Άγονη γραμμή

19 Απριλίου 2010

Οδός Αρκαδίου 154– Πιθανολογήσεις και ερωτηματικά

Filed under: Δρανδάκης Γεώργιος Β — Άγονη Γραμμή @ 8:53 πμ
Tags:

Με τη συμπλήρωση πεντακοσίων χρόνων από την ίδρυση της Ελληνορθόδοξης Κοινότητας Βενετίας και 40 ετών λειτουργίας του Ελληνικού Ινστιτούτου Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών της Βενετίας, εκ δόθηκε και κυκλοφόρησε επετειακός τόμος με τον τίτλο Άνθη Χαρίτων. Ο τόμος περιέχει μελετήματα υποτρόφων του Ινστιτούτου και τυπώθηκε στη Βενετία το έτος 1998 «μετά πολλής επιμελείας και διορθώσεως υπό Νικολάου Παναγιωτάκη». Στις σελίδες του 227-241 έχει καταχωρηθεί εργασία, που ενδιαφέρει ιδιαίτερα το Ρέθυμνο, του κ. Κωνστ. Ααμπρινού, με τίτλο «Λειτουργίες της Loggia στη Βενετοκρατούμενη Κρήτη». Αντικείμενο της είναι  η Λότζια του Ρε θύμνου και λότζιες άλλων πόλεων της Κρήτης.  Με την ερευνά του ο κ. Λαμπρινός διαπιστώνει, ότι τμήμα του χώρου, στον οποίο είναι κτισμένη η σωζόμενη σήμερα Λότζια του Ρεθύμνου ανήκε, κατά το χρόνο ανοικοδόμησης της, στον Giacomo Sanguinazzo, μέλος της πολυπρόσωπης οικογένειας Κρητικών ευγενών.

O Giacomo είχε υποβάλλει προς τις Αρχές του Ρεθύμνου και στο Γενικό Προβλεπτή Κρήτης, τον Αύγουστο του 1597, αίτηση αποζημίωσης για τα ακίνητα του, που καταλήφθηκαν για να ανεγερθεί η λότζια. Το αίτημα του έγινε δεκτό από τις τοπικές αρχές, η απόφαση τους όμως έπρεπε να εγκριθεί από τη Γερουσία της Βενετίας. Η έγκριση αυτή δεν έγινε ποτέ, γιατί τα δικαιολογητικά χάθηκαν. Αφού πέρασαν πάνω από 13 χρόνια ο Giacomo έκανε δεύτερη αίτηση με χρονολογία 22.6.1611. Η Γερουσία δέχτηκε και ικανοποίησε το νέο αίτημα την 19 Οκτωβρίου 1612. Οι αιτήσεις αυτές περιέχουν σπουδαία στοιχεία για την ιστορία της Ρεθεμιώτικης λότζιας

Προωθώντας την ερευνά του ο κ. Λαμπρινός, σε ό,τι αφορά τον Giacomo Sanguinazzo, εντοπίζει στοιχεία, από τα οποία προκύπτει, ότι ο ευγενής αυτός «κατείχε σημαντικότατη θέση στην κοινωνία του Ρεθύμνου του τέλους του 16ου και των αρχών του 17ου αιώνα. Το κοινωνικό γόητρο και η οικονομική του άνεση του μαρτυρούνται από το γάμο του ίδιου και μελών της οικογένειας του (της αδελφής του και των θυγατέρων του) με άτομα από το ανώτερο κοινωνικό στρώμα των Βενετών ευγενών, από το μεγάλο ύψος της προίκας των θυγατέρων του, από τη δυνατότητα του να δανείζει το Δημόσιο Ταμείο… και, τέλος, από τη διαβίωση του σε πολυτελή κατοικία στην παραλία, ζηλευτή από τους συμπολίτες του, αλλά και από τους αξιωματούχους της Βενετικής διοίκησης».

Ο κ. Λαμπρινός, έχοντας υπ’ όψη το γεγονός, ότι η κατοικία  του Giacomo τοποθετείται στην παραλία του Ρεθύμνου και κρίνοντας, ότι στο ζωγραφικό πίνακα άγνωστου  ζωγράφου του 17ου αιώνα, που απεικονίζει τον τότε παραλιακό δρόμο του Ρεθύμνου -ο πίνακας αυτός είναι αναρτημένος στο Δημαρχείο Ρεθύμνου-, το πιο ωραίο  σπίτι είναι αυτό  της σημερινής οδούΑρκαδίου 154,  πιθανολογεί, ότι το κτίριο αυτό (σημερινής ιδιοκτησίας Δρανδάκη) ήταν η κατοικία του Giacomo Sanguinazzo.

Στη σελίδα 231, σημ. 12 του τόμου «Άνθη Χαρίτων» αναφέρονται τα παρακάτω: «Το σπίτι του, σύμφωναμε μαρτυρίες της εσοχής, βρισκόταν στην παραλία  και ήταν το ωραιότερο της πόλης. Τόσο μάλιστα  εντυπωσίαζε, ώστε,   όταν ο  Βενετός Giacomο da Riva έφθασε στο Ρέθυμνο για να αναλάβει καθήκοντα συμβούλου (Νοέμβριος 1620), θέλησε και κατόρθωσε να γίνει κύριος του, κάνοντας βίαιη έξωση στον ιδιοκτήτη του, τον προχωρημένης πια ηλικίας Sanguinazzo.

Αν οι ειδήσεις αυτές για την ωραιότητα του σπιτιού ευσταθούν και συσχετισθούν με τα στοιχεία που παρέχει η πολύ σημαντική απεικόνιση του Ρεθύμνου από «άγνωστο ζωγράφο του 17ου αιώνα, οδηγούμαστε, με σχετική επιφύλαξη, στην υπόθεση ότι το  κτίριο μπορεί να ταυτισθεί με τη σημερινή οικία  Δρανδάκη. Το σπίτι απεικονίζεται  χτισμένο στην παραλία και, πραγματικά συγκρινόμενο με τα άλλα, υπερτερεί σε ομορφιά…» (βλ. και Ιορδ. Δημακόπουλου, Τα σπίτια τον Ρεθύμνου, Αθήνα  1977, σελ. 95).

Στο δημοσίευμα δεν αναφέρεται χρονολογία κατασκευής της κατοικίας του Giacomο Sanguinazzo, ούτε αν την έκτισε ο ίδιος. Αφού όμως είναι γεγονός, ότι ο ιδιοκτήτης της ήταν το έτος 1620 σε «προχωρημένη ηλικία», πρέπει να δεχτούμε, ότι η οικοδομή αυτή υπήρχε από τα τέ- λη του 16ου ή τις αρχές του 17ου αιώνα.

Ποια ήταν η τύχη του κτιρίου της οδού Αρκαδίου 154 μετά την κατάκτηση της Κρήτης από τους Τούρκους και τη φυγή των Ενετών από το Ρέθυμνο και μέχρι το έτος 1844 δεν είναι γνωστό. Από την επιγραφή, που υπάρχει στο υπέρθυρο του,  στα ελληνικά και αραβικά, προκύπτει, ότι το έτος 1844 ολοκληρώθηκαν επισκευές και  επεμβάσεις, που έγιναν στην πρόσοψη και το  εσωτερικό του από οθωμανό ιδιοκτήτη του. Ο Ιορδ. Δημακόπουλος γράφει, ότι «το συνεργείο, που ανέλαβε αυτές τις εργασίες έδειξε μεγάλη επιδεξιότητα. Έτσι το κτίριο αυ- τό εξακολουθεί και σήμερα ν’  αποτελεί ένα πραγματικό στολίδι της οδού Αρκαδίου, ένα από τα πιο εξέχοντα παραδείγματα των σπιτιών των εμπορικών δρόμων του Ρεθύμνου». Τα γράμματα της επιγραφής δεν είναι εγχάρακτα, αλλά προεξέχουν. Φαίνονται μεταλλικά, πρόσθετα.  Το τμήμα της επιγραφής, που είναι στα ελληνικά, αποτελείται από τη χρονολογία «1844 Νοεμβρίου 25». Το υπόλοιπο τμήμα της, που είναι στα αραβικά, περιλαμβάνει χρονολογία και μια ευχή, που θα μπορούσε να αποδοθεί στην ελληνική γλώσσα με τις λέξεις: δόξα να έχει ό Θεός (Αλλάχ) και να σώζει τον κτήτορα.

Γνωστό επίσης είναι, ότι στο  «μέγαρο» της οδού Αρκαδίου 154  στεγαζόταν από τις αρχές του 20ού αιώνα, ίσως και από τον προηγούμενο αιώνα το αγγλικό τηλεγραφείο.  Η χρήση του αυτή συνεχίστηκε έως το τέλος της δεκαετίας του 1930 περίπου, όπως θα θυμούνται οι παλιότεροι Ρεθεμιώτες.

Πωλητήριο συμβόλαιο του Γραφείου συμβολαιογραφικών πράξεων των Μικτών Δικαστηρίων του Καΐρου, με αριθμό 1622 και χρονολογία 20.3.1912, που μεταγράφηκε στα βιβλία μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Ρεθύμνου υπ’ αριθμ.  34010/24.4.1912, μαρτυρεί, ότι τότε ιδιοκτήτης της οικοδομής αυτής (και άλλων ακινήτων,  που πουλήθηκαν με το ίδιο συμβόλαιο) ήταν ο οθωμανός υπήκοος Μωάμεθ Ιζέτ πασάς και ότι τα ακίνητα αυτά είχεν αποχτήσει ο Ιζέτ «από κληρονομιά (διαδοχή) «του πατέρα του» Ιμπραχίμ πασσά Ατάμ, της μητέρας του και θείων του και άλλων συγγενών του».Ό Μωάμεθ Ιζέτ πασσάς γεννήθηκε στο Ρέθυμνο, σπούδασε στην Ευρώπη και διατέλεσε αξιωματούχος της Αιγυπτιακής Κυβέρνησης και στη συνέχεια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στην Κωνσταντινούπολη, σύμφωνα με αφηγήσεις του Βασιλ. Ν. Δρανδάκη (πατέρα μου), που πέθανε το 1954 σε ηλικία 97 χρόνων και άλλων, σύγχρονων του Ιζέτ, συμπολιτών που επίσης έχουν πεθάνει. Ποιος ήταν ο πατέρας του Ιμπραχίμ πασσάς Ατάμ και, ειδικότερα, που άσκησε εξουσία ως πασάς δεν είναι γνωστό. Ορισμένες συγκυρίες επιτρέπουν την (ατεκμηρίωτη)  υπόθεση, ότι ίσως πρόκειται για τον Ιμπραήμ, που είχεν εκστρατεύσει στην Πελοπόννησο και που υπήρξε διοικητής (βελής) της Κρήτης (βλ. στα φύλλα του Βήματος Ρεθύμνου thw 26.10.94 και Ι και 4.11.94 Γ. Β.  Λρανδάκη «Η οικοδομή της οδού Αρκαδίου (αριθ. 152, 154, 156)». 1,2.

1. Ευχαριστώ την Αναστασία Ν. Δρανδάκη, βυζαντινο λόγο του Μουσείου Μπενάκη της Αθήνας, που μου υπόδει ξε τη μελέτη του κ. Κ. Λαμπρινοΰ και μου έστειλε φωτοαντίγραφο της από τον τόμο «ΑΝΘΗ Χ ΑΡΠΏΝ».

2. Ο πανεπιστημιακός καθηγητής (ιστορικός-τουρκολό- γος) κ. Κιτσίκης, που επισκέφθηκε το Ρέθυμνο με τη σύζυγο του αναζητώντας τις ρίζες της οικογένειας της μητέρας του, (Πετυχάκη), προσφέρθηκε να ερευνήσει στα τουρκικά αρχεία-διδάσκει και στο Πανεπιστήμιο της Αγκυρας- μήπως εντο-πίσει στοιχεία για τον Ιμπραήμ πασά Ατάμ και να με ενημε- ρώσει. Μέχρι σήμερα δεν έφτασε σε μένα σχετική είδηση.

Γεώργιος Β. Δρανδάκης σ. Δικηγόρος – Αντιπρόεδρος Εκκλησιαστικού Συμβουλίου Μητροπολιτικού Ναού . (ΠεριοδικόΕνοριακή Παρουσία)

Advertisements

Σχολιάστε »

Δεν υπάρχουν σχόλια.

RSS feed for comments on this post.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Blog στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: