Άγονη γραμμή

6 Ιουλίου 2009

Καλαθοπλεκτική και ψαθοπλεκτική

Filed under: Προβατάκης Θεοχάρης — Άγονη Γραμμή @ 9:01 πμ
Tags:

kalathoplektisα) Οι πρώτες ύλες

H Καλαθοπλεκτική στη Κρήτη είναι μια από τις πρώτες τέχνες των κατοίκων της, που εξελίχθηκε σε μεγάλο βαθμό δίδοντας εξαι­ρετικά χρηστικά και διακοσμητικά τεχνουρ­γήματα. Τα καλάθια, τα τουπιά, τα πανέρια, οι κόφες, τα κοφίνια και άλλα είναι από τα είδη που κατασκευ­άζονται και σήμερα από αξιόλογους χειροτέχνες χρη­σιμοποιώντας τα ίδια υλικά που χρησιμοποιούσαν εκατοντάδες χρόνια οι προγονοί τους.

Λόγω μάλιστα των πολλών γεωργικών καλλιεργειών των κατοίκων του νησιού, τα είδη παραδοσιακής καλαθοπλεκτικής τέχνης είχαν ξεχωριστή θέση στο Κρητικό σπίτι, αφού με αυτά μετέφεραν ή φύλασσαν τα αγροτικά τους προϊόντα (σταφύλια, σύκα, ελιές, τυριά, φρούτα κ.ά.)

Ακόμη στην Κρήτη υπήρχαν και άλλοι τομείς δρα­στηριότητας που χρησιμοποιούνταν προϊόντα Καλα­θοπλεκτικής, όπως π.χ. πανέρια για ψάρεμα, φίμω-τρα (στουμούχες) για ζώα, δοχεία για μεταφορά και φύλαξη σιτηρών, ψωμιού και άλλων αγαθών.

Σήμερα χρησιμοποιούνται από τους κατοίκους κυρίως της ενδοχώρας καλάθια, κοφίνια, κόφες, τουπια, πανέρια και άλλα για την κάλυψη εξειδικευμένων αναγκών στη γεωργία, την κτηνοτροφία, τη βιοτεχνία, στο σπίτι και στη διακίνηση των αγαθών. Ιδιαίτερα σημειώνουμε τα καλαίσθητα πανέρια που είναι καθημερινής χρήσεως αντικείμενα, τα οποία χρησιμοποιούνται ακόμη και σήμερα για θρησκευτικούς σκοπούς όπως στη μεταφορά κολλύβων, ξηρών καρπών και άρτων στους ναούς και τα εξωκλήσια για την τέλεση μνημοσυνών, εορτών, πανηγύρεων κ.ά.

parasira

β. Τα εργαλεία και τα βοηθήματα.

Τα εργαλεία του καλαθοπλέχτη είναι επτά, ενώ τα βοηθήματα πέντε, τα περισσότερα από τα οποία ήσαν αυτοσχέδια. Τα εργαλεία είναι το κλαδεντήρι, το μαχαιράκι, το τρνπητήρι, το σονβλί, ο κόπανος, το κοπανέλι και η σφήνα, ενώ τα βοηθήματα είναι το σκαμνάκι, το καλούπι για τις κόφες, το καλούπι για τα μελίσσια και οι λινάτσες.

toupi

γ. Τα είδη παραγωγής.

Τα παραγόμενα είδη της καλαθοπλεκτικής στην Κρήτη είναι: Το καλάθι σε διάφορα είδη και μεγέθη, η κανισκέρα, που χρησίμευε σε πολλές εργασίες και κυρίως στη μεταφορά τροφίμων που πήγαιναν οι καλεσμένοι στους γάμους, το πετρο-κόφινο, ειδικό για πέτρες, το κοφίνι, το τρυγοκόφινο, το σταφυλοκόφινο, το ραφτοκόφινο, η κόφα για τη μεταφορά σταφυλιών, η αρτοκοφινίδα, η κοφινίδα, το χοχλιδοκόφινο, το καλάθι-ενυδρείο, το μελίσσι ή μελισσοκόφινο, η κουταλιέρα με μια λαβή που χρησίμευε για το στράγγισμα και φύλαγμα των κουταλοπίρουνων, η μαδαρά ή τουπάκι ή μυζηθροτούπι, το τουπί για το φτιάξιμο του κεφαλοτυριού, ο κέρτος μικρός και μεγάλος για το ψάρεμα θαλασσινών, η ντα-μιτζάνα, το πανιέρι, το φλασκί, το πανιέρι από ράπη (σόραπο), το πανιέρι από ράπη (ραφιό), η χελοπαγίδα, η μουράλια (φίμωτρο για τα ζώα) και άλλα.Η Ψαθοπλεκτική στην Κρήτη αναπτύχθηκε τους τελευταίους αιώνες σε ικανοποιητικό βαθμό. Με πρώτη ύλη τα βούρλα και το αφράτο έπλεκαν διάφορα χρηστικά αντικείμενα και κυρίως καρέκλες σε διάφορα μεγέθη και σχέδια. Διακρίνονταν για τη στερεότητα και ελαφρότητα τους.

Με τα βούρλα έφτιαχναν σκούπες που ονόμαζαν «παράσυρες». Εξαιρετικές είναι ακόμη και σήμερα οι παράσυρες που πλέκουν από βούρλα στο χωριό Χριστός Ιεράπετρας οι Ουρανία Καραλάκη, Δέσποινα Προβατακη, Μαρία Κριτσωτάκη, Μαρία Φανουράκη, Στυλιανή Κριτσιωτάκη-Φανουρακη, Δέσποινα Φανουράκη κ.ά.

Advertisements

Σχολιάστε »

Δεν υπάρχουν σχόλια.

RSS feed for comments on this post.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: