Άγονη γραμμή

16 Οκτωβρίου 2008

Ο Αντρία της Σαχάρα

Filed under: Πετρακάκη Αθηνά — Άγονη Γραμμή @ 7:18 μμ
Tags:

Ένας Έλλην,  Κρητικός ο Ανδρέας Σ. Κατζουράκης

ΑΡΧΩΝ ΤΗΣ ΕΡΗΜΟΥ ΣΑΧΑΡΑΣ

Τον τίτλο αυτό είχε δώσει το 1954η «Απογευματινή» στα πρωτοσέλιδα που ήταν αφιερωμένα στο Ρεθεμνιώτη Ανδρέα Κατζουράκη

Η ιστορία ξεκίνησε να γράφεται όταν ο δημοσιογράφος της Chicago Daily News Τζόρτζ Ουέλερ, είχε γράψει το 1951-52 ένα άρθρο, για τον Ανδρέα Κατζουράκη, το οποίο διάβασε η Αγγλίδα συγγραφέας Μπάρμπαρα Τόι.  Η συγγραφέας που εμπνεύστηκε από αυτό, έγραψε ένα μικρό βιβλίο με τίτλο «The fool in the desert» (Ένας τρελός στην έρημο). Το βιβλίο αυτό το διάβασε ο Βάσος Τσιμπιδάρος, δημοσιογράφος της «Απογευματινής» και αποφάσισε να κάνει ένα ταξίδι στην έρημο για να γνωρίσει από  κοντά το «φαινόμενο Αντρία» έτσι έλεγαν τον Ανδρέα Κατζουράκη οι άνθρωποι της ερήμου.

Το αποτέλεσμα ήταν, για 30 περίπου μέρες, τον Ιανουάριο του 1954 το συγκεκριμένο άρθρο να είναι πρωτοσέλιδο (σε συνέχειες) στην «Απογευματινή» με τίτλο «Ένας Έλλην Κρητικός, ο άρχων της ερήμου Σαχάρα, Ανδρέας Σ. Κατζουράκης».

Ο Ανδρέας Κατζουράκης έζησε για 53 χρόνια στη λιβυκή Σαχάρα και λατρεύτηκε σαν θεός από όλες τις φυλές της ερήμου.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το 1950 το υπουργείο στρατιωτικών της Μεγάλης Βρετανίας στους επιτελικούς χάρτες του, στο φύλλο Σαχάρα, πρόσθεσε μια κουκίδα και δίπλα σημείωσε, «Μπάρα Αντρία»  που στα αραβικά σημαίνει «το βουνό του Ανδρέα».

Ο Ανδρέας ήταν ο άνθρωπος που χάραξε το δικό του δρόμο στη έρημο Σαχάρα, μια και πέρα από την εκπληκτική αίσθηση προσανατολισμού, είχε κι  έναν ακόμα  αλάθητο τρόπο να μη χάνει ποτέ το δρόμο του στην έρημο, αφού για χάρτη είχε τον νυκτερινό ουρανό ακολουθώντας πορείες με τη βοήθεια των αστεριών.

Ο Ανδρέας από τα Φρατζεσκιανά Μετόχια Ρεθύμνου. Γεννήθηκε στις 29 Φεβρουαρίου του 1916 στα  Φρατζεσκιανά Μετόχια Ρεθύμνου. Ήταν γιος σφουγγαρά και η αγάπη του για τα γράμματα φάνηκε όταν ήταν ο μόνος που πέτυχε στις εισαγωγικές εξετάσεις για το γυμνάσιο, αλλά η οικονομική κατάσταση της οικογένειάς του, δεν επέτρεπε τέτοιες πολυτέλειες. Όταν έγινε περίπου 14 ετών ο μεγαλύτερος αδερφός του, Γιάννης τον καλεί κοντά του στη Λιβύη στην οποία εκείνος ζούσε από τις αρχές της δεκαετίας του 1920. Τον Ιούνιο του 1930 εγκαταλείπει την Κρήτη και μετά από ένα πολυήμερο ταξίδι  θα φτάσει στο λιμάνι της Βεγγάζης στις αρχές Ιουλίου.

Το νέο του περιβάλλον. Η καυτή Λιβύη, η χώρα των μεγάλων αντιθέσεων από το 1911 βρισκόταν υπό την Ιταλική κατοχή. Η γοητεία της ερήμου μάγευε και συνάμα «καλούσε» με τον τρόπο της τους ανθρώπους της περιπέτειας για να την εξερευνήσουν, δημιουργώντας τους την ψευδαίσθηση όταν θα μπορούσαν και να την κατακτήσουν.

Ο πρώτος που επεχείρησε να ανακαλύψει τα μυστικά της Σαχάρας ήταν ο Γερμανός εξερευνητής Rohlf  το 1879, αλλά η άψογη από θέμα οργάνωσης αποστολή του, δέχτηκε επίθεση λίγο πριν φτάσει στην μεγαλύτερη όαση της ερήμου, την Κούφρα, με αποτέλεσμα οι πολύτιμες σημειώσεις του να χαθούν στην απέραντη άμμο. Παρά το γεγονός ότι όλη η περιοχή ήταν υπό την Ιταλική κατοχή, η όαση της Κούφρας στην πραγματικότητα καταλήφθηκε, είκοσι χρόνια μετά (1931). Πέρα από τη ζέστη, την έλλειψη νερού, την εξαντλητική διαδρομή προς το άγνωστο, οι Ιταλοί είχαν να αντιμετωπίσουν ληστρικές επιδρομές και επιθέσεις από αντάρτες της αντίστασης.

Το ξεκίνημα του Ανδρέα.Αρχικά εργάστηκε στο κατάστημα του αδελφού του που εμπορευόταν τρόφιμα ποτά και υφάσματα. Σύγχρονα, έμαθε αραβικά και ιταλικά και απέκτησε εμπειρίες που του  χρειάστηκαν αργότερα. Η μεγάλη ευκαιρία που περίμενε για να ξεφύγει από το δεσποτικό χαρακτήρα του αδερφού του, του δόθηκε όταν το 1937 ο Ιταλός Κανεπάρο Σεκόντο, συνταξιούχος αστυνομικός του πρότεινε να δουλέψει μαζί του στην Κούφρα.

Η Κούφρα

Στη μυθική όαση της Κούφρα, με τους 120.000 φοίνικες -που λέγετε ότι είχε- και απείχε 1.200 χλμ από την πιο κοντινή πόλη, ο Ανδρέας Κατζουράκης κατόρθωσε όχι απλά να προσαρμοστεί, αλλά και να την νιώσει ως δεύτερη πατρίδα του. Στα 21 του χρόνια, ήδη η επιχείρηση πάει πολύ καλά, όχι μόνο λόγω της ευφυΐας του αλλά και λόγω της έφεσης που έχει στο να μαθαίνει τις γλώσσες και τις τοπικές διαλέκτους τον ανθρώπων με τους οποίους ερχόταν σε επαφή. Η κήρυξη του πολέμου ανατρέπει τα σχέδια του Ανδρέα που ήδη είχε ξεκινήσει του δική του επιχείρηση εμπορίας δερμάτων.

Η σύλληψη του από τους Ιταλούς

Η στάση του Ανδρέα απέναντι στο στρατό κατοχής στην Κούφρα δεν ήταν ουδέτερη. Παρά τις καλές σχέσεις που είχε με Ιταλούς αξιωματικούς, εφοδίαζε κρυφά τους αντάρτες υποστηρίζοντας το δίκαιο αγώνα τους. Ο ενθουσιασμός του για τις αλλεπάλληλες νίκες των Ελλήνων στο Αλβανικό μέτωπο, έκανε τους Ιταλούς να τον θεωρήσουν ύποπτο για υποδαύλιση της δράσης της αντίστασης. Τον συνέλαβαν με στόχο να τον στείλουν στη Βεγγάζη, πράγμα που έκαναν μέσω αέρος, γιατί φοβήθηκαν ότι λόγω της ευγνωμοσύνη που έτρεφαν οι αντάρτες προς το πρόσωπο του θα δέχονταν επίθεση κατά τη μεταφορά του, αν αυτή γίνονταν με επίγεια μεταφορικά μέσα. Η μεταφορά του στη φυλακή έγινε με ένα αεροπλάνο τύπου «Σαβόια» στο οποίο και του ανακοινώθηκε η καταδίκη του σε θάνατο.

Στη φυλακή της Βεγγάζης και στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Ζουετίνα

Στη φυλακή που μεταφέρθηκε ο Ανδρέας συνάντησε τον αδελφό του αλλά και άλλους Έλληνες. Οι Ιταλοί ενθυμούμενοι τον καλό χαρακτήρα και τη γενναιοδωρία του Ανδρέα αρνούνται να τον κακομεταχειριστούν.Η μεταφορά του στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Ζουετίνα τον μεταμόρφωσε σε ηγέτη των αιχμαλώτων. Οργάνωσε την κατάληψη του στρατοπέδου και γλίτωσε από βέβαιο θάνατο εκατοντάδες αιχμαλώτους μπλοφάροντας καθώς διαπραγματεύτηκε με τους Ιταλούς για τη δήθεν βρετανική βοήθεια που έρχεται. Το αποτέλεσμα των κινήσεων του δαιμόνιου Ανδρέα, ήταν να αιχμαλωτίσει στο στρατόπεδο, τη στρατιωτική δύναμη της περιοχής.

Η επιστροφή στη Λιβύη

Το 1942 επέστρεψε στην ελεύθερη πια Λιβύη, και η υπηρεσιακή κυβέρνηση που ήταν υπό την κηδεμονία των Άγγλων και των Γάλλων αντιμετώπιζε ένα σοβαρό πρόβλημα που αφορούσε τον ανεφοδιασμό των οάσεων της Σαχάρας, αφού τα καραβάνια των καμηλιέρηδων δεν μπορούσαν να κάνουν τη διαδρομή σε λιγότερο από δύο μήνες. Ο Ανδρέας Κατζουράκης δημιούργησε ένα μηχανοκίνητο καραβάνι, μετά από συμφωνία με την κυβέρνηση και μετά από ένα διάστημα, κατάφερε το ακατόρθωτο να κάνει τη διαδρομή σε λιγότερο από δυο εβδομάδες. Για να το πετύχει όμως αυτό,  πολύ συχνά ξέκοβε από το καραβάνι κι άρχισε να κάνει εκατοντάδες χλμ. μόνος του, ψάχνοντας για νέα σύντομα περάσματα που να μην επηρεάζονται από τον Κίμπλη ή Σιμούν τον άνεμο που προκαλεί ισχυρές αμμοθύελλες, και είναι ικανός να μετακινήσει ολόκληρα βουνά από άμμο. Η επιμονή του για την ανεύρεση του νέου δρόμου σύντομα έδωσε καρπούς. Έτσι δημιουργήθηκε ο Ταρίγκ Αντρία (ο δρόμος του Ανδρέα).

Ο Ταρίγκ Αντρία

Ο δρόμος που ονομάστηκε Ταρίγκ Αντρία, είναι ο  δρόμος που ο ίδιος χάραξε και σηματοδότησε για 1.500 χλμ, από την Αγκεντάμπια ως την Κούφρα, τη μεγαλύτερη όαση στο κέντρο της Σαχάρας. Το 1972 ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας Μπουμπάκαρ Υούνες και άλλοι κυβερνητικοί επιτελείς, ζήτησαν τη συνδρομή του Ανδρέα προκειμένου να χαράξουν το δρόμο που θα συνέδεε τα παράλια της Λιβύης με τις οάσεις της ερήμου μέχρι την Κούφρα. Ήταν ο μοναδικός άνθρωπος που γνώριζε τη διαδρομή που δε σκεπάζεται ποτέ από άμμο όταν φυσά ο Κίμπλη ή αλλιώς ο Σιμούν.

Ο ίδιος αργότερα είχε διηγηθεί: «Σε ένα άλλο σημείο στο μέσο της ερήμου υπάρχει ένα επικίνδυνο πέρασμα ανάμεσα στο Τζέμπελ Ελ Φαδίλ (βουνό του Φαδίλ) και το Τζέμπελ Ελ Κάρντεμπα. Κάπου εκεί ανάμεσα τους, βρήκα μια  ασφαλή δίοδο την οποία ονόμασα «διώρυγα του Σουέζ» κι εκεί τοποθέτησα μεγάλα μαύρα βαρέλια γεμάτα άμμο (για να δείχνουν το δρόμο). Τέτοια βαρέλια τοποθέτησα σε όλη την έρημο, όπου υπήρχαν επικίνδυνα περάσματα. Επίσης όπου παρατήρησα ότι η άμμος ήταν μαλακή και θα βούλιαζαν τα αυτοκίνητα, κάρφωνα ξύλινες βέργες. Αυτές οι βέργες μάλιστα κάποτε έγιναν αφορμή να ταλαιπωρηθεί μια στρατιωτική μονάδα Εγγλέζων που διέσχιζαν την έρημο, για να μελετήσουν τις μετεωρολογικές συνθήκες. Μη γνωρίζοντας τη χρήση των βεργών, πίστεψαν ότι έδειχναν το δρόμο για την Κούφρα κι έτσι βούλιαζαν συνεχώς κι αυτοί και τα αυτοκίνητά τους. Ταλαιπωρήθηκαν και βασανίστηκαν αφόρητα μέχρι να καταλάβουν τη χρησιμότητα των βεργών».

Οι ιθαγενείς στο παρελθόν δεν άφηναν κανένα σημάδι προσανατολισμού στην έρημο, όμως δεν πείραξαν το παραμικρό που άνηκε στον Ανδρέα. Ούτε βέβαια τα βαρέλια που περιείχαν νερό, πετρέλαιο, βενζίνη με τα οποία είχε γεμίσει την έρημο για ανεφοδιασμούς των αυτοκινήτων του. Είχαν όλα γραμμένα επάνω με μπογιά τη μαγική λέξη Αντρία.

Η μεταφορά του «Ταχάτ»

Ο Κατζουράκης έχει αναδειχτεί σε έναν άντρα με πολύ μεγάλη επιρροή, πράγμα που έκανε το βασιλιά της Λιβύης Ινρίς Ελ Αουάλ να του εμπιστευθεί τη μεταφορά του ιερού Ταχάτ δηλαδή, του οστεοφυλάκιου με τα οστά του πατέρα του, από την Κούφρα στη Βεγγάζη. Τον οργισμένο λαό της Κούφρας τον καθησύχασε λέγοντας τους πως αν ο Σάιντ Μαχντ είναι Άγιος και η επιθυμία του είναι τα ταφεί στην Κούφρα, τα οστά θα ξαναγύριζαν με ένα θαύμα.  Το αποτέλεσμα ήταν, τα λόγια του να βγουν αληθινά και πριν ακόμα ολοκληρωθεί η μεταφορά, ο Κίμπλη φύσησε τόσο δυνατά που έκλεισε τους δρόμους. Ο βασιλιάς φοβούμενος την οργή του θεού ζήτησε από τον Ανδρέα να επιστρέψει το Ταχάτ στην Κούφρα. Κάτι που έκανε το λαό της, να το γιορτάσει, αφού του έδωσε τεράστια χαρά, η επιστροφή του Ταχάτ.

Η συνάντηση με τον Βάσο Τσιμπιδάρο

Το 1953 ο δημοσιογράφος της «Απογευματινής» Βάσος  Τσιμπιδάρος πραγματοποίησε ένα ταξίδι για να γνωρίσει από κοντά τον Ανδρέα Κατζουράκη, που ήταν πια ο ζωντανός θρύλος της Σαχάρας. Ο Έλληνας δημοσιογράφος, θα ζήσει από κοντά τον Αντρία της Σαχάρας και θα τον δει σε πλήρη δράση. Θα μάθει δίπλα του μυστικά και συνήθειες των Βεδουίνων και με την επιστροφή του στην Ελλάδα θα δημοσιεύει για περισσότερο από ένα μήνα στην πρώτη σελίδα της «Απογευματινής» την «απίθανη αλλά πραγματική» όπως ο ίδιος έγραφε ιστορία του Κρητικού που κατέκτησε τη Σαχάρα.

Η επιστροφή στην Ελλάδα

Το 1963 ο Ανδρέας παντρεύεται τη συγχωριανή του Ευαγγελία Σταματάκη και αποκτά δύο παιδιά. Στις αρχές της δεκαετίας του ’80, που αποφασίζει να επιστρέψει στην Ελλάδα είναι πια 67 ετών. Όμως δεν πρόλαβε να χαρεί τα πάτρια εδάφη. Μόλις δύο μήνες μετά την επιστροφή του στα Φρατζεσκιανά Μετόχια η καρδιά του τον πρόδωσε. Ο Κρητικός Ανδρέας Κατζουράκης, υπάρχει έντονα στη σκέψη των ανθρώπων της ερήμου, οι οποίοι πιστεύουν με πάθος ότι είναι θαμμένος εκεί και τους προστατεύει…

Το βιβλίο

Ο Στέλιος Κατζουράκης, γιος του Ανδρέα εκπληρώνοντας την επιθυμία του πατέρα του, άρχισε να γράφει ένα βιβλίο αφιερωμένο στη ζωή του το 1984, μαζεύοντας στοιχεία για πολλά χρόνια. Το βιβλίο ολοκληρώθηκε και κυκλοφόρησε πέρυσι. Τα στοιχεία που περιέχει είναι πολλά και εξαιρετικά ενδιαφέροντα, αφού ξεδιπλώνουν με λεπτομέρειες, την άγνωστη ζωή του Αντρία, του δαιμόνιου Κρητικού που κατάφερε με την παλληκαριά του, να κυριαρχήσει στην έρημο και να δαμάσει τη Σαχάρα.

Advertisements

Σχολιάστε »

Δεν υπάρχουν σχόλια.

RSS feed for comments on this post.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Blog στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: