι η γνώση!» Το ίδιο δηλαδή που έλεγαν και οι αρχαίοι πρόγονοι μας «νους υγιής σε σώμα υγιές», και που τα χρόνια σκλαβιάς δεν μπόρεσαν να το βγάλουν από το μυαλό του Κρητικού.

Είναι αξιοσημείωτο ότι από τις ιστορικές πηγές βλέπουμε τον Κρητικό να ασχολείται με δέκα (10) συνολικά σημερινά Ολυμπιακά αθλήματα, αγωνίσματα. Ας τα προσέξουμε:

Σπαθί = Ξιφασκία
Λιθάρι = Δισκοβολία
Βόλι = Σφαιροβολία
Ιπποδρομία = Ιππασία
Τόξο = Τοξοβολία
Τρέξιμο = Αγώνες δρόμου
Σκοποβολή
Πάλεμα = Πάλη
Πήδος = Άλμα
Χορός = Ρυθμική Γυμναστική

Βλέπουμε λοιπόν πως με αυτή την ιδιόρρυθμη αγωνιστική άθληση, ο Κρητικός ανδρώνεται για να μπορέσει να αντιμετωπίσει θαρραλέα τον τύραννο και να καταφέρει να ανακτήσει την πολυπόθητη ελευθερία του.

«Στον πήδο πιάνει το λαγό, στην ασκελιά τ’ αγρίμι, την πέρδικα την πλουμιστή, οπίσω την αφήνει…».

Τέτοιας μορφής Κρητικό είχε ανάγκη η Κρήτη στα χρόνια της τουρκοκρατίας και μόνο μέσα από τις σκληροτράχηλες συνθήκες και τα αγωνίσματα της εποχής μπορούσε να το πετύχει.

Ρέθυμνο 11–11–2006

Βιβλιογραφία

  • ΣΤΑΜ. Α. ΑΠΟΣΤΟΛΑΚΗ: Αθλητισμός και αγωνίσματα στην Κρήτη στα χρόνια της Τουρκοκρατίας
  • ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ: Pathfinder clubs το βιβλίο της Πανδώρας – Κρήτες τοξότες, http://www.pathfinder.gr
  • ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑ ΔΟΜΗ: Αθλητισμός
  • Γ. Π. ΕΚΚΕΚΑΚΗ: Αρχείο σχετικό με τον αθλητισμό
  • Γ. Π. ΕΚΚΕΚΑΚΗ: Η παιδεία στην Κρήτη την περίοδο του 1866, Από ανακοίνωση 5–11–2005
  • ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ Ν. ΡΑΔΑΜΑΝΘΥΣ: Αριθμ. Φ. 137/12–11–1883
  • ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΟΥΡΚΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΕΩΣ: Φύλλο 1262/18–10–1891
  • ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΕΛΛΑΣ: Φύλλο 319/15–3–1912 σελ.11
  • ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ MAGAZINO: Σεπτ.–Οκτ. 2000 Ρεθεμνιώτικος Αθλητισμός του Γ. Π. Εκκεκάκη
  • ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΠΡΟΜΗΘΕΥΣ Ο ΠΥΡΦΟΡΟΣ: τεύχος 35 / 1983 σελ. 223
  • ΦΙΛΗΜΟΝΟΣ Θ. ΤΡΟΥΛΗ: Η γυμναστική των δημοτικών ελληνικών σχολείων 1910, Χανιά
Advertisements

1 σχόλιο »

  1. Μιά ανάσα βαθειά μετα από μιά σειρά βιαστικές ανάσες εξασφαλίζει κάθε τόσο την δισεύρετη ενάργεια πού αυτοδίδακτα παράγει ο θνητός , ο οποίος δεν βολεύεται στα άλώνια χωρίς να αλωνίζει , και συγχρόνως να ατενίζει επίμονα κάτι απροσδιόριστο στον αόρατο ορίζοντα μέχρι πού να του προσδίδει τις ιδιότητες πού το μετατρέπουν σε αναγνωρίσιμο μύθο , που αποζητά να μεταδίδεται από γενιά σε γενιά .

    Σχόλιο από ΣΩΤΟΣ ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ — 19 Απριλίου 2008 @ 7:57 πμ | Απάντηση


RSS feed for comments on this post.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: