Άγονη γραμμή

21 Μαΐου 2009

Ρέθυμνο – Μάιος 1941

Filed under: Εκκεκάκης Γεώργιος — Άγονη Γραμμή @ 8:23 πμ
Tags:

Από το προσωπικό ημερολόγιο μιας Ρεθεμνιοτοπούλας*

rethimno3

Μια εντυπωσιακή φωτογραφία της πόλης τραβηγμένη από τους Γερμανούς τον Μάιο του 19941

Ηταν μια κοπέλα με αγάπη ια τη ζωή και με όνειρα για το μέλλον. Είχε αποφοιτήσει από το Γυμνάσιο Θηλέων τη χρονιά  που  κηρύχτηκε  ο πόλεμος και είχε καταφέρει να βρει μια δουλειά ως γραμματέα και δακτυλογράφος στην τότε Ηλεκτρική Εταιρία Ρεθύμνης. Κρατούσε ημερολόγιο από τα πρώτα εφηβικά της χρόνια και, φυσικά, όταν το άρχιζε δε φανταζόταν ότι θα καταγράψει κάποτε σ’ αυτό και γεγονότα σημαδιακά για τον τόπο.

Πριν δούμε μερικά αποσπάσματα που περιγράφουν τέτοια γεγονότα και δίνουν το  κλίμα της δύσκολης εκείνης εποχής,  να  πούμε ότι  οι εγγραφές έχουν  την αξία της αυθεντικότητας, αυθημερόν.  Υπήρξαν, βεβαίως, και ελάχιστες περιπτώσεις που αυτό έγινε αναδρομικά,  για λόγους ευνόητους.   Κρίνοντας από τα κείμενα των εγγραφών, διαπιστώνει κανείς μια ασυνήθιστη ικανότητα στην έκφραση και στην αφήγηση. Προπάντων όμως διαπιστώνει μια αμεσότητα λόγου, χωρίς καμιά απολύτως εκζήτηση. Εντύπωση προκαλεί και η δημοτική γλώσσα που χρησιμοποιείται  με  τρόπο άπταιστο.

Ας δούμε τα αποσπάσματα:

10-1-41: Η Πρωτοχρονιά και τα Φώτα εορτάστηκαν φέτος στα καταφύγια. Ευτυχώς οι συναγερμοί μας ήταν χωρίς επεισόδια. Σήμερα τα φανταράκια μας μπήκαν στην Κλεισούρα.

25-1-41: Η επιστράτευση συνεχίζεται.   Σήμερα έβαλε το χακί ο θείος Κ… Ο πόνος μας έγινε διπλός.

10-3-41: Και ο κουμπάρος μου στρατιώτης …Θεέ μου, τρεις δικοί μας πάνε  για την Πατρίδα.Αχ!, θα γυρίσουν;

31-3-41: Η Γερμανία έχει κηρύξει  τον πόλεμο κατά της ΣερΒίας. Σε λίγο ίσως

θα έρθει και η σειρά μας…

6-4-41: Ο ελληνικός στρατός σταμάτησε τις επιτυχίες του… Η Γέρμανία  πέφτει πάνω στη μικρή, φτωχή και πληγωμένη από τους Ιταλούς Ελλάδα. Ο στρατός μας μάχεται με λύσσα αλλά ο αριθμός των εχθρών και τα ανώτερα όπλα τους τον σταματά και μάλλον τον σπρώχνει προς τα πίσω.

9-4-41: Η Θεσσαλονίκη μας πέφτει στα χέρια των εχθρών.

17-4-41: Ο πόνος μας μεγαλώνει για την τύχη της Πατρίδας. Λίγο σήμερα ανακουφιστήκαμε, ήλθε ο θείος Κ… από την Αλβανία με κρυοπαγήματα. Από τους άλλους δυο δικούς μας δεν μαθαίναμε σχεδόν τίποτα.

18-4-41: Πέθανε ο Πρόεδρος της Κυβέρνησης Αλ. Κοριζής.

27-4-41: Πάει και  η Αθήνα μας. Ο γερμανικός στρατός την παίρνει  κι αυτήν, αφού προηγουμένως πήρε την προς βοράν Ελλάδα.

10-5-41:… Κάθε μέρα φθάνουν   στρατιώτες, άλλοι με πλοία, άλλοι με καΐκια. Αχ, ι δικοί μας πότε θα φθάσου ; Μαθαίναμε ότι ο θείος Μ.. είναι στη Μήλο. Σήμερα ήλθαν τόσοι από κει  αλλ’ από κανένα δεν μπορούμε  να μάθομε τίποτα…

13-5-41: Εχθρικά αεροπλάνα έρριξαν βόμβες που ευτυχώς όλες αστόχησαν.

20-5-41: Τα αεροπλάνα μας ξαναθυμούνται. Αυτή τη φορά όμως έχομε και θύματα.  Στα Περβόλια χάθηκε ολόκληρο σπιτικό. Ύστερα από τον βομβαρδισμό άρχισαν  να πέφτουν  αλεξιπτωτιστές και σε λίγη ώρα φουντώνει η μάχη. Τι κρότοι, τι θόρυβος!!

21-5-41: Ξημέρωσε η Τετάρτη με την ίδια φασαρία. Τα αεροπλάνα πολυβολούν και ρίχνουν βόμβες που σκάνε με τρομακτικό κρότο. Τις μαρτυρικές αυτές ώρες που καρτερούσαμε τον θάνατο από στιγμή σε στιγμή τις περνούμε στο γαλατάδικο του κ. Κυριάκου. Είναι στενόμακρό με θόλο και λεπίδα.

[σ.σ. Πρόκειται για τον Κυριάκο Τσόγκα, το μαγαζί του οποίου ήταν δίπλα στο σημερινό Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο]. Έχομε το νου μας στον Θεό και περιμένομε βοήθεια. Τη νύχτα οι προβολείς και οι φωτοβολίδες αυλακώνουν τον ουρανό…

22-5-41: Αρχίζομε  να απελπιζόμαστε. Κάθε στιγμή τα αεροπλάνα καταφθάνουν κατά κύματα και σπέρνουν τον θάνατο και την καταστροφή. Το ψωμί σώνεται μα βρήκαμε μια στιγμή ευκαιρία και τρέχαμε στους φούρνους που οι φουρνάρηδες με κίνδυνο της ζωής τους ανοίγουν για να μοιράσουν στον κόσμο όσο ψωμί έχουν. Μα σε λίγο το κακό γίνεται. Σε ένα φούρνο πέφτει μια βόμβα, σκοτώνει μερικούς  και  τραυματίζει περισσότερους

.   Την ίδια μέρα πέφτει και η Εθνική Τράπεζα και θάφτει στα συντρίμμια της τον Γ. Τσαγρή, Νομάρχη και τον Μανιουδάκη Διοικητή  Χωροφυλακής. Το βράδυ πήραμε και εμείς την απόφαση. Βάζομε σε μια τσάντα λίγο ψωμί, ελιές και τυρί και νερό σε ένα σταμνάκι, πήραμε τα χρυσαφικά και τα λεφτά μας και ό,τι άλλο κρίναμε απαραίτητο. Πήραμε και τα παλτά μας καθώς και από μια κουβέρτα ο καθένας και ξεκινούμε. Για πού; Ούτε  το ξέραμε. Να φύγαμε μόνο μακριά, έξω από την καταστροφή και τον όλεθρο. Αργά φθάσαμε στον Άγιο Σπυρίδωνα, όπου  μείναμε  όλη τη νύχτα χωρίς να κοιμηθούμε. Κόσμος και κοσμάκης απελπισμένος, έξαλλος.

23-5-41: Το πρωί φεύγομε και ύστερα από ωρών πορεία – όχι γιατί ήταν μακριά, αλλά γιατί σε κάθε στιγμή έφθαναν τα αεροπλάνα και αναγκαζόμαστε να πέφτομε κάτω φθάσαμε στον Άγιο Αντώνιο, μια σπηλιά σε μια χαράδρα…

[…] Η μάχη στα Περβόλια εξακολουθεί και οι βομβαρδισμοί. Πυρκαγιές σε  πολλά  σημεία  της πόλεως.

24-5-41: Σάββατο βράδυ. Έτοιμοι για να πάμε στο Ατσιπόπουλο που μένουν οι θείες μας. Μα να, τα αεροπλάνα φθάνουν και σε λίγο μια βόμβα σκα στην Καμάρα. Καπνός, σκόνη, χώματα μας σκεπάζουν … ευτυχώς δεν έχομε θύματα…

Νύχτα ξεκινούμε. Τα αγγλικά    αυτοκίνητα πηγαινοέρχονται. Φυσά δαιμονισμένη νοτιά και ψιχαλίζει… η Βιό καίγεται … φθάνομε στις θείες και μένομε εκεί…

25-5-41: Νοικιάζαμε ένα γαϊδουράκι και με το σούρουπο που έχουν σταματήσει οι βομβαρδισμοί κατεβαίναμε στο Ρέθυμνο. Ερημιά παντού. Χώματα, πέτρες, σύρματα του ηλεκτρικού και του τηλεφώνου πεσμένα. Φράζουν τον δρόμο και εμποδίζουν το διάβα. Φορτώναμε όσα περισσότερα ρούχα μπορούμε …  και κατά τα μεσάνυχτα, με πολύ κόπο, φθάναμε στο χωριό.

29-5-41: Οι Γερμανοί αφού κατέλαβαν τα Χανιά, τη Σούδα, το Μάλεμε καταλαμβάνουν ένα-ένα τα χωριά και.φθάνουν και στο Ατοίπόπουλο.

31-5-41: Ο μπαμπάς με την Κατίνα κατεβαίνουν στο Ρέθυμνο. Ευτυχώς το σπίτι μας ήταν γερό εκτός από τα τζάμια που είχαν γίνει κομμάτια. Ούτε το είχαν λεηλατήσει όπως άλλα…

1-6-41: Την Κυριακή κατεβήκαμε κι εμείς με πολύ κόπο … Το απόγευμα κατά τις 5 μας έκαμαν έρευνα οι Γερμανοί …βρίσκουν στο μπαούλο διπλωμένη τη σημαία μας

και την κάνουν κομμάτια

3-6-41: Με ζητούν στο εργοστάσιο, [σ.σ. τη λεγόμενη ηλεκτρική]

22-6-41: Εξακολουθώ να εργάζομαι, πότε στο εργοστάσιο και πότε στο γραφείο.  Σήμερα,  πρώτη φορά, επέτρεψαν οι Γερμανοί να γίνει θ. λειτουργία.

*Η Ρεθεμνιωτοπουλα που κρατούσε ημερολόγιο ήταν μια ξαδέλφη μου με τραγικό τέλος. Πέθανε στα 28 της από φυματίωση στο Νοσοκομείο «Σωτηρία», χωρίς να έχει κοντά κανένα δικό της άνθρωπο. Αυτές ήταν οι εποχές … Η Διεύθυνση του ιδρύματος έστειλε τότε εδώ τα προσωπικά της είδη, δηλαδή το ημερολόγιο και μερικά χαρτιά με στίχους και κείμενα.

Αποφάσισα – όχι αβασάνιστα – να δώσω για δημοσίευση τα παραπάνω αποσπάσματα. Υπάρχουν και άλλα κομμάτια του Ημερολογίου που ενδιαφέρουν την ιστορία της πόλης. Για παράδειγμα, αυτά που αναφέρονται στη λειτουργία του επιταγμένου από τους Γερμανούς εργοστασίου της Ηλεκτρικής.

Ας είναι το επετειακό αυτό σημείωμα μια ευχή για την ανάπαυση της ψυχής της.

Advertisements

1 σχόλιο »

  1. ΑΛΗΘΕΙΑ, ΣΥΓΚΛΟΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΦΟΡΑ.
    ΑΣ ΕΙΝΑΙ ΑΝΑΠΑΥΜΕΝΗ ΕΚΕΙ ΠΟΥ ΕΧΕΙ ΠΑΕΙ, ΜΑΖΙ ΜΕ ΤΟΥΣ ΔΙΚΟΥΣ ΤΗΣ ΠΟΥ ΑΠΟΧΩΡΙΣΤΙΚΕ ΜΕ ΤΗ ΒΑΡΕΙΑ ΜΟΙΡΑ ΠΟΥ ΤΗ ΚΤΥΠΗΣΕ.

    Σχόλιο από ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΚΗ — 25 Αυγούστου 2009 @ 11:45 πμ | Απάντηση


RSS feed for comments on this post.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Blog στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: