Άγονη γραμμή

9 Απριλίου 2009

Η βενετσιάνικη γέφυρα στον Πλατανιά Ρεθύμνου

Filed under: Πετρακάκη Αθηνά — Άγονη Γραμμή @ 5:49 μμ
Tags:

platania1

Η ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΛΙΘΙΝΗ ΓΕΦΥΡΩΣΗ ΜΕ ΕΝΑ ΑΝΟΙΓΜΑ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ

Η απογοήτευση για την κατάσταση που σήμερα βρίσκεται η βενετσιάνικη γέφυρα του Πλατανιά, μας οδήγησε να απευθυνθούμε στον άνθρωπο που έχει ασχοληθεί μαζί της, μελετώντας της, μετρώντας την και μαζεύοντας στοιχεία προσπαθώντας να πείσει τους αρμόδιους, ότι αξίζει τον κόπο να συντηρηθεί και να αναδειχθεί.  Πρόκειται για τον πολιτικό μηχανικό Άρη Χατζηδάκη, γνωστό για την ευαισθησία με την οποία αντιμετωπίζει τα μνημεία και την ιστορία τους, τον οποίο ευχαριστούμε θερμά για τα στοιχεία και τις φωτογραφίες που μας έδωσε, τα οποία και δημοσιεύουμε.

Το κείμενο που ακολουθεί είναι η εισήγηση των πολιτικών μηχανικών Αριστόδημου Χατζηδάκης και Ζωή Ευδου για την δεύτερη Επιστημονική Συνάντηση Κε.Με.Πε.Γ

Η γέφυρα του Πλατανιά, που ζεύγνει τον ομώνυμο ποταμό, βρίσκεται λίγο νοτιότερα από την σημερινή γέφυρα από οπλισμένο σκυρόδεμα στον ίδιο ποταμό.

Πρόκειται για ενετική, μονότοξη, λίθινη γέφυρα, με μήκος 17,80 μέτρα, πλάτος 3,65 μέτρα και ολικό ύψος, από την κοίτη του ποταμού, 8,00 μέτρα. Η γέφυρα έχει ένα κύριο τόξο (μήκους 17,80μ) και δύο μικρότερα ανακουφιστικά. Από όσο γνωρίζουμε είναι η μεγαλύτερη λίθινη γεφύρωση με ένα άνοιγμα στην Κρήτη. Αυτά τα δύο τόξα θα πρέπει να ανοίχτηκαν αργότερα αφού και η τεχνοτροπία κατασκευής τους είναι διαφορετική από αυτήν του κυρίως τόξου αλλά και δεν διακρίνονται στην φωτογραφία που τράβηξε o Gerola στις αρχές του αιώνα. Η γέφυρα είναι θαυμάσια κατασκευασμένη και διατηρείται σε αρκετά καλή κατάσταση παρά την πλήρη εγκατάλειψη και η κακοποίηση την οποία υφίσταται από την ανεξέλεγκτη χρήση.

Στην κορυφή του κυρίως τόξου υπάρχουν τοποθετημένα δύο οικόσημα και μία επιγραφή που έχουν όμως τόσο φθαρεί που δεν είναι δυνατόν να αναγνωριστούν ή να διαβαστούν. Την διάσωση τόσο της επιγραφής όσο και των οικοσήμων οφείλουμε στον G. Gerola  που στις αρχές του 20ου αιώνα τα αντέγραψε.[i]

Η επιγραφή ήταν σκαλισμένη σε πέτρα διαστάσεων 30×26 εκ. και τα γράμματα είχαν ύψος 2,5εκ. Ακόμα και τότε η επιγραφή δεν ήταν απόλυτα ευανάγνωστη, ωστόσο φαίνεται ότι το γεφύρι κτίσθηκε στα 1582 με την φροντίδα κάποιων μοναχών.

platania-g

Ο Gerola πιθανολογεί ότι πρόκειται για τους μοναχούς της Μονής Αρσανίου, πιθανόν επειδή βρίσκεται στην περιοχή. Δεν στάθηκε ωστόσο δυνατόν τε να τεκμηριωθεί είτε να απορριφθεί μια τέτοια υπόθεση και αναδημοσιεύεται εδώ με κάθε επιφύλαξη.[ii] Για τα δύο οικόσημα που συνοδεύουν την επιγραφή ο Gerola πιθανολογεί ότι ανήκαν σε βενετσιάνικες οικογένειες χωρίς όμως να αναφέρει σε ποιες.

Ο G. Gerola έχει καταγράψει την γέφυρα στα ενετικά μνημεία και, στο κεφάλαιο όπου αναφέρεται στα γεφύρια, παραθέτει φωτογραφία της και σημειώνει: «Στην ίδια επαρχία [Ρεθύμνου] είναι βενετσιάνικη χωρίς αμφιβολία η μικρή γέφυρα στον ποταμό Πλατανιά κοντά στο χωριό Άγιος Μάρκος, μια γεφυρούλα μ’ ένα τόξο με μήκος 15,00 μέτρα και φάρδος 3,50 μέτρα μαζί με τα στηθαία της.

Το ότι η επιγραφή της είναι γραμμένη στα Ελληνικά μας παραπέμπει πάλι στο αυτόχθονα στοιχείο του νησιού και επιβεβαιώνει ότι η πρωτοβουλία για το έργο, αντί για κυβερνητική, ξεκίνησε από τους κατοίκους της υπαίθρου ίσως Βενετούς ή μάλλον Έλληνες.»[iii]

Η γέφυρα είναι από τις λίγες που σημειώνονται σε χάρτες της Κρήτης του 17ου αιώνα όπως αυτός του ενετού μηχανικού Francesco Basilicata[iv] (1619) καθώς και του Marco Boscini (1651).

Επί τουρκοκρατίας η γέφυρα αποτέλεσε πεδίο μάχης όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Ε.Σ. Λαμπρινάκης: «….ρέει ο άγριος και ορμητικός χείμαρρος Πλατανέας (Πλατανές), πηγάζων εκ της Ίδης, δεχόμενος πολλά παραπόταμα και εκβάλλων εις την βόρειον θάλασσαν. Επί της γέφυρας του ποταμού τούτου οι πατέρες ημών υπό τους Δελληγιαννάκηδες ενίκησαν τους πολεμίους τω 1822 (25 Ιανουαρίου).»[v]

Υποσημειώσεις

[1] G. Gerola: «I Monumenti Veneti Dell’ Isola Di Creta», Venezia, 1932, τόμ IV, σελ. 244-245 και 477

2 Οπως αναφέρει ο Μιχ. Τρούλης, η Μονή Αρσανίου ιδρύθηκε γύρω στο 1585-1895. Οι οικοδομικές εργασίες στο μοναστήρι ολοκληρώθηκαν γύρω στο 1600. Έτσι φαίνεται μάλλον απίθανο να ευσταθεί η υπόθεση του Gerola.

Μιχ. Τρούλης: «Η Μονή Αρσανίου», Ρέθυμνο, 1992, σελ. 33.

3 G. Gerola o.π., τόμος IV, σελ. 79-80.

4 Σ. Σπανάκης: «Μνημεία Κρητικής  Ιστορίας», Ηράκλειο, 1969, τομ. 5, πιν .13.

5 Ε. Λαμπρινάκης: «Γεωγραφία της Κρήτης», Ρέθυμνο 1890, σελ.80.


Advertisements

1 σχόλιο »

  1. Καντε κατι να σωθουν ορισμενα μνημεια στο ρεθυμνο που χανονται απο την αδιαφορια ολων μας.

    Σχόλιο από Ελευθερία — 9 Απριλίου 2009 @ 6:51 μμ | Απάντηση


RSS feed for comments on this post.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Blog στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: