Άγονη γραμμή

8 Μαΐου 2008

Ο ΛΑΒΥΡΙΝΘΟΣ, Η ΠΡΟΚΥΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΛΙΜΑΝΙ

Filed under: Στυλιανουδάκη Στέλλα — Άγονη Γραμμή @ 7:37 μμ
Tags:

(Από το αρχείο του Λιμενικού Ταμείου)

(Σκέψεις και σχόλια, με αφορμή μιαν επέτειο)

Στις 11 του Μάη συμπληρώνεται ένας χρόνος από την κατεδάφιση του κτηρίου της Προκυμαίας, που δεν ξέρω για ποιο λόγο ονομάστηκε ‘Λαβύρινθος’ και που, για τρεις δεκαετίες περίπου, πρόσφερε τις υπηρεσίες του σε Έλληνες και ξένους, που απολάμβαναν το αναψυκτικό τους πάνω στην αμμουδιά με απρόσκοπτη τη θέα της θάλασσας. Ήταν το μοναδικό κτήριο – κατάστημα αναψυχής- στη βόρεια πλευρά της Προκυμαίας, που οι ενοικιαστές του με ικανοποίηση έβλεπαν χρόνο με το χρόνο να μεγαλώνει ο ωφέλιμος χώρος τους, καθώς η προσάμμωση μπάζωνε ολοένα τη θάλασσα, την ίδια στιγμή που τα καταστήματα της απέναντι πλευράς παρατηρούσαν με απογοήτευση τη θάλασσα να απομακρύνεται συνεχώς από τα μάτια τους. Πολλά είχαν ειπωθεί για το Λαβύρινθο και τη σκοπιμότητα που εξυπηρετούσε και πολλές κατηγορίες είχε δεχτεί η Δημοτική Αρχή για την παράνομη ανέγερση αυτού του κτηρίου στη συγκεκριμένη θέση. Τώρα κι ένα χρόνο, ο Λαβύρινθος είναι παρελθόν.

Έτυχα στην Προκυμαία, όταν ένα φορτηγό απομάκρυνε και τα τελευταία μπάζα. Δοκίμασα μιαν ευχάριστη έκπληξη. Ο ορίζοντας μεγάλωσε ξαφνικά και το μάτι μου ελεύθερο αγκάλιασε τη μαγεία του απέραντου γαλάζιου. Σάστισα, καθώς το μυαλό μου έκανε διάφορους συνειρμούς. Σαν να έβλεπα στ’ ανοιχτά ένα πλοίο ‘αρόδο’ να περιμένει τις βάρκες με τους επιβάτες. Δεν μπορούσα να ξεχωρίσω αν ήταν το «Καδιώ» ή το «Αγγέλικα».Ο χώρος, για μια στιγμή, μου θύμισε την Προκυμαία των γυμνασιακών μου χρόνων, τότε που κατεβαίναμε να δροσιστούμε τα ζεστά καλοκαιρινά απογεύματα με μοναδικό έξοδο ένα «φυσεκάκι» φιστίκια ή πασατέμπο!

Ήταν στη δεκαετία του 50, που ο καλοκαιρινός περίπατος των Ρεθυμνιωτών από τη λεωφόρο Κουντουριώτου άρχισε δειλά-δειλά να μεταφέρεται στην Προκυμαία. Έτσι σκέτα. Η ονομασία Ελευθερίου Βενιζέλου επικράτησε αργότερα. Και ήταν κυριολεκτικά προκυμαία, καθώς το κύμα έσκαζε στο ανεπαίσθητο κρασπεδάκι στη βορεινή πλευρά του δρόμου και πολλές φορές έβρεχε τα πόδια μας. Ενώ τώρα είναι απέραντη αμμουδιά.

Τότε άρχισαν τα πρώτα επιχειρηματικά μυαλά να μετατρέπουν σε καφενεία (μετέπειτα κέντρα αναψυχής και εστιάσεως) τα μαγαζιά της Προκυμαίας. Μέχρι τότε η Προκυμαία σε όλο της σχεδόν το μήκος είχε μαγαζιά-αποθήκες-γενικού εμπορίου και αρκετά λαδάδικα. Οι λαδέμποροι συγκέντρωναν το λάδι των παραγωγών, που οι ανάγκες τούς έκαναν να το «κόψουν», να το πληρωθούν δηλαδή όσο-όσο ή να το αφήσουν στην αποθήκη του έμπορα μέχρι να χρειαστούν τα χρήματα. Εν τω μεταξύ ο λαδέμπορος το διαχειριζόταν με τρόπο που να του αποφέρει τα μεγαλύτερα δυνατά κέρδη.

Τα λαδάδικα ήταν οι Τράπεζες των ελαιοπαραγωγών. Σε οποιαδήποτε οικονομική δυσκολία τους απευθύνονταν στο λαδέμπορο. Δεν ήταν λίγες οι φορές που, προκειμένου να δανειστεί χρήματα για κάποια ανάγκη του, ο ελαιοπαραγωγός επισκεπτόταν το λαδέμπορο κρατώντας ένα ανθισμένο κλαδί ελιάς, δείγμα ότι περιμένει σοδειά, «βεντέμα», διαβεβαιώνοντας με αυτό τον τρόπο τον έμπορο ότι δε θα χάσει τα λεφτά του.

Οι λαδέμποροι έβαζαν το λάδι, που είχαν συγκεντρώσει στις αποθήκες τους, σε μεγάλα σιδερένια βαρέλια, τα φόρτωναν σε μακρόστενα χαμηλά κάρα-πλατφόρμες, τους αραμπάδες, και οι αραμπατζήδες τα μετέφεραν στην αποβάθρα του ενετικού λιμανιού. Τα πιο κοντινά δεν χρειάζονταν καν αραμπάδες, αλλά τα βαρέλια τα μετέφεραν οι αχθοφόροι(χαμάληδες) τσουρώντας τα με τα χέρια. Από την αποβάθρα φορτώνονταν στις μαούνες και μεταφέρονταν στα καράβια που περίμεναν αγκυροβολημένα στα ανοιχτά.

Με τον ίδιο τρόπο μεταφέρονταν στα πλοία όλα τα εμπορεύματα, μα και οι άνθρωποι που επρόκειτο να ταξιδέψουν. Από τις βάρκες σκαρφάλωναν πιασμένοι από μιαν ανεμόσκαλα που έριχνε το πλοίο με κίνδυνο να πέσουν στη θάλασσα, ιδίως όταν είχε κύμα, αν δεν τους υποβάσταζαν οι χεροδύναμοι λεμβούχοι. Πολλές φορές μάλιστα ανέβαζαν σηκωτούς, γυναίκες, παιδιά και ηλικιωμένους.

Θυμάμαι, όταν αργότερα αναγκαστικά ταξίδευα αρκετές φορές το χρόνο για τις σπουδές μου, πόσο τρόμαζα κάθε φορά που, με το ένα πόδι στη βάρκα και το άλλο μετέωρο, περίμενα με αφάνταστη ετοιμότητα, τη στιγμή που το κύμα θα σήκωνε τη βάρκα για να πατήσω στην ανεμόσκαλα του ‘Αγγέλικα’. Ευτυχώς είχα τον μπάρμπα μου τον Αριστόδημο λεμβούχο, έναν πανύψηλο πελαγίσιον άντρακλα, που με άρπαζε με τις χερούκλες του και με ακουμπούσε στη σκάλα, όταν δεν τα κατάφερνα να συγχρονιστώ με το σκαμπανέβασμα των κυμάτων.

Οι λεμβούχοι είχαν Σωματείο. Γι αυτό, εκτός από τα ‘βαρκιάτικα’,το κόμιστρο που εισέπρατταν από τους επιβάτες, ένα ποσοστό από την αξία του εισιτηρίου πήγαινε στο Σωματείο τους, για την ασφάλιση και τη συνταξιοδότησή τους. Ακόμα και σήμερα, νομίζω, οι επιβάτες από Ρέθυμνο για Πειραιά πληρώνουν ακριβότερο εισιτήριο, υπέρ του Σωματείου των λεμβούχων.

Οι έμποροι λοιπόν, είχαν τις αποθήκες τους κοντά στο ενετικό λιμάνι και η απόσταση τους βόλευε. Γι αυτό, όταν ετέθη θέμα κατασκευής νέου λιμανιού, υποστήριξαν με πάθος την κατασκευή του εκεί που τελικά έγινε, καθώς ήταν οι οικονομικοί παράγοντες του τόπου και η γνώμη τους είχε βαρύτητα. Έτσι συντελέστηκε το έγκλημα σε βάρος του δύσμοιρου αυτού τόπου: Διατέθηκαν υπέρογκα ποσά σε μια περιοχή, που η αμμώδης υφή της δεν πληρούσε τις προϋποθέσεις για μια σταθερή και ασφαλή κατασκευή, καθώς με την έναρξη της κατασκευής του πρώτου τμήματος του νέου προσήνεμου μόλου, το 1956, άρχισαν να εμφανίζονται και οι πρώτες προσαμμώσεις, οι οποίες αυξήθηκαν δραματικά τα έτη 1962-65 με την προέκταση του έργου. Αποτέλεσμα ήταν η θάλασσα να απομακρύνεται ολοένα και περισσότερο από την προκυμαία, που τώρα πια ονομάζεται, απλά, οδός ή λεωφόρος Ελευθερίου Βενιζέλου! Έτσι, οι ιδιοκτήτες των καταστημάτων του παραλιακού μετώπου αναγκάζονται να παρανομούν και να ψηλώνουν τα δάπεδά τους, για να μπορούν οι πελάτες τους να απολαμβάνουν το φαγητό ή τον καφέ τους χαζεύοντας τη θάλασσα.

Και είναι να τρελαίνεται κανείς με την επιλογή της περιοχής αυτής για την κατασκευή του νέου λιμανιού, εφόσον υπήρχε κατάλληλη φυσική θέση δυτικά της πόλης, στην περιοχή του Κουμπέ. Τότε, η εν λόγω περιοχή ήταν αναξιοποίητη και μπορούσε να σχεδιαστεί και να κατασκευαστεί εκεί το λιμάνι, εάν βέβαια πρυτάνευε η σύνεση, και το δημόσιο συμφέρον υπερίσχυε του ατομικού. Το βραχώδες του εδάφους και το βάθος της θάλασσας εγγυόταν τη σταθερότητα και την ασφάλεια της κατασκευής. Με τον τρόπο αυτό η ανατολική παραλία της πόλης θα προσφερόταν για άλλες δραστηριότητες.

Ο χώρος κατασκευής του λιμανιού είχε απασχολήσει και τους Ενετούς από το 13ο αιώνα, σύμφωνα με στοιχεία που διασώζονται στα Κρατικά Αρχεία της Βενετίας, όπως ανέφερε ο Διευθυντής Τεχνικών Υπηρεσιών Ρεθύμνου κ. Παναγιώτης Καπελώνης σε πρόσφατη εισήγησή του σε σχετική ημερίδα(*). Σύμφωνα με τα στοιχεία αυτά, υπήρξαν Ενετοί μηχανικοί που πρότειναν να μεταφερθεί το λιμάνι δυτικά, αλλά το Συμβούλιο Μηχανικών και οι Διοικητές της Βενετίας αρνήθηκαν, με την αιτιολογία ότι το λιμάνι από την πλευρά αυτή θα ήταν αδύνατο να προφυλαχθεί από τους Βόρειους και Βορειοδυτικούς ανέμους και επιπλέον, λόγω του μεγάλου βάθους, θα ήταν δύσκολη και πολύ δαπανηρή η θεμελίωσή του.

Τα τελευταία χρόνια, άρχισε μια φιλολογία για το θέμα του λιμανιού και αρκετοί συμπολίτες με δημοσιεύματα στον τοπικό τύπο, παρεμβάσεις στους ραδιοφωνικούς σταθμούς και πιέσεις στους πολιτικούς ζητούν «εδώ και τώρα» επανεξέταση του θέματος και τη δρομολόγηση των απαραίτητων διαδικασιών, για τη μεταφορά του λιμανιού στον Κουμπέ. Τους διαφεύγει το γεγονός ότι η περιοχή αυτή τα τελευταία χρόνια έχει αξιοποιηθεί οικιστικά και τουριστικά τόσο πολύ, που η οποιαδήποτε συζήτηση πάνω στο θέμα αυτό είναι, κατά την ταπεινή μου γνώμη, ουτοπική. Άλλωστε, όπως τότε μεγάλα συμφέροντα εμπόδισαν την κατασκευή του λιμανιού στη φυσική του θέση, έτσι και σήμερα ανάλογα συμφέροντα δεν θα επιτρέψουν τη μεταφορά του.

Έτσι, το Ρέθυμνο είναι καταδικασμένο να συνθλίβεται ανάμεσα στα εξ Ανατολών και Δυσμών «δίπολα», να συρρικνώνεται οικονομικά, να ταλαιπωρεί τους πολίτες στις μετακινήσεις τους και να εκλιπαρεί τις διάφορες Ναυτιλιακές Εταιρίες, τουλάχιστον την καλοκαιρινή περίοδο, να διαθέτουν κάποιο σκάφος τους, για την εξυπηρέτηση του τουρισμού, της ελπιδοφόρας βιομηχανίας του Νομού μας. Αυτόν το μήνα, μάλιστα, παρόλο που η τουριστική κίνηση είναι αρκετά αισθητή, το High-Speed 4 εκτελεί δρομολόγια μόνο τα Σαββατοκύριακα. Προφανώς, άλλες γραμμές είναι πιο προσοδοφόρες. Το Ρέθυμνο για τους πλοιοκτήτες θεωρείται άγονη γραμμή! Γι αυτό και δεν είναι ‘προσφιλής’ προορισμός για τους τουρίστες, γι αυτό και παραπονούνται οι ξενοδόχοι πως δεν έχουν τις επιθυμητές διανυκτερεύσεις. Μας απομένουν μόνον οι φοιτητές, που ταλαιπωρούνται αφάνταστα στις μετακινήσεις τους, αλλά δυστυχώς γι αυτούς δεν υπάρχουν άλλες επιλογές!

Εκείνο, λοιπόν, που περιμένομε ένα χρόνο μετά την κατεδάφιση του ‘Λαβύρινθου’, είναι η συνολική ανάπλαση του παραλιακού μετώπου, από το Λύκειο Ελληνίδων μέχρι το «Δελφίνι», η οποία απ’ ό,τι πληροφορούμαι ξεκινά τις επόμενες ημέρες, ώστε να αναβαθμιστεί, επιτέλους, αισθητικά και λειτουργικά η περιοχή και να αποτελέσει ένα χώρο που θα προσφέρει απολαυστικό περίπατο και αναψυχή σε μικρούς και μεγάλους, ασφάλεια στα παιδιά για τα παιγνίδια τους, αλλά και θα είναι πόλος έλξης για τους επισκέπτες μας, Έλληνες και ξένους. Όσο για το λιμάνι, μακάρι να ευοδωθούν οι προσπάθειες για τη μεταφορά του και να πραγματοποιηθεί το όνειρο των ρομαντικών συμπολιτών μας!

*Παναγιώτη Καπελώνη: ‘Το λιμάνι Ρεθύμνου έχει τη δική του ιστορία’ Εφημ. Ρεθ. Νέα 26 -27 Απριλίου 2008.

Στέλλα Στυλιανουδάκη-Δερεδάκη

 

Advertisements

1 σχόλιο »

  1. «Εκείνο, λοιπόν, που περιμένομε ένα χρόνο μετά την κατεδάφιση του ‘Λαβύρινθου’, είναι η συνολική ανάπλαση του παραλιακού μετώπου, από το Λύκειο Ελληνίδων μέχρι το «Δελφίνι», η οποία απ’ ό,τι πληροφορούμαι ξεκινά τις επόμενες ημέρες, ώστε να αναβαθμιστεί, επιτέλους, αισθητικά και λειτουργικά η περιοχή και να αποτελέσει ένα χώρο που θα προσφέρει απολαυστικό περίπατο και αναψυχή σε μικρούς και μεγάλους, ασφάλεια στα παιδιά για τα παιγνίδια τους, αλλά και θα είναι πόλος έλξης για τους επισκέπτες μας, Έλληνες και ξένους. Όσο για το λιμάνι, μακάρι να ευοδωθούν οι προσπάθειες για τη μεταφορά του και να πραγματοποιηθεί το όνειρο των ρομαντικών συμπολιτών μας!»

    Αμήν και πότε! Ωραίο κείμενο…

    Σχόλιο από Κώστας — 9 Μαΐου 2008 @ 9:59 πμ | Απάντηση


RSS feed for comments on this post.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Blog στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: