Άγονη γραμμή

24 Απριλίου 2009

Λόγια του Μιναρέ (Με την ευκαιρία της παγκόσμιας ημέρας πολιτιστικής κληρονομιάς)

Filed under: Φρυγανάκης Γεώργιος — Άγονη Γραμμή @ 11:46 πμ
Tags:

fryganakis-fwto

 

Αγαπητοί συντοπίτες μου,

Με την ευκαιρία της Παγκόσμιας Ημέρας Πολιτιστικής Κληρονομιάς είπα να  κάνω  ένα σύντομο απολογισμό ζωής, μήπως και κεντρίσω το λογισμό σας.

Συμπληρώνω 120 χρόνια από τότε που με έστησε σ’ αυτόν τον ευλογημένο τόπο ο Ρεθεμνιώτης μηχανικός Γιώργος Δασκαλάκης με πέτρες Αλφάς.

Μπορείτε, αν αμφιβάλλετε, να δείτε στη βόρεια όψη μου ανάγλυφο το έτος γέννησής μου: 1890.

Από τότε άλλαξα τρεις υπηκοότητες: 8 χρόνια Οθωμανός, 15 πολίτης της Αυτόνομης Κρητικής Πολιτείας και τα υπόλοιπα Έλληνας υπήκοος. Δεν λέω, όλοι – σχεδόν όλοι – με σεβάστηκαν. Ακόμη και οι βόμβες των  γερμανικών αεροπλάνων, που περνούσαν ξυστά από το κεφάλι μου.

Γνώρισα δόξες και μεγαλεία τα περισσότερα χρόνια μου…

Σε μένα έστρεφαν με ευλάβεια το βλέμμα τους χιλιάδες πιστοί  Μουσουλμάνοι, όταν από τους δυο εξώστες μου οι μουεζίνηδες τους καλούσαν σε προσευχή. Μπρος στα πόδια μου πλήγιασαν τα γόνατα χιλιάδων προσκυνητών και με τις εσωτερικές μου σκάλες ανέβαζα τις προσευχές τους προς τον ουρανό…

Δεν φαντάζεστε τη χαρά μου τον καιρό της Αυτονομίας, όταν ξεπρόβαλε πάνω από τις κεραμοσκεπές των σπιτιών το καμπαναριό του Μητροπολιτικού Ναού. Γίναμε αδελφοποιτοί και μέρα – νύχτα συνομιλούσαμε με κατανόηση, γιατί εμείς τα μνημεία έχουμε τους δικούς μας κώδικες επικοινωνίας και ειρηνικής συνύπαρξης. Μοιάζουμε με διαφορετικά διαμάντια στο ίδιο στέμμα, που στραφταλίζουν κάτω από τον ίδιο ήλιο και το ίδιο φεγγάρι απλώς με διαφορετικό τρόπο. Άλλοι έχουν το πρόβλημα…

Θυμάμαι τις προσευχές των Τουρκοκρητικών μετά το ’22, όταν έφτασε η είδηση για την Ανταλλαγή των Πληθυσμών και  τους σπαρακτικούς θρήνους τους τη μέρα του αποχαιρετισμού. Έκλαψα κι εγώ τότε μαζί τους∙ μα πιο πολύ για μένα, γιατί η Συνθήκη της Λωζάνης… με άφηνε απ’ έξω. Φοβόμουν ότι θα υποστώ το εκδικητικό ξέσπασμα των Χριστιανών, των ντόπιων και των Μικρασιατών προσφύγων, ως θρησκευτικό σύμβολο των Τούρκων…

Όμως τίποτε από αυτά δεν έγινε. Είδα πολλούς Χριστιανούς να αποχαιρετούν με δάκρυα στα μάτια τους Τουρκοκρητικούς και ηρέμησα. Όσο για τους Μικρασιάτες πρόσφυγες, αυτοί είχαν άλλα βάσανα, άλλες πληγές να γιάνουν και ζούσαν μόνο με την ελπίδα επιστροφής στην Πατρίδα τους…

Δεν ζήτησα ποτέ από τους Ρεθεμνιώτες να ξεχάσουν ή να συγχωρέσουν το παρελθόν μου. Αυτό που τους ζήτησα ήταν να το καταλάβουν. Και το κατάλαβαν…

Έγινα ποίημα από τον «τροβαδούρο του παλιού Ρεθέμνους» Γιώργη Καλομενόπουλο, αλλά και από αρκετούς άλλους στη συνέχεια…Πέρασα στο «Χρονικό μιας Πολιτείας» του Παντελή Πρεβελάκη και σε άλλα αφηγήματα…Πέρασα στις μαντινάδες των λυράρηδων, αλλά και έγινα ο αυλός του Ωδείου προς τον ουρανό… Πόζαρα αμέτρητες φορές σε ντόπιους και περαστικούς ζωγράφους και φωτογράφους…Ταξίδεψα παντού μέσα από τις κάρτες και τους τουριστικούς οδηγούς ως ένα από τα πιο χαρακτηριστικά μνημεία  της πόλης… Άσε που πήρα βασική θέση στη φρουρά της ιστορικής μνήμης της Αρχοντοπολιτείας μας λόγω του παραστήματός μου…

Σε ηλικία 67 ετών (1957) πουλήθηκα, μαζί με όλο το μνημείο της Νερατζές, από την Υπηρεσία Ανταλλαξίμων στο 1/3 της αξίας μου (60.000) και με ευκολίες πληρωμής (σε 10 δόσεις) στο Σύνδεσμο Διαδόσεως Καλών Τεχνών. Πόνεσα τότε πολύ που το σώμα ενός ολόκληρου  Δήμου «δεν μπόρεσε» να σηκώσει ό,τι ένα σωματείο! Με παρηγορούσε όμως ο δεσμευτικός όρος της διατήρησης του μνημείου χωρίς καμία αλλοίωση.

Δυστυχώς, όμως, κάτω από τον  όρο αυτό έλειπε η υπογραφή του Χρόνου…

Έτσι άρχισαν οι…οσφυαλγίες, οι ισχυαλγίες, τα αυχενικά, οι εξαρθρώσεις, τα δερματικά… Γιατί το γήρας ουκ έρχεται μόνον. Τα τελευταία χρόνια άρχισαν να ξεκολλούν κομάτια από τον τρούλο μου με κίνδυνο για τους περαστικούς, που με κοίταζαν με καχυποψία και ανασφάλεια…

Τώρα και πέντε χρόνια (από το 2005) είμαι σκαλωσιοδεμένος, ασφυκτικά φασκιωμένος!… Δε λέω, η σκαλωσιά κυριολεκτικά με έσωσε από το σεισμό 6,9 R του 2006. Φοβούμαι όμως ότι θα παραμείνω με μηχανική υποστήριξη μέχρι να… απαγορευτούν οι σεισμοί!

Και δεν είναι μόνο το πρόβλημα της αισθητικής∙ αντιμετωπίζω και το μένος του τεμένους, που αγκομαχεί κάτω από το βάρος της μισής σκαλωσιάς μου, που… σκάλωσε, φαίνεται, στην… ολική αναισθησία των «πεπολιτισμένων».

Μοιάζω μ’ ένα… πύραυλο έτοιμο για εκτόξευση, όπως άκουσα κάποιον να λέει από τη νέα Πλατεία, που είναι η νέα κερκίδα του δράματός μου… Άσε που ένα παιδάκι έσκουζε προχθές, γιατί δεν το άφηνε η μάνα του να δώσει το σάντουΐτς του στην…καμηλοπάρδαλη της κλούβας!

Είμαι ένας…  Προμηθέας  Δεσμώτης, που του κατατρώγει τις σάρκες του ο γύπας της αδιαφορίας, όπως άκουσα κάποιο ηλικιωμένο να λέει με περίσκεψη!

Βλέπω κάποιους τουρίστες να κουνούν με νόημα το κεφάλι τους, όταν με συγκρίνουν με τους οδηγούς που κρατούν στα χέρια τους, και δεν ξέρω αν μέμφονται περισσότερο το χρόνο ή τη χρόνια ανοχή.

Βλέπω τους επισήμους να μπαινοβγαίνουν βιαστικοί κάθε λίγο και λιγάκι στο Ωδείο ή στο νέο «Σπίτι του Πολιτισμού». Δεν μπορεί, σκέφτομαι, κάτι θα κάνουν∙ σε κάποιο από τα Ευρωπαϊκά Προγράμματα θα με εντάξουν και θα πάψω να είμαι ετοιμόρροπος και σιδεροδέσμιος.

Τον τελευταίο καιρό, όμως, άκουσα ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση χρηματοδοτεί μόνο δημόσιες και αυτοδιοικητικές ιδιοκτησίες και ότι η μόνη λύση είναι να με πουλήσει ο ιδιοκτήτης μου στο Δήμο, που έχει τη δυνατότητα συντήρησης, στήριξης και αναστήλωσής μου.

Άκουσα όμως ότι ο Σύνδεσμος Διαδόσεως Καλών Τεχνών αντιδρά σε μια τέτοια λύση, που θα του στερούσε βέβαια την επί μισό αιώνα ιδιοκτησία του. Και δεν σας κρύβω ότι η φωνή αγωνίας του «Τη Νερατζέ και τα μάτια μας!» με συν-τάραξε, αλλά δεν με απάλλαξε από τη δική μου υπαρξιακή αγωνία…

Όλα αυτά, μαζί και η οικονομική κρίση και οι Κροίσοι με τα… καβούρια στην τσέπη τους, με κάνουν να τα βλέπω όλα μαύρα…

Τον τελευταίο καιρό μάλιστα έχω ακουστικές παραισθήσεις∙ όλο ρέκβιεμ βουΐζουν στα αυτιά μου, σκεπάζοντας το όποιο μουσικό ρεπερτόριο του Ωδείου…Έχω και εφι-άλτες στα όνειρά μου. Βλέπω ότι εκτοξεύομαι από τη βάση μου και από μεγάλο ύψος  βουτώ  σαν καμικάζι και καρφώνομαι στο Υπουργείο Πολιτισμού ή σε άλλες αρτηριοσκληρωτικές υπηρεσίες… Ή ότι οι… μιναδόροι ετοιμάζουν ανενόχλητοι την έκρηξή μου και γίνομαι βροχή από αλφόπετρες πάνω από τα κεφάλια σας… Έχω όμως και ευχάριστα όνειρα, όπως ότι ο «από μηχανής θεός» κάποιας θεατρικής παράστασης του Ωδείου έδωσε τη λύση στο μαρτύριό μου… Ή ότι κατέβηκαν οι πολιτιστικοί, εκπαιδευτικοί, επιστημονικοί, τουριστικοί κλπ φορείς σε μαζική διαδήλωση, με  τεράστια πανό και ηχηρά συνθήματα για τη σωτηρία μου, όπως: «Μη μινάρετε κατά του μιναρέ», «Λευτεριά στο μιναρέ» και άλλα παρόμοια…

Να σας πω όμως την αλήθεια,  εμένα δεν με ενδιαφέρει ποιος θα είναι ο ιδιοκτήτης, γιατί ούτως ή άλλως ανήκω στην ιστορία. Είμαι στοιχείο της πολιτιστικής ταυτότητας της πόλης, που χωρίς εμένα δεν θα είναι η ίδια. Αρκετά πολιτιστικά εγκλήματα έγιναν στην πόλη μας! Δεν υπάρχουν περιθώρια και άλλοθι για άλλα.

Τι θα απολογηθείτε στο δικαστήριο της ιστορίας για την κακοδιαχείριση της πολιτιστικής σας κληρονομιάς; Τι θα βλέπουν οι τουρίστες μας, όταν φύγουμε κι εμείς; Πού θα βρει τόπο να σταθεί η βιωματική προσέγγιση της τοπικής μας ιστορίας  όταν αποβιώσουμε εμείς;…

Πέρα από αυτά, είμαι ένας ζωντανός μάρτυρας μιας  καλλιτεχνικής δημιουργίας,  που η αξία της ξεπερνά τα τοπικά και εθνικά-κρατικά όρια και γίνεται κτήμα της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς του ανθρώπου…

Υ.Γ Να με συμπαθάτε αν σας κούρασα ή σας πίκρανα με τη γκρίνια και τη φλυαρία μου. Αλλά ξέρετε, σ’ αυτή την ηλικία λέμε και καμιά κουβέντα παραπάνω…

Advertisements

Σχολιάστε »

Δεν υπάρχουν σχόλια.

RSS feed for comments on this post.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: