Άγονη γραμμή

8 Μαΐου 2009

Η Εσθερ Λαβτζόι (Esther P.Lovejoy) στο Ρέθυμνο 1922-1923

Filed under: Πετρακάκη Αθηνά — Άγονη Γραμμή @ 9:01 πμ
Tags:

Η εθελοντική προσφορά της … έσβησε στο χρόνο!

0001 1894-3 Η Αμερικανίδα εθελόντρια Esther Pohl Lovejoy (Έσθερ Λαβτζόι) γεννήθηκε από Εγγλέζους γονείς στην Ουάσιγκτον στις 16 Νοεμβρίου του 1869 και πέθανε 31 Αυγούστου του 1967. Η πρωτοπόρος γιατρός Lovejoy έζησε από κοντά την καταστροφή της Σμύρνης. Ως επικεφαλής της ανεξάρτητης οργάνωσης «Νοσοκομεία Αμερικανίδων Γυναικών» στην Ελλάδα, αγωνίστηκε με πάθος για τη συγκέντρωση χρημάτων στην πατρίδα της και την περίθαλψη των προσφύγων στη χώρα μας. Στο Ρέθυμνο βρέθηκε το 1922-1923. Ο δήμος Ρεθύμνου αναγνωρίζοντας την προσφορά της, την τίμησε με το κλειδί της πόλης, (Μενέλαος Παπαδάκης 1923-1925), όπως επίσης και με την απόδοση του ονόματός της στη σημερινή οδό Εθνάρχου Μακαρίου και Νίκου και Μαρίας Καστρινάκη. (Ξεκινούσε από τη βόρεια πύλη του τότε νοσοκομείου και κατέληγε στη σημερινή πλατεία Αγνώστου Στρατιώτη.) Η προσφορά της Αμερικανίδας γιατρού, ξεχάστηκε γρήγορα όπως ξεχάστηκαν πάρα πολλά σε αυτήν πόλη. Όμως επειδή «κανείς χειρότερος από τον ευεργεθέντα αχάριστο» καλό είναι κάποια πράγματα έστω και εκ των υστέρων, να ξαναπάρουν τα θέση που τους αξίζει και το όνομα της Esther Pohl Lovejoy να «αναρτηθεί» και πάλι στο δρόμο που κατέληγε στο τότε «Νοσοκομείο Αμερικανίδων Γυναικών» που η ίδια ίδρυσε, στη σημερινή Σχολή Αστυφυλάκων.

Στο βιβλίο CERTAIN SAMARITANS της Esther Pohl Lovejoy, το οποίο μπορεί να θεωρηθεί και περιηγητικό κείμενο, μιας και η συγγραφέας αναφέρεται στις εντυπώσεις της από τα ταξίδια που έκανε ως εθελόντρια γιατρός, και συγκεκριμένα στο κεφάλαιο «26» η Lovejoy αναφέρεται στο ταξίδι της στην Κρήτη. Μέσα σε αυτήν την αναφορά υπάρχει ένα απόσπασμα που αφορά στην πόλη του Ρεθύμνου. Αυτό ακριβώς το κομμάτι αποδόθηκε στα ελληνικά και σήμερα σας το παρουσιάζουμε, μεταφέροντας όσο μπορούσαμε καλύτερα την εικόνα από το 1922-23 στο σήμερα.

001

Το απόσπασμα από το βιβλίο στο οποίο γίνεται η αναφορά στο Ρέθυμνο.

…Το  Ρέθυμνο είχε τη μεγαλύτερη ανάγκη για βοήθεια. Οι πρόσφυγες σε αυτή την πόλη ξεπερνούσαν τον κανονικό πληθυσμό σε αριθμό. Επιπροσθέτως οι «Έλληνες» πρόσφυγες, μιλούσαν μόνο τουρκικά γιατί οι πρόγονοί τους δεν είχαν πατήσει ποτέ το πόδι τους σε ελληνικό έδαφος, από τότε που ήταν ελληνικές οι ασιατικές περιοχές πριν την τουρκική εισβολή, πριν από περίπου χίλια χρόνια. Ήταν Τούρκοι πρόσφυγες από το εσωτερικό του νησιού που πήγαν στις πόλεις λόγω του κινδύνου ελληνικής αντεκδικήσεως. Ολόκληρος ο πληθυσμός της Κρήτης και άλλων γεωγραφικών περιοχών της Ελλάδας ήταν σε κατάσταση ταραχής από το στρατιωτικό νοσηρό συναισθηματισμό. Παρά το ότι η πόλη μας παρέμεινε ασφαλής και ατάραχή κατά τη διάρκεια του πολέμου, είναι απίστευτο το ότι αυτοί οι άνθρωποι,  που είχαν υποφέρει κάτω από τον τουρκικό ζυγό για αιώνες, δεν άδραξαν την ευκαιρία να εξαφανίσουν δια πυρός και σιδήρου οτιδήποτε τουρκικό. Σύμφωνα με ανακοίνωση του βρετανικού συμβουλίου του Ηρακλείου 20 «Τούρκοι» δολοφονήθηκαν από οργισμένους χριστιανούς Κρήτες. Οι περισσότεροι από αυτούς τους «Τούρκους» πρόσφυγες προέρχονταν από ελληνικό και κρητικό «αίμα». Μιλούσαν ελληνικά και δεν είχαν καμία γνώση της τουρκικής γλώσσας. Ήταν θρησκευτικό το ζήτημα, όχι φυλετικό ή ζήτημα εθνικότητας (ιθαγένειας) το οποίο και καθόρισε τη συμπεριφορά τους. Χριστιανός ή Μουσουλμάνος; Αυτή ήταν η καθοριστική ερώτηση. Οι περισσότεροι από τους Τούρκους στο νησί της Κρήτης θεωρούνταν «Τούρκοι» επειδή οι πρόγονοί τους είχαν ασπαστεί τη μωαμεθανική θρησκεία κατά τη διάρκεια της μουσουλμανικής κατοχής, η οποία είχε κρατήσει δυόμιση αιώνες και τελείωσε το 1912 με τη βοήθεια του Βενιζέλου και της κρητικής διακήρυξης της ανεξαρτησίας από την Τουρκία και ένωσης με την Ελλάδα. Η θρησκεία των προγόνων έδινε θάρρος στα παιδιά από γενιά σε γενιά και η τουρκική ιθαγένεια πήγαινε μαζί με αυτό, παρόλο ότι αυτοί οι «Τούρκοι» ήταν Έλληνες πολίτες και κάποιοι απ’ αυτούς κατείχαν υψηλές πολιτικές θέσεις. Σημαίνουσες  ελληνικές οικογένειες των οποίων τα ονόματα είχαν κατάληξη «ακης» όπως Παπαδάκης και Σπυραδάκης. (Εδώ προφανώς εννοεί Σπυριδάκης)  Οι [πραγματικοί] Τούρκοι δεν είχαν οικογενειακά ονόματα και στην προσπάθεια τους να αφομοιωθούν ως μέρος των Τουρκοκρητικών, προσέθεταν στα τουρκικά ονόματά τους την κατάληξη «ακης», με την πρόσθεση της οποίας τα ονόματά τους, γινόταν Μωχαμετάκης Αμπντουλάκης κτλ και τα χρησιμοποιούσαν ως επώνυμα.

03

Το Ρέθυμνο είχε τον περισσότερο τούρκικο πληθυσμό. Ορισμένα από τα μέλη του δημοτικού συμβουλίου ήταν Τούρκοι κι αυτός ίσως ήταν ο λόγος που υπήρχαν τόσοι Τουρκοκρητικοί σε αυτή την πόλη. Επρόκειτο για ένα παρδαλό πλήθος από Τούρκους που μιλούσαν ελληνικά και Έλληνες που μιλούσαν τουρκικά και η μεγάλη αυτή σύγχυση  χειροτέρευε από την παρουσία Αρμενίων, Βούλγαρων, και Ρώσων προσφύγων. Η στέγαση ήταν μην τα ρωτάς. Ήταν μια  περίπτωση καταφυγίου από τον αέρα και τη βροχή. Όλα τα παλιά τζαμιά, οι εκκλησίες, τα σχολικά κτίρια και οι φτωχοσυνοικίες ήταν αξιοποιημένα. Ο «τούρκικος» πληθυσμός βοηθούσε τους ελληνόφωνους Τούρκους από την έσω Κρήτη.. Ο χριστιανικός πληθυσμός βοηθούσε τους τουρκόφωνους «Έλληνες» από την Ανατολία, και ο Αμερικανικός Ερυθρός Σταυρός και οι γυναίκες του Αμερικανικού Νοσοκομείου βοηθούσαν τους άρρωστους και τους πεινασμένους ανεξάρτητα από τη θρησκεία και την εθνικότητά τους. Γινόταν μία προσπάθεια να ωθήσουν αυτούς τους άτυχους ανθρώπους προς την επαρχία, οι οποίοι αν είχαν άλλη επιλογή δε θα πήγαιναν, επειδή η πείνα είναι λιγότερο πιθανό να συμβεί στις πόλεις όπου οι άνθρωποι που τρώνε συχνά δεν αντέχουν να βλέπουν άλλους ανθρώπους χωρίς φαγητό. Μόνο αυτοί με «σκληρά στομάχια» [σκληροί άνθρωποι] μπορούσαν πραγματικά να ευχαριστηθούν ένα δείπνο με κοτόπουλο με ένα πλήθος από πεινασμένα παιδιά να τους κοιτάζει από το παράθυρο. Η προσοχή των καφετζήδων αποσπόταν. Οι υπαίθριες ασχολίες τους θα καταστρέφονταν σίγουρα από τους μικρούς πεινασμένους ξυπόλητους και ρακένδυτους. Τους έδιωχναν πολύ συχνά, αλλά η μυρωδιά του φαγητού τούς έφερνε πίσω. Παρέμεναν εκεί, μιας και απερίσκεπτοι άνθρωποι τους πέταγαν συχνά ξεροκόμματα και απομεινάρια από αρνίσιο κρέας για τα οποία μάλωναν, με νύχια και με δόντια, όπως τα αδέσποτα σκυλιά της Κωνσταντινούπολης. Οι ρακένδυτοι αυτοί άνθρωποι, προκαλούσαν μεγαλύτερη ταραχή σε αυτό το «δημόσιο» γεύμα από ό,τι τα σκυλιά της παλιάς Κωνσταντινούπολης, επειδή είχαν βρώμικα προτεταμένα χέρια, μάτια που εκλιπαρούσαν και γλυκές [παιδικές] τσιριχτές φωνές, και είχαν μάθει να φωνάζουν την αγγλική λέξη «Meat!, Meat!, Meat!» δηλαδή «Κρέας! Κρέας! Κρέας!». Ω! Δία είπε η κ. Cruikshank. Θα ευχόμουν αυτά τα παιδιά να μπορούσαν να τριγυρίζουν στον κήπο του κοινοβουλίου στον Τάμεση στο Capitol Restaurant στην Washington στα καφέ δίπλα στο Chamber of Deputies στο Παρίσι και στη Ρώμη και ιδιαίτερα γύρω από τα ξενοδοχεία της λίμνης κοντά στο Ouchy Quay στη Λοζάνη! Για να γίνει αυτό θα χρειάζονταν το μαγικό ραβδί της Κίρκης και πάλι δε θα ήταν αρκετό.

lovejoy_uniform2

Κανείς δεν μπορεί να ξέρει τα εσώψυχα των ανθρώπων. Και μιλώντας για ανταλλαγή πληθυσμών. Μια στιγμιαία ανταλλαγή πληθυσμών θα είχε αποτέλεσμα αυτοί οι πρόσφυγες να έπαιρναν τη θέση όλων των ανθρώπων στον κόσμο, των οποίων τα προσωπικά και πολιτικά πιστεύω δημιουργούσαν πρόσφυγες. Θα καθόντουσαν στις θέσεις των ισχυρών, στις οποίες βρίσκονται διαφορετικά μαχαίρια και πιρούνια για τα διαφορετικά είδη φαγητών και σαν τους χοίρους της Κίρκης θα θυμόντουσαν τη ζωή τους πριν την μεταμόρφωση. Σε αυτή την ανταλλαγή πληθυσμών, οι πρώτοι θα γίνονταν έσχατοι και οι έσχατοι πρώτοι. Θα γίνονταν αντιπρόσωποι, όλων των κρατών που πήραν μέρος στη συνθήκη των Εθνών, από όλα τα έθνη που αντιπροσωπεύτηκαν επίσημα ή ανεπίσημα στη Λοζάνη, από τα κυβερνητικά σώματα όλων των μεγάλων κρατών του κόσμου, μελών κυβερνητικών επιτροπών, μερικών εργατών και λοιπών αποστολών. Με μια «κυκλώπεια προώθηση», μια προσωπική μου γνωριμία θα μεταμορφωνόταν σε ένα προσφυγόπουλο πεινασμένο και παγωμένο, με το πρόσωπο κολλημένο στο παράθυρο ενός εστιατορίου στο Ρέθυμνο με την πείνα όλων των προσφυγόπουλων που παρακαλούν για τροφή αποτυπωμένη στο βλέμμα του. «Έλεος! Έλεος, τι ανοησία!» Διέκοψα αυτό τον ειρμό των συναισθημάτων μου, ο οποίος λειτούργησε σαν σπίθα που άναψε τη φλόγα, που με έκανε να νιώσω σαν την μάγισσα Κίρκη. Ας δοξάσουμε τον Κύκλωπα κι ίσως κάποια μέρα να μεταμορφωθεί. «Ίσως», συμφώνησε ο επικεφαλής του νησιού εύθυμα. Αλλά για το καλό της ασφάλειας και της παιδικότητας, καλύτερα να του βγάλουμε το μάτι. Κάνοντας μια δεύτερη σκέψη, δεν θα μπορούσα να δημιουργήσω ένα πρόσφυγα, ακόμη κι αν είχα το ραβδί της Κίρκης. Αυτοί που δημιουργούν τους πρόσφυγες, θα είναι οι ίδιοι πρόσφυγες στην κόλαση για πάντα -το παλιό καλό σημείο συνάντησης- η κόλαση. Η δικαιοσύνη πάνω στη γη είναι ένα αστείο. Δύο μήνες πάνω σε αυτά τα νησιά με έπεισαν ότι ο κόσμος χρειάζεται ένα παράδεισο και μία κόλαση και είμαι υπέρ, να παραμείνουν ως έχουν τα «ιδρύματα» αυτά…06

Πηγή: Ether Pohl Lovejoy, Certain Samaritans, 1933 chapters 25-27

Απόδοση του αποσπάσματος από τα Αγγλικά στα Ελληνικά: Αθηνά Πετρακάκη

Advertisements

Σχολιάστε »

Δεν υπάρχουν σχόλια.

RSS feed for comments on this post.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: