Άγονη γραμμή

18 Ιουνίου 2010

Η φυλή του ποδοσφαίρου

Filed under: Παπαδάκης Ευάγγελος — Άγονη Γραμμή @ 8:55 πμ
Tags:

«Έριχνε ψηλά την σφαίρα και την γη που έθρεψε πολλούς άρχισε να κτυπά με προικισμένα πόδια και να κάνη στροφές γρήγορες και εναλλασσόμενες, ενώ οι άλλοι νέοι τον ζητωκραύγαζαν και στον ουρανό υψώνονταν δυνατές φωνές….»
Αυτό που διαβάσατε δεν είναι αναμετάδοση ποδοσφαίρου από κουλτουριάρη σπορτκάστερ, αλλά απόσπασμα από τον Όμηρο! (Οδύσσεια Θ 370/375)

Πριν μερικές μέρες ξεκίνησε το παγκόσμιο πρωτάθλημα ποδοσφαίρου, το λεγόμενο Μουντιάλ. Όλος ο πλανήτης ζει και αναπνέει για την ποδοσφαιρική πανδαισία που εκτυλίσσεται στα ποδοσφαιρικά γήπεδα της νοτίου Αφρικής. Η χώρα μας συμμετέχει κι αυτή και ζει στο ρυθμό του Παγκοσμίου κυπέλλου του ποδοσφαίρου, για δεύτερη φορά μετά το 1994 όπου είχε συμμετάσχει στο μουντιάλ της Αμερικής.

Τη θέση του κλασικού πλέον «πως μας ενώνει και πως μας δονεί του Διακογιάννη η φωνή» που έλεγε κάποτε ο Κηλαϊδόνης έχουν πάρει άλλοι σπίκερ σε ραδιόφωνο και TV για να μας μεταφέρουν το ρυθμό, το πάθος και όλα όσα διακρίνουν και περιλαμβάνονται σε έναν αγώνα ποδοσφαίρου.

Όμως τελικά τι είναι το ποδόσφαιρο; Τι είναι αυτό που μας κάνει (κυρίως τους άντρες, αλλά εσχάτως και τις γυναίκες!)και ακυρώνουμε ραντεβού, γάμους, βαφτίσεις, αφήνουμε δουλειές και οτιδήποτε άλλη ασχολία έχουμε ,για να είμαστε τη συγκεκριμένη ώρα μπροστά στην οθόνη, και να απολαύσουμε 90 λεπτά ποδοσφαιρικής πανδαισίας όπως πολλοί διατείνονται!

Το ποδόσφαιρο αγαπητοί αναγνώστες ελκύει όλες τις ηλικίες σαν μαγνήτης και είναι το δημοφιλέστερο άθλημα, ο βασιλιάς των σπορ, το άθλημα του λαού, γιατί μπορεί να παιχθεί παντού, από παραλία και κακοτράχαλο έδαφος μέχρι φυσικά στα οργανωμένα γήπεδα με το καταπράσινο χαλί από γκαζόν, από μια πολύ καλή μπάλα ποδοσφαίρου μέχρι μια μπάλα φτιαγμένη πρόχειρα από κουρέλια και σπάγκο ή ένα τενεκεδένιο κουτί! Πόσοι από τους σημερινούς πενηντάρηδες δεν έχουν κλωτσήσει μπάλες από κουρέλια στις αλάνες της πόλης μας όταν ήταν παιδιά όπως η περίφημη περβόλα στο 3ο δημοτικό που τώρα δεν υπάρχουν πια, έλλειψη χρημάτων για να αγοράσουν κανονική μπάλα;

Η συγκίνηση είναι πάντα ίδια. Είτε στην αλάνα είτε στα σημερινά πολύχρωμα γήπεδα παλάτια. Ζωηρές και θεαματικές φάσεις, με ξαφνικές εναλλαγές από τις ικανότητες των ποδοσφαιριστών, κινήσεις χορευτικές (που θα ζήλευαν και επαγγελματίες χορευτές), σωματικές και ψυχικές σε μια διαρκή πάλη ατομική ή ομαδική που θα αναδείξει τον νικητή.

Για πολλά χρόνια έπεφτε ξύλο από τους γονείς στα παιδιά τους όταν έπαιζαν ποδόσφαιρο επειδή είχε συνδυαστεί με βρισιές, με κλωτσιές και με κακή γενικά συμπεριφορά. Τώρα βέβαια τα πράγματα έχουν αλλάξει εντελώς και λόγο των τεράστιων χρηματικών ποσών που ξοδεύονται και όλη τη βιομηχανία που κινείται γύρω από το ποδόσφαιρο, αλλά και επειδή την διδασκαλία την κάνουν άτομα εξειδικευμένα για το συγκεκριμένο άθλημα με πτυχία πανεπιστημίου που τα έχουν πάρει μετά από κοπιαστικές δοκιμασίες. Αλήθεια ξέρετε πολλές δουλειές που να απαιτούν ταυτόχρονα από το άτομο που τις κάνει, ταχύτητα, αντοχή, δύναμη, ευκαμψία, επιδεξιότητα, ψυχικές και πνευματικές αρετές, όπως το ηθικό, την ψυχραιμία, την κρίση, την παρατηρητικότητα, την πρωτοβουλία, την ειλικρίνεια, την αλληλεγγύη και το ομαδικό πνεύμα;

Το ποδόσφαιρο είναι ένα ολοκληρωμένο άθλημα όπου η εξυπνάδα και η φυσική εξάσκηση συνδυάζονται για να επιτύχουν την αποτελεσματικότητα των κινήσεων. Ο νέος που θα ασχοληθεί μ’ αυτό, όπως και με άλλα αθλήματα βέβαια, βρίσκει τη δυνατότητα να καλλιεργήσει και να δυναμώσει τα φυσικά του χαρίσματα όπως είναι ο αυτοέλεγχος, η ηρεμία του μυαλού και η ουσία σε κάθε κίνηση και προσπάθεια. Η αρχή της ομαδικότητας τον ακολουθεί και έξω από το αθλητικό περιβάλλον, κάνοντάς τον πιο κοινωνικό και με μεγαλύτερη κατανόηση, ενώ το αίσθημα της ευθύνης που κυριαρχεί σε μια ομάδα τον κάνει να ξεπερνάει τις δικές του επιθυμίες και να δίνει όλο του τον εαυτό για τον κοινό σκοπό, μαθαίνοντας παράλληλα ότι υπάρχει μια προδιαγεγραμμένη ηθική, κυρίως σε ότι αφορά τον σεβασμό προς τους κανόνες του παιχνιδιού, που είναι απαραίτητος για τη συμμετοχή του σε οποιαδήποτε ομαδική εκδήλωση και τον σεβασμό στις ενέργειες του αντιπάλου.

Έτσι ο νέος που ασχολείται με το ποδόσφαιρο και τα σπορ γενικά, θα μπορέσει μελλοντικά να προσφέρει στην κοινωνία μια μονάδα ωφέλιμη, ισχυρή στο σώμα και ανθεκτική στο πνεύμα, απαλλαγμένος από μικρότητες.

Είναι αξιοσημείωτο να αναφέρω και να θυμίσω ότι ποδοσφαιριστές διαφορετικών εθνικοτήτων απαρτίζουν μια ομάδα και παρ’ ότι πολλές φορές δεν μπορούν να συνεννοηθούν σε μια κοινή γλώσσα, μιλούν και συνδυάζονται μέσα στο γήπεδο με τη γλώσσα του σώματος, μιλώντας στην κυριολεξία όπως λέει ο λαός «με τα μάτια»! κλασικά παραδείγματα υπάρχουν άπειρα και στη χώρα μας σε όλες τις ομάδες. Σε ποιο άλλο επάγγελμα αλήθεια μπορεί να συμβεί αυτό;

Έτσι μπορούμε να μιλάμε κυριολεκτικά για «τη φυλή του ποδοσφαίρου» που έχει δικούς της κωδικούς για να μιλά να συνεννοείται και να αναπτύσσεται. Είναι μάλλον περιττό να αναφέρω ότι το ποδόσφαιρο είναι η πιο σημαντική συλλογική δραστηριότητα της εποχής μας και το πιο πιθανό θα παραμείνει και στο διηνεκές έτσι.

Ιστορικά οι Άγγλοι έχουν καρπωθεί τη μητρότητα του ποδοσφαίρου, όμως ξέρουμε ότι οι Αιγύπτιοι λάτρευαν τα σφαιριστικά παιχνίδια 4.000 χρόνια πριν. Αρχαίος Κινέζος συγγραφέας μας λέει πως δεν υπήρχε μεταξύ των κατοίκων άνθρωπος που να μην ενδιαφέρεται και να ασχολείται με αυλούς, κοκορομαχίες, σκυλοδρομίες ή την ποδοσφαίριση. Στην Ιαπωνία το ποδόσφαιρο παιζόταν από το 700 μ.Χ. με το όνομα “Kemari”.

Στους Έλληνες τα σφαιριστικά παιχνίδια είναι γνωστά από την Ομηρική εποχή γι’ αυτό και παρέθεσα στην αρχή το κομμάτι Θ 370/375 από την οδύσσεια . Το Λατινικό όνομα της σφαίρας «πίλα», το Αγγλικό «μπωλλ», το Γαλλικό «μπαλ» είναι το αρχαίο Ελληνικό «Πάλλα» που προέρχεται από το ρήμα «Πάλλω». Είναι αξιοσημείωτο ότι ο Αριστοτέλης είχε κάνει διαχωρισμό στα παιχνίδια και τα είχε κατατάξει σε κατηγορίες.

Από την Αρχαία Ελλάδα και τα σφαιριστικά παιχνίδια διασώθηκαν τα «επίσκυρος, ουρανία, φαινίνδα, αρμπαστόν, απόρραξις, αντισφαίρισις, διασφαίρισις, σφαιρομάχια, και ιππαστί σφαίρισις». Ανάλογα με την κατασκευή, τη χρήση, το μέγεθος, το σχήμα και το χρώμα οι αρχαίοι Έλληνες ονομάζουν τις σφαίρες με ονόματα όπως: πάλλα, πίλος, σφαιρίον, πορφυρέη, αγαθίς, συκαμινώδης, εύκυκλος, ευτρόχαλος, θύλακος, αναβαλλίς, αδρόσφαιρον, μεσόσφαιρον, μικρόσφαιρον, φούλικλον, ραπτή σφαίρα και δωδεκάσκυτος. Η τελευταία ήταν σφαίρα με δώδεκα φέτες.

Εντύπωση προξενεί επίσης η ιατρική(!) παρατήρηση του αθλήματος. Ο μεγάλος γιατρός της  αρχαιότητας Γαληνός 129-199 μ.Χ. μας δίνει μία καταπληκτική περιγραφή στο έργο του Περί ασκήσεων με μικρή μπάλα : «Όταν οι παίκτες παρατάσσονται σε αντίθετες σειρές και αγωνίζονται, για να εμποδίσουν τον αντίπαλο να κρατήσει την μπάλα στο κέντρο, τότε είναι βίαια άσκηση με κρατήματα στους ώμους και λαβές πάλης. Έτσι το κεφάλι και ο λαιμός ασκούνται με τις κινήσεις, τα κρατήματα των ώμων και τα πλευρά και το στήθος και το στομάχι ασκούνται από τα κρατήματα και τις λαβές πάλης με τα χέρια. Σε αυτό το παιχνίδι οι γλουτοί και τα πόδια τεντώνονται βίαια, γιατί αποτελούν την βάση των κινήσεων. Ο συνδυασμός με το τρέξιμο μπροστά και πίσω και τα πηδήματα στα πλάγια στα πλάγια, κάθε άλλο παρά μικρή άσκηση είναι όχι μόνο για τα πόδια αλλά και για όλο το σώμα που είναι σε κίνηση». Άν δεν αρκούν τα λόγια έχουμε και κατευθείαν αναμετάδοση από το αρχαιολογικό μουσείο Αθηνών αθλητή/ ποδοσφαιριστή, ο οποίος προσπαθεί με άψογη τεχνική να κοντρολάρει την μπάλα πάνω στο δεξί του πόδι.

Είναι απολύτως κατανοητό για τον οποιονδήποτε,  ότι ο παίκτης δεν πρέπει να πιάσει την μπάλα με τα χέρια του, γι αυτό τα κρατάει πίσω από την πλάτη του.
(Επιτύμβια στήλη 4ος αιών π.Χ. , Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών) .    Επίσης  στα γυμνάσια στην αρχαιότητα είχαν χτίσει ειδικό χώρο για τα παιχνίδια με σφαίρα, το «σφαιριστήριο». Οι Ρωμαίοι επίσης στα λουτρά είχαν ειδικά σφαιριστήρια. Στη Βρετανία οι λεγεωνάριοι του Καίσαρα έπαιζαν ποδόσφαιρο με φουσκωμένα τομάρια χοίρων.

Στην Αγγλία επίσημα στοιχεία για το ποδόσφαιρο έχουμε από τον 9ο αιώνα μ.Χ. που γίνονται επίσημοι αγώνες μεταξύ Σκωτίας – Αγγλίας με ομάδες από 20 παίκτες! Οι Γάλλοι ισχυρίζονται πως στις αρχές του 14ου αιώνα μετέφεραν το εξελιγμένο ποδόσφαιρο στην Αγγλία.

Την αξία του ποδοσφαίρου ένοιωσαν γρήγορα τα Αγγλικά σχολεία Eton, Westminster, Harrow και τα πανεπιστήμια που άρχισαν να το καλλιεργούν εντατικά. Όπως ακριβώς έγινε και γίνεται και στη χώρα μας δηλαδή… Από τότε το ποδόσφαιρο έγινε κτήμα όλων των κοινωνικών τάξεων και πραγματικός μαγνήτης για το πλήθος.

Ο σκοπός του ποδοσφαίρου και όλων των αθλημάτων γενικότερα είναι να καλλιεργούν και να προάγουν το άτομο, παράλληλα με τη σύσφιξη των σχέσεων των λαών, με προοπτική να εξαπλωθεί το φίλαθλο πνεύμα, η ειρηνική συμβίωση και να μετριασθούν οι πολεμικές και πολιτικές εντάσεις των κρατών, πράγμα που επιβεβαιώθηκε πριν από μερικά χρόνια στη Γερμανία με αγώνα Ισραήλ – Παλαιστίνης και δηλώσεις για ειρήνη και από τις δύο πλευρές.

Έχω γράψει ήδη πολλά και δεν θα αναφερθώ σε χορηγούς, εταιρίες, ιλιγγιώδη ποσά, συμφέροντα κ.τ.λ. τα οποία λίγο πολύ είναι σ’ όλους μας γνωστά. Θα τελειώσω τις σκέψεις μου για το ποδόσφαιρο με ένα κομμάτι από το βιβλίο του Βρετανού ανθρωπολόγου, ζωολόγου και συγγραφέα ΝΤΕΣΜΟΝΤ ΜΟΡΡΙΣ «Η ΦΥΛΗ ΤΟΥ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ», απ’ όπου έχω δανειστεί και τον τίτλο του κειμένου που γράφω, εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα, 1982, σελ. 380.

«Το ανθρώπινο ζώο είναι ένα περίεργο είδος. Απ’ όλα τα γεγονότα στην ιστορία της ανθρωπότητας, εκείνο που τράβηξε τους περισσότερους θεατές δεν ήταν κάποιο πολιτικό γεγονός, ούτε ένας ξεχωριστός εορτασμός κάποιου πολύπλοκου επιτεύγματος στις τέχνες ή στις επιστήμες, αλλά ένα απλό παιχνίδι με μπάλα – ένα  ποδοσφαιρικό ματς. Λέγεται πως μια μέρα του Ιουνίου του 1978, περισσότεροι από 1.000 εκατομμύρια άνθρωποι κάθησαν και παρακολούθησαν τον τελικό του Παγκοσμίου Κυπέλλου ανάμεσα στην Αργεντινή και την Ολλανδία. (Φέτος στον τελικό που θα γίνει υπολογίζουν τους θεατές στην TV στα 3 – 4 δις!!! Ίσως και περισσότερα..).

Αυτό σημαίνει πως το ¼ περίπου του πληθυσμού ολόκληρου του κόσμου (το 1978) σταμάτησε οποιαδήποτε απασχόλησή του και έστρεψε την προσοχή του σ’ ένα μικρό χορταριασμένο χώρο της Νότιας Αμερικής, όπου 22 φανταχτερά ντυμένοι άντρες κλωτσούσαν μια μπάλα, καταβάλλοντας τρομερή προσπάθεια και επιδεικνύοντας εξαιρετική αυτοσυγκέντρωση. Αν το γεγονός αυτό εντοπιζόταν από εξωγήινους που περνούσαν μ’ ένα ΑΤΙΑ, πως θα το εξηγούσαν; Τι θα έγραφαν στο ημερολόγιο του διαστημοπλοίου τους;…»

Advertisements

Σχολιάστε »

Δεν υπάρχουν σχόλια.

RSS feed for comments on this post.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: