Άγονη γραμμή

25 Σεπτεμβρίου 2008

Στο Ρέθυμνο του 1894

Filed under: Παπιομύτογλου Γιάννης — Άγονη Γραμμή @ 9:05 μμ
Tags:

Παρακάτω δημοσιεύεται αναφορά των κατοίκων του Ρεθύμνου προς τον Γενικό Διοικητή Κρήτης Μαχμούτ Δζελαλεδίν Πασσά (1), που επισκέφθηκε το Ρέθυμνο στις 15 Ιανουαρίου 1894 προκειμένου να εγκαινιάσει το υδραγωγείο της πόλης (2). Στην αναφορά διεκτραγωδείται η κατάσταση της πόλης που ασφυκτιά μέσα στα τείχη και ζητείται να επιτραπεί η οικοδόμηση εκτός των τειχών (3).

Παρά τη δόση υπερβολής που φαίνεται να υπάρχει στην περιγραφή της κατάστασης που επικρατούσε στην πόλη, οι συνθήκες διαβίωσης στο Ρέθυμνο του 1894 δεν πρέπει να ήταν ιδανικές. Στενοί δρόμοι, ακάλυπτοι οχετοί και ρυάκια, στάβλοι και χαλκωματάδικα δημιουργούν αποπνικτική ατμόσφαιρα. Στην αναφορά επίσης αναφέρεται η έλλειψη κατοικήσιμων σπιτιών και η έλλειψη προκυμαίας (4). Αυτό το τελευταίο είχε σαν συνέπεια να έχει καταντήσει βόρβορος η άμμος της παραλίας  από τον συνεχή εμποτισμό της με τα λύματα, κάτι που δυστυχώς συμβαίνει ακόμη και σήμερα.

Στη συνέχεια διατυπώνονται παράπονα για παραγκωνισμό του Ρεθύμνου σε σχέση με τις άλλες περιοχές της Κρήτης.

Την αναφορά υπογράφουν  ενενήντα  εξέχοντες Ρεθεμνιώτες ανάμεσα στους οποίους πολλοί σύγχρονοι Ρεθεμνιώτες θα αναγνωρίσουν τους προγόνους τους. Όπου η υπογραφή είναι δυσανάγνωστη τίθεται ερωτηματικό.

Προς

την Αυτού Έξοχότητα τόνΓενικόν

Διοικητήν Κρήτης ΜαχμούτΔζελαλεδίν

Πασσάνκ.τ.λ. κ.τ.λ. κ,τ.λ.

Έξοχώτατε,

Επί τη ευκαιρία της αίσιας εν τη ημετέρα πόλει άφίξεως Υμών λαμβάνομεν την ύψηλήν τιμήν να υποβάλλωμεν εις την κρίσιν υμών ζήτημα εκ της λύσεως του οποίου αναντιρρήτως εξαρτάται ή τε υγεία μεγάλου μέρους των κατοίκων της πόλεως, ή άνάπτυξις και έξωραϊσμός αυτής, πεποιθότως δε φρονούμεν ότι υπό τήν πατρικήν, νοημονεστάτην και φιλοπρόοδον Δι/οίκησίν της Υμετέρας Έξοχότητος, ης δείγματα αδρά υπάρχουσιν, θα λαβή υπόστασιν ό παλαιός και δίκαιος πόθος των κατοίκων, και εν τη στοργική μερίμνη υμών προς ανάπτυξιν παντός αναγομένου είς την δημόσιον ςφέλειαν,  δεν θα αφήσητε να παρέλθη καί ή περίστασις αύτη χωρίς να προσφέρητε υψίστην εκδούλευσιν εις ημετέραν πάλιν καί προσθέσητε νέους τίτλους εις την θερμήν εύγνωμοσύνην του λαού ήτις επί της λαοφιλούς της  Υμ. Εξ. Κυβερνήσεως  του τόπου είδε την εκτέλεσιν έργων τέως δυσκατορθώτων ή μάλλον αδυνάτων θεωρουμένων, καί εν εξ αυτών εγγύς ημών, άναμφιρήστως είναι το υδραγωγείον οφειλόμενον εις την φιλοπόλιδα φροντίδα της Ύμ. Έξοχότητος.

Το ζήτημα περί ου ό λόγος Έξοχώτατε εϊναι/ή προς τα εκτός του φρουρίου έπέκτασις της πόλεως καί ή παραχώρησις της προς τούτο αδείας. Ή πόλις ημών ευρισκομένη σχεδόν εις την αυτήν μετά της θαλάσσης επιφάνειαν, καί στερούμενη συνεπώς της απαιτουμένης κλίσεως όπως ή ροή των ακαθάρτων υδάτων των οχετών γίνεται εις την θά/λασσαν, υπό δύο ολέθριων εις την υγείαν κακών μαστίζεται της υγρασίας καί των μολυσματικών αναθυμιάσεων, των αναδιδομένων εκ των στασίμων άκαθαρσιών των οχετών,  και εκ του βορβόρου της αμμώδους παραλίας ήτις στερούμενη ως μη ώφειλε προκυμαίας υπό την οποίαν να διοχετεύωνται αι δυσώδεις ακαθαρσίαι, καθίσταται εστία φθοροποιού μολύσματος.

Εκτος των ακαταμαχήτων τούτων λόγων Εξοχώτατε είναι και το περιορισμένον της πόλεως, ή μεγίστη έλλειψις οίκιών κατοικησίμων, ή επικίνδυνος εντός της πόλεως και υπό τάς οικίας συσσώρευσις χαλκείων απειλούντων πυρκαϊάν, καί ιπποστασίων άναπεμπόντων ναυτιώδη και  επιβλαβή όσμήν, καί το πυκνόν καί άσφυκτικόν των οδών εις ας παντελώς ελλείπει ό καθαρός αήρ. Βεβαίως καί οι λόγοι ούτοι είναι υψίστης σημασίας, υμείς δε κάλλιον παντός άλλου είσθε εις θέσιν να έκτιμήσητε τούτους δεόντως.

Το ημέτερον τμήμα (5) εξοχότατε εν σχέσει προς την έκτασιν καί τον πληθυσμόν αύτού εισφέρει ίσως πλείονα εις το δημόσιον  ταμείον φρονούμεν δε Εξοχώτατε ότι δικαιούται να προβάλλη ενίοτε αξιώσεις τινός, όταν μάλιστα αύται είσίν δεδικαιολογημέναι άναφορικώς προς τα ωφελήματα ων και τα λοιπά αφειδώς απολαύουσιν, γνωστού όντος ότι εν οιωδήποτε κρατεί ή πρόοδος εν παντί κλάδω σχεδόν παραλλήλως καθ’/όλας τάς διοικητικός διαιρέσεις βαίνει, καί έξ ίσου επιδιώκεται, ουδέποτε δε παρετηρήθη έπίδοσις εις τα άφορώντα την προαγωγην εν τη πρωτεούση πλήρης δε στασιμοτης ή όπισθοδρόμησις/έν ταις έπαρχίαις. Καί όμως  Έξοχώτατε εν τη πρωτεούση (6) της νήσου ή ζωή σχεδόν όλοκλήρως μέτετοπίσθη εκτός της πόλεως, οίκίαι καί καταστήματα άνηγέρθησαν, οδοί έχαράχθησαν, κήποι έφυτεύθησαν, άποκτήσασα όψιν αληθώς προηγμένης, υγιεινής και τερπνής πόλεως, ενώ δυστυχώς ενταύθα στερούμεθα πάντων των τοιούτων.

Πεποιθότες Έξοχώτατε ότι θα θελήσετε εν τω διακρίνοντι Υμάς ευγενεί ποθώ  προς πάν το άναγόμενον εις την πρόοδον καί  την ευημερίαν των κατοίκων της ημετέρας πατρίδος να συνδέσητε το όνομα Υμών αναποσπάστως προς την ιστορίαν νέας ζωής της πόλεως ημών.

Ύποσημειούμεθα μετά βαθύτατου σεβασμού

κάτοικοι της πόλεως Ρεθύμνης

Ι. Δ. Καλομενόπουλος7, Κ. Ν. Δετοράκης, Στυλ. Καλαϊτζάκης, Στυλ. Καλομενόπουλος, Αντώνιος Κανακάκης, Εμμανουήλ Γλυστρίδης, Στυλ. Λουτριανάκης, Ίωάν. Λεμπιδάκης,  Μίνως Γ. Μουσοϋρος,;, Παύλος Κ. Σπανδάγος, Α. Π. Παπαδάκης,;, Παντελής Δρακάκης,  Γεώργ. Δ. Σταυρουλάκης,  Ίω. Κασιμάτης, Σπυρ. Μιχελιδάκης, Μάρκος Παπαδάκης, Ι.  Μαρουλιανός, Ά. Λειαναντωνάκης, Βασίλ. Συνατσάκης, Ιωάννης Βλαστός, Έμμ. Καούνης, Κ.  Φουρναράκης,  Αντώνιος Δ. Πετυχάκης, Μιχαήλ Καλομενόπουλος, Ανδρέας Αντωνάκης, Έμμ. Μιχελιδάκης, Εμμανουήλ Ζακάκης, Σταϋρος  Κ. Μαραγκουδάκης,  Γεώργ.  Σιγανός, Αριστείδης  Κορωνάκης, Κ.  Μαυρογιαννάκης,  Λεωνίδας  Καούνης,  Γεώργ. Κωνσταντίνου, Δ. Ι.  Πατσουράκης, Ι. Βαβουράκης, Ι. Δ. Πατσουράκης, Ν. Δασκαλάκης, Γεώργ. Παρασυράκης, Μ. Γαβαλάς, Ιωάννης Π. Δρανδάκης, Ν. Πενθερουδάκης, Ιω. Π. Σπανδάγος, Γ. Ν. Παπαδάκης, Μάρκος Βαβούρης, Έμμ.  Γενεράλις, Μιχ. Τρουλλινός, Π.  Σιγανός, Ν. Ε. Άστρινός, Ιωάννης Τερζιδάκης, Νικ.  Φουρναράκης, Μάρκος Μοσχάκης, Α. Μ. Κυδωνιάς, Ίω. Σφακιανάκης, Μάρκος Δημάκης, Γ. Μ. Σκου λούδης, Κ. Ζαχαράκης, Παντελής Ι. Δρανδάκης, Γεώργιος Δρανδάκης, Νικόλαος Δρουλίσκος, Έμμ. Μαυρούλης, Τίτος Λίτινας, Β. Τζαγκαράκης, Ε. Μανουσάκης, Μ. Κουριδάκης, Η. Πολυδωράκης, Π. Ζαχαρίου, Στ. Π. Ζαχαρίου, Στυλιανός Κουταλάκης, Ε. Καφφάτος,;, θ. Ε. Σαουνάτσος, Σ. Καστρινάκης,  Νικόλ. Α. Μοάτσος,;, Δ. Ε. Κορωνάκης, Εμμ. Χατζιδάκης, Ανδρέας Άστρινός,  Ν. Εμμ. Σαουνάτσος, Εύαγγελινός Χαμαράκης,  Εμμανουήλ Σκανδαλάκης,  Γεώργιος Ζαχαριουδάκης, ‘Ανδρ. Σαπουντζάκης,;, Ν. Καλο γέννητος.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

1. Ο Μαχμούτ Τζελαλεδίν Πασσάς διετέλεσε Γενικός Διοικητής Κρήτης από 1 – 9 -1891 μέχρι 23-7-1894.

2. Πρόκειται για τη δεξαμενή που βρίσκεται δυτικά του τεμένους Βέλη Πασσά στο Μασταμπά. Για τα εγκαίνια βλ. «ΚΡΗΤΗ» Εφημερίς της Γενικής Διοικήσεως φ. 1357/22 -1 -1894.

3. Το τείχος της πόλης άρχιζε από τη ΝΔ γωνία του σημερινού Εθνικού Σταδίου, όπου υπήρχε η λεγόμενη Μαρμαρόπορτα η Χανιώπορτα. Ακολουθώντας τις σημερινές οδούς Δημακοπούλου και Γερακάρη κατέληγε στης Άμμος την Πόρτα όπου η σημερινή πλατεία του Άγνωστου Στρατιώτη. Τα τείχη καταδαφίστηκαν τα    πρώτα χρόνια της Κρητικής Αυτονομίας και μάλιστα χωρίς να δαπανηθούν χρήματα για την καταδάφιση.

Απλώς επιτράπηκε στους κατοίκους να χρησιμοποιούν τις πέτρες τους τείχους για τις οικοδομές.

4. Η κατασκευή της προκυμαίας θα πρέπει να άρχισε στα τέλη του 1906 και πιθανώτατα ολοκληρώθηκε το    1907 αν κρίνουμε απ’ το γεγονός ότι το έργο δημοπρατήθηκε το Σεπτέμβριο του 1906. Βλ. ΕΠΙΣΗΜΟΣ

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ τ. Γ, φ. 57/25 – 9 – 1906.

5. Το Τμήμα ήταν διοικητική διαίρεση κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας, κάτι αντίστοιχο με τον σημερινό

Νομό.

6. Χανιά.

7. Από το αρχείο του Ι. Δ. Καλομενόπουλου που φυλάσσεται στη Δημόσια Βιβλιοθήκη Ρεθύμνης προέρχεται η πιο πάνω αναφορά.

Το άρθρο αποτελεί αναδημοσίευση από τα «Κρητολογικά γράμμματα»

Advertisements

Σχολιάστε »

Δεν υπάρχουν σχόλια.

RSS feed for comments on this post.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Blog στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: