Άγονη γραμμή

18 Μαρτίου 2010

Οι Ποιητές για την Ποίηση

Filed under: Φρυγανάκης Γεώργιος — Άγονη Γραμμή @ 9:09 μμ
Tags:

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης (21 Μαρτίου)

Φωτογραφία: Κολάζ του Οδυσέα Ελύτη, από το βιβλίο «Ο κήπος με τις αυταπάτες» 1975

Για  την Ποίηση, που στις 21 Μαρτίου (εαρινή ισημερία) έχει την Παγκόσμια τιμητική της, έχουν γραφεί πολλά και διάφορα. Σταχυoλoγώ μερικές «απόπειρες» των ίδιων των ποιητών μας να μας… συστήσουν την εορτάζουσα:

– Για τον Αναγνωστάκη: «Η Ποίηση δεν είναι ο καλύτερος τρόπος να μιλήσουμε,/αλλά ο καλύτερος τοίχος να κρύψουμε το πρόσωπό μας», αλλά και: «Δυο θαμποί προβολείς μες στην ομίχλη, ένα/ δελτάριο σε φίλους που λείπουν με τη μοναδική λέξη ζω».

-Για το Βαγενά: «Το ποίημα είναι ένα νησί. Μπορείς να πας σ’ αυτό με πλοίο. Το ζήτημα είναι αν μπορείς να πας κολυμπώντας», αλλά και: «Ποίηση είναι γλώσσα εν στύσει» ή «Η ποίηση είναι η βαθύτερη μορφή ρεαλισμού» ή… «Ό,τι δεν είναι πρόζα είναι ποίηση».

– Για το Βρεττάκο:«κατά βάθος η ποίηση / είναι μια ανθρώπινη καρδιά /φορτωμένη όλο τον κόσμο».

Για τη Δημουλά: «Η ποίηση είναι από τα πιο επηρμένα μυστήρια, τα πιο αχανή,  και μόνο ικανοποίηση στις παρομοιώσεις δίνεις  αν πεις ότι είναι ένα μείγμα εύγεστων δηλητηρίων  σε χρυσά δελεαστικά ποτήρια,  ή ότι είναι ο πειρασμός, ο δαίμονας  που μπαίνει ξαφνικά στο σώμα του κανονικού,  προκαλώντας ένα σεληνιασμό γόνιμο  ή ακόμα ότι είναι ένα είδος ευθανασίας των πραγμάτων  που υποφέρουν μέσα μας είτε ως ανικανοποίητα είτε ως προδομένα».

Για τον Ελύτη: « Αυτό είναι στο βάθος η ποίηση, η τέχνη να οδηγείσαι και να φτάνεις προς αυτό που σε υπερβαίνει, να γίνεσαι άνεμος για τον χαρταετό και χαρταετός  για τον άνεμο, ακόμα κι όταν ουρανός δεν υπάρχει. Δεν παίζω με τα λόγια. Μιλώ για την κίνηση που ανακαλύπτει κανεί/ να σημειώνεται  μέσα στη στιγμή, όταν καταφέρνει να την ανοίξει και να της δώσει διάρκεια». Αλλά και: «Η ποίηση είναι το άλλο πρόσωπο της υπερηφάνειας».

– Για τον Εμπειρίκο: «Η Ποίησις είναι ανάπτυξις στίλβοντος ποδη­λάτου».

Για το Νίκο Καρούζο: «Ποτέ στ’ αλήθεια δεν το ’μαθα/ τι είναι τα ποιήματα./Είναι πληγώματα/ίν’ ομοιώματα/ φενάκη/ φρεναπάτη;/ Φρενάρισμα ίσως; /ταραχώδη κύματα; /τί είναι τα ποιήματα;/ Είν’ εκδορές απλά γδαρσίματα;/ είναι σκαψίματα;/ Είναι ιώδιο;/ Είναι φάρμακα;/ είναι γάζες επίδεσμοι/ παρηγόρια ή διαλείμματα;/ Πολλοί τα βαλσαμώνουν ως μηνύματα./Εγώ τα λέω ενθύμια φρίκης».

– Για τον Καρυωτά­κη: «Μας διώχνουνε τα πράγματα κι η ποίηση/  είναι το καταφύγιο που φθονούμε».

– Για το Λειβαδίτη: «Η ποίηση είναι ένα αίνιγμα από συνηθισμένα λόγια» Αλλά και: «… ένα παιχνίδι / που τα χάνεις όλα/ για να κερδίσεις ίσως / ένα άπιαστο αστέρι».

– Για τον Παυλόπουλο η Ποίη­ση είναι ένα εί­δωλο άπιαστο: «Μια πόρτα ανοιχτή, για την οποία αιώνες τώρα/φτιάχνονται  ατέλειωτες αρμαθιές αντικλείδια».

– Για το Σαραντάρη: «Η ποίηση είναι / εκείνος ο εαυτός μας/ που δεν κοιμάται ποτέ»

– Για το Σαραντή: «Η ποίηση δεν είναι / η θέληση ν’ αντισταθείς,/ μα ένα ολοσκότεινο δάσος / για να ξεφύγεις».

– Για το Σαχτούρη: «Λανθάνουσα κοινή ανθρώπινη ανάγκη για ουρανό».

– Για το Σεφέρη: «Η Ποίηση έχει τις ρίζες της στην αν­θρώπινη ανάσα», «Το χρυσό δίχτυ,/ όπου τα πράγματα σπαρταρούν/ σαν ψάρια» και «Είναι πολλά παιδιά πολλών ανθρώπων τα λόγια μας».

– Για το Σινόπουλο: « Πίσω από την καθημερινή κόλαση των λέξεων/ τα ποιήματα ανασαίνουν ζωντανά και το καθαρό/ τους νόημα καθρεφτίζει παντού μια φανταστική ευτυχία,/  που ποτέ δε θα πυρπολυθεί».

Ας αφήσουμε όμως τις ποιητικές «συστάσεις» της Ποίησης και ας δούμε τις στάσεις των Ποιητών απέναντι στην τέχνη τους και στην εποχή τους.

– Κατά το Σικελιανό: «Μπροστάρηδες είναι οι Ποιητές κι αλί­μονό τους αν δεν είναι».

– Κατά το Piτσo: «Ένας Ποιητής δίνει το παρών στο πρώτο κάλεσμα της εποχής του/ είναι εργάτης στο πόστο του, ένας στρατιώτης στη βάρδια του/ ένας υπεύθυνος στρατηγός μπροστά στις δημοκρατικές στρατιές των στίχων του». Αλλά και:  «Ένα σωστό ποίημα όμως ποτέ δεν καθυστερεί/ σε μια γωνιά του ρεμβασμού./ Είναι πάντα στην ώρα του, λέει παρών/  στο πρώτο κάλεσμα της εποχής του».

– Κατά την ομολογία του Παλαμά: «Είμαι καλλιτέ­χνης του καιρού και του γένους μου… Χίλιες χρυσές λιανοκά­μωτες αλυσίδες με δένoυνε με την πραγματικότητα».

– Για τον Καβάφη η Ποίηση λειτουργεί ως αντίδοτο κατά της φθοράς:

«Δοκιμές, εν φαντασία και λόγω, νάρκης του άλγους»

«Τα φάρμακά σου φέρε τέχνη της ποιήσεως,

που κάμνουνε -για λίγο- να μη νιώθεται η πληγή»

– Για το Σαχτoύρη, ευθύνη του Ποιητή είναι να επαγρυπνά για να καθιστά δυνατή την επικοινωνία με τον «ουρανό», δηλαδή το δυσπρόσιτο πνευματικό κόσμο όπου θέλουν να καταφύγουν όσοι δεν αρκούνται στον αισθητό κόσμο της ύλης: «…Ένας μπαξές γεμάτος αίμα/ είναι ο ουρανός/ και λιγο χιόνι/έσφιξα τα σκοινιά μου/ πρέπει να ελέγξω τ’ αστέρια…»

Όπως κι αν έχουν τα πράγματα η Ποίηση για τον Ποιητή δεν παύει ποτέ να είναι ανάγκη υπαρξιακή. Θα ’λεγε κανείς ότι με τους παρακάτω στίχους του Βρεττάκου εκφράζονται όλοι οι Ποιητές:

« Αν δε μου ’δινες την Ποίηση, Κύριε,

δεν θα ’χα τίποτα για να ζήσω»

Όπως φαίνεται, όμως, η Ποίηση κινδυνεύει να γίνει υπόθε­ση ιδιωτική, να ενδιαφέρει μια χούφτα μόνο αναγνωστών, να γράφεται τελικά ερήμην τους!..

Ίσως γιατί απευθύνεται στους επαρκείς, που θέλουν και μπορούν να υποβληθούν σε μια πνευματική περιπέτεια και που όλο και περισσότερο γίνονται…είδος εν ανεπαρκεία.

Ίσως γιατί η τεχνοτροπία του νεοτερισμού και, περισσότε­ρο, του σουρρεαλισμού σε συνδυασμό με την ιδιοτροπία του αυτοηδονισμού την έκαναν απρόσιτη στο μεγαλύτερο μέ­ρος του αναγνωστικού κοινού…

Ίσως γιατί οι Ποιητές έπαψαν πια να επικαλούνται για την έμπνευσή τους τη βοήθεια των Μουσών, όπως έκανε ο «θεό­πνευστος» Όμηρος στα αθάνατα έπη του…

Ίσως γιατί η αποικιοποίηση του ψυχισμού μας από τον υλο­κρατικό και… εικονοκρατικό πολιτισμό έχει ως συνέπεια την περιθωριο-ποίηση του λόγου και την υπονόμευση της ανάγνω­σης…

Ίσως γιατί και η Ποίηση… αυτoπυρπoλείται, ακολουθώντας το παράδειγμα κάποιων δημιουργών της (όπως του Καρυωτά­κη ή του Λαπαθιώτη)…

Μήπως, λοιπόν, η χωρίς αυταπάτες επίγνωση του αρνητι­κού για την Ποίηση κλίματος σημαίνουν «τέλος εποχής» και παραίτηση του Ποιητή;

Την απάντηση ας την αφήσουμε στο Μανόλη Αναγνωστάκη:

«Κανένας στίχος σήμερα δεν κινητοποιεί τις μάζες

Κανένας στίχος σήμερα δεν ανατρέπει καθεστώτα

Έστω.

Ανάπηρος, δείξε τα χέρια σου. Κρίνε για να κριθείς»

Αλλά και στο Μίλτο Σακτούρη: «…Εγώ/ κληρονόμος των πουλιών/ πρέπει/ έστω και με σπασμένα φτερά/ να πετάω»

Αντί επιλόγου:

Στην εποχή μας ο άνθρωπος όλο και περισσότερο βουλιάζει από τα βαρίδια των κακών προθέσεων και γενικά των κακών συνθέσεων, όπως: η προσ-ποίηση, η μετα-ποίηση, η παρα-ποίηση της αλήθειας, η από-ποίηση των ευθυνών, η εκ-ποίηση των αξιών ή η αποποινικο-ποίηση της παρανομίας(των μεγάλων), η κακο-ποίηση του ωραίου, η αριθμο-ποίηση του ατόμου, η αποπνευματο-ποιηση, η μαζο-ποίηση, η τυποποίηση, η απολιτικο-ποίηση, η παθητικο-ποίηση…

Μόνη μας σανίδα σωτηρίας η… γυμνή ποίηση!

Advertisements

1 σχόλιο »

  1. Όπως κι αν έχουν τα πράγματα η Ποίηση για τον Ποιητή δεν παύει ποτέ να είναι ανάγκη υπαρξιακή. Θα ’λεγε κανείς ότι με τους παρακάτω στίχους του Βρεττάκου εκφράζονται όλοι οι Ποιητές:

    « Αν δε μου ’δινες την Ποίηση, Κύριε,

    δεν θα ’χα τίποτα για να ζήσω»

    Σχόλιο από Μαρια — 19 Μαρτίου 2010 @ 9:10 πμ | Απάντηση


RSS feed for comments on this post.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Blog στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: