Άγονη γραμμή

28 Ιουλίου 2010

Ο Πλακιάς του χθες

Filed under: Παπαδάκης Χαρίδημος Α. — Άγονη Γραμμή @ 12:41 μμ
Tags:

Βιβλιοπαρουσιάσεις:α) Κωστής Ηλ. Παπαδάκης β)Νίκος Δερεδάκης γ) Γιώργος Φρυγανάκης δ)Αθηνά Πετρακάκη

Βιβλιοπαρουσίαση: Κωστή Παπαδάκη

Σε προηγούμενο σημείωμά μου είχα σημειώσει για τον συμπολίτη φίλο δικηγόρο Χάρη Ανδρέα Παπαδάκη ότι συνηθίζει με τα βιβλία του να μας διδάσκει την Τοπική Ιστορία με έναν τρόπο εντελώς διαφορετικό από αυτόν που, συνήθως, χαράσσει και ακολουθεί η κλασική ιστοριογραφική επιστήμη. Γιατί στον Χάρη Παπαδάκη αρέσει ξεκινώντας από τα «ψιλά» και όλως επουσιώδη ενός τόπου να ανάγεται και να αγκαλιάζει με έναν τρόπο εκπληκτικό ολόκληρο το φάσμα της ιστορικής πραγματικότητας αυτού. Με παρόμοιο τρόπο, μπορώ να πω ότι ο κ. Παπαδάκης προσέγγισε και τον παρουσιαζόμενο με το παρόν σημείωμά μας τόπο, τον τόπο καταγωγής του, τον Πλακιά. Ο λόγος για το βιβλίο- λεύκωμα με τον τίτλο: «Ο Πλακιάς τού χθες», που γνώρισε πρόσφατα το φως τής δημοσιότητας και ασχολείται με την ιστορική, κοινωνική και οικονομική αναδίφηση των αφορώντων στην εν λόγω περιοχή.
Όπως σημειώνει στα «Προλεγόμενά» του ο συγγραφέας, παρά το ότι γεννήθηκε και μεγάλωσε στο Ρέθυμνο, ο πατέρας του τον έμαθε από πολύ μικρό παιδί να αγαπά τον τόπο τής καταγωγής του, το χωριό του, τα Σελλιά, και το λιμάνι τής περιοχής, τον Πλακιά. Από μικρός συνέδεσε την περιοχή με τις καλοκαιρινές διακοπές των παιδικών του χρόνων, την αγάπησε πολύ και σήμερα έφτασε να γίνει και μόνιμος κάτοικος αυτής. Ο συγγραφέας είχε την ευτυχία να γνωρίσει τον Πλακιά ως ένα μικρό, απλό ψαροχώρι, με μια υπέροχη φύση, που συνδύαζε βουνό και θάλασσα, χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα και χωρίς υποδομές. Ένας μικρόκοσμος με ελάχιστες μόνιμες οικογένειες τον χειμώνα, μερικούς ντόπιους παραθεριστές το καλοκαίρι, Ρεθεμνιώτες- χωραΐτες και Αθηναίους σταφυλάδες, ως και απειροελάχιστους ξένους τουρίστες, όπως χαρακτηριστικά σημειώνει. Αυτός, όμως, ο γνήσιος και αυθεντικός Πλακιάς, το όμορφο ψαροχώρι τής εποχής εκείνης, χάθηκε ολοκληρωτικά. Τη θέση του σήμερα καταλαμβάνει μια κοσμοπολίτικη, τουριστική κωμόπολη.

Όλα αυτά είναι που έσπρωξαν τον Χάρη Παπαδάκη να δημιουργήσει το παρουσιαζόμενο με το σημείωμά μας αυτό φωτογραφικό λεύκωμα για τον Πλακιά. «Φωτογραφικό» προκειμένου να λειτουργήσει- χρησιμοποιώ τη χαρακτηριστικά εύστοχη φράση του- ως εικονομήνυμα, που μέσα από αυτό οι μεγαλύτεροι θα θυμηθούν τα παλιά και οι νεότεροι θα ευαισθητοποιηθούν και θα προσπαθήσουν να σεβαστούν την ομορφιά τής περιοχής, που δεν σεβαστήκαμε εμείς οι μεγαλύτεροι.

Του «βιβλιολευκώματος» προηγείται θαυμάσια και περιεκτικότατη Εισαγωγή είκοσι πέντε, περίπου, σελίδων, που αναφέρεται στην ιστορική, κοινωνική και οικονομική πραγματικότητα τής περιοχής. Ξεχωριστή έμφαση δίνεται στο γεγονός τής εξόρυξης στο παρελθόν- και πιο συγκεκριμένα κατά τα χρόνια τής Αιγυπτιοκρατίας (1830- 1940)- λιγνίτη από την περιοχή του Πλακιά και την ύπαρξη ορυγμάτων, σιδηροτροχιών, βαγονέτων αλλά και υποτυπώδους λιμένος για την εξαγωγή και μεταφορά του στην Αίγυπτο. Κυριαρχική θέση εδώ προσλαμβάνουν χαρακτηριστικά και σπουδαία τοπωνύμια τής περιοχής, όπως η Σπιτάρα, το Δαμνώνι, ο Κουρταλιώτης, η Παλίγκρεμνος και οι θρυλικές Γονατές τού Διγενή– εξαιρετικά σημαντικό, αυτό το τελευταίο, ακριτικό τοπωνύμιο- που οριοθετούν με τα φαντάσματα, σήμερα, ερείπιά τους τον χώρο εξόρυξης και εξαγωγής τού εν λόγω ορυκτού. Τον λιγνίτη τού Πλακιά οι Αιγύπτιοι θεώρησαν ότι ήταν εξαιρετικής ποιότητας και ποσότητας ικανής για να καλύψει τις ανάγκες της Αιγύπτου, που θα την ανεξαρτητοποιούσε πλήρως από την εισαγωγή λιγνίτη από την Αγγλία, άποψη, πάντως, που δεν αποδείχθηκε επαρκής και δεν είχε, γι’ αυτό, συνέχεια και στο μέλλον. Σημαντική θέση στο βιβλίο παραχωρείται, περαιτέρω και στον εντοπισμό ιχνών ρωμαϊκής αγροικίας στο Βουκελάρη, ανατολικά τής Σούδας, καθώς και στη διαχρονικά άναρχη δόμηση τού οικισμού, κάτι που φαίνεται να πονά και θλίβει ιδιαίτερα τον συγγραφέα.

Στην καταγραφή της Ιστορίας του τόπου ο κ. Παπαδάκης είναι πάντα πολύ προσεκτικός ερευνητής, ανατρέχοντας με ξεχωριστή επιμέλεια και σύνεση στην ανεύρεση και παράθεση των σωστών κάθε φορά πηγών και της ανάλογης βιβλιογραφίας, κάτι που και στην εργασία του αυτήν- παρά την «λευκωματική» της μορφή- φαίνεται να τον απασχόλησε σοβαρά. Ο Χάρης Παπαδάκης διακριβώνεται για μια ακόμη φορά ότι είναι σοβαρός συγγραφέας και μελετητής, που στηρίζεται συχνά σε σπάνιο αρχειακό υλικό- ανατρέχοντας, κάποτε, προς ανεύρεσή του εκατοντάδας χιλιόμετρα μακριά (Τυνησία Τουρκία, όπως από προσωπική πείρα είμαι σε θέση να γνωρίζω)- ενώ τα αρχεία των εφημερίδων και ειδικότερα τα φύλλα τής εφημερίδας τής Κυβέρνησης, φαίνεται να του είναι πάντοτε ιδιαίτερα οικεία και προσφιλή, τα οποία ως ικανότατος δικηγόρος με χαρακτηριστική άνεση και επιδεξιότητα διεξέρχεται και χρησιμοποιεί, όπως, ακριβώς, κάνει και στο παρόν «βιβλιολεύκωμά» του με τα φύλλα τής «Επίσημης Εφημερίδος της Κρητικής Πολιτείας» (Ε.Ε.Κ.Π.).

Ο συγγραφέας, πέραν των ανωτέρω, για τη συγγραφή τού παρουσιαζόμενου λευκώματος κατέφυγε και σε προφορικές μαρτυρίες από υπερήλικες γνώστες πολλών πραγμάτων τής εν λόγω περιοχής, ενώ το εξαιρετικά αξιόλογο και παντελώς άγνωστο στο ευρύτερο κοινό φωτογραφικό υλικό προέρχεται από κατοίκους, επίσης, της περιοχής και προσδίνει στο βιβλίο μιαν εξαιρετικά αξιόλογη όσο και αξιόπιστη ασπρόμαυρη εικόνα τού χώρου και της εποχής. Οι φωτογραφίες αναπαράγουν τόσο την ομορφιά τού τοπίου, όσο και τους ανθρώπους του και τις ποικίλες δραστηριότητές τους, με κυριότατη τον καιρό εκείνο δραστηριότητα- πάρεργο πάντως στις συνήθεις γεωργοκτηνοτροφικές τους ενασχολήσεις – το ψάρεμα.Η προσπάθειά τού Χάρη Παπαδάκη υπήρξε φιλόπονη, εξαντλητική, συχνά επίπονη και αγωνιώδης. Για άλλη μια φορά συγχαίρουμε και θερμά ευχαριστούμε τον εκλεκτό και δόκιμο συμπολίτη μας συγγραφέα και του ευχόμαστε να έχει υγεία και δύναμη, για να συνεχίζει τη γόνιμη, εργώδη και δημιουργική δραστηριότητά του στον χώρο των Ρεθεμνιώτικων Γραμμάτων, στα οποία τόσο μεγάλη και ουσιαστική είναι η μέχρι σήμερα συμβολή του.

*          *          *

Βιβλιοπαρουσίαση Νίκου  Δερεδάκη

Έχοντας γνωρίσει το Χάρη Παπαδάκη αρκετά καλά τα τελευταία χρόνια, έχω αντιληφθεί ότι δεν είναι το χέρι του αυτό που κινεί τη γραφίδα. Ο Χάρης, οτιδήποτε γράφει, το γράφει με την ψυχή του, με την καρδιά του. Το συναίσθημα είναι ο μέντοράς του, η αφανής πηγή έμπνευσής του. Νταραμανελίτης, Χασαπιά, το νερό μιας πολιτείας, Χαλικούτες, ο φάρος του Ρεθύμνου και τώρα ο Πλακιάς. Όλα έχουν το στίγμα του Χάρη, την ιδιαίτερη γραφή του, την καυστική και μονίμως αντιδραστική και ανατρεπική.

Πολλοί θα αναρωτιούνται τι δουλειά έχει ο Χάρης Παπαδάκης, ο επιτυχημένος δικηγόρος και ιστορικός ερευνητής με τον Πλακιά. Ο Χάρης έλκει την καταγωγή του από τα Σελλιά, τα οποία και τιμά δεόντως. Ο Πλακιάς διακαιρικά ήταν το επίνειο τόσο των Σελλίων όσο και της Μύρθιου. Γι αυτό και μέχρι σήμερα ακούγεται ο «Σελλιανός Πλακιάς» και ο «Μυρθιανός Πλακιάς». Για το Χάρη, όμως, ο Πλακιάς είναι ένας, αδιαίρετος. Έτσι τον αντικρίζει από τη βεράντα του σπιτιού του (τι σπίτι, δηλαδή, δυο δωματιάκια όλα κι όλα) που βάζει από κάτω όλο τον κόλπο, από τη μια άκρη ως την άλλη.

Μέσα από το βιβλίο-λεύκωμα αυτό του Χάρη, για πρώτη φορά αναδεικνύεται η ιστορία του Πλακιά από την αρχαιότητα ως σήμερα. Παρουσιάζονται οι διάφορες τοποθεσίες του οικισμού και ο τρόπος που ο Πλιακιάς, από ένα μικρό ψαροχώρι έγινε ένα κοσμοπολίτικο τουριστικό θέρετρο. Μια φωτογραφία είναι χίλιες λέξεις. Κι εδώ ο συγγραφέας χρησιμοποίησε τη δύναμη της φωτογραφίας για να παρουσιάσει, κυρίως, τους ανθρώπους του Πλακιά και την κύρια ασχολία τους, το ψάρεμα.

Για το Χάρη ο Πλακιάς δεν είναι το οποιοδήποτε μέρος. Είναι το δικό του μέρος, ο δικός του τόπος. Ο Χάρης μεγάλωσε μαζί με τον Πλακιά και ο Πλακιάς μεγάλωσε μαζί με το Χάρη. Εκεί έκανε τα πρώτα του μπάνια, τις πρώτες βουτιές. Οι πρώτες βαρκάδες και οι πρώτοι καλοκοιρινοί έρωτες είχαν το άρωμα του Λιβυκού.

Ο συγγραφέας βίωσε την αλλαγή του Πλακιά, τον «εξευρωπαϊσμό» του και τον πολεοδομικό βιασμό του. Χαίρεται με την πρόοδό του και λυπάται με την κατάντια του. Γιατί, στη μνήμη του, στα εσώψυχά του έχει κρατήσει τον Πλακιά του χθες, το δικό του Πλακιά. Και αυτόν τον Πλακιά παρουσιάζει και αναδεικνύει στο βιβλίο του. Τον Πλακιά του χθες που έχει τόσα κοινά σημεία με το Χάρη του χθες!

 

ΥΓ. Όταν το 2006 κατέβαινα υποψήφιος Δημοτικός Σύμβουλος στο Ρέθυμνο, ο Χάρης μου είχε πει τι δουλειά έχω με αυτά. «Άλλη είναι η δική σου δουλειά, από αλλού μπορείς να προσφέρεις», μου είχε πει. «Κι εσύ έκανες την προσπάθειά σου στη Νομαρχία» του είχα πει. «Δεν είναι αυτά για μας» μου απάντησε.

Βλέποντας το τελευταίο βιβλίο του Χάρη, κατάλαβα γιατί ετοιμάζεται να ασχοληθεί πάλι με τα κοινά, αυτή τη φορά στη γενέτειρά του. ΕΠΕΙΔΗ ΑΓΑΠΑΕΙ ΤΟΝ ΤΟΠΟ ΤΟΥ ΚΑΙ ΤΟΝ ΑΓΑΠΑΕΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ!

*          *          *

Βιβλιοπαρουσίαση Γιώργου Φρυγανάκη

Το βιβλίο – λεύκωμα του Χαρίδημου Παπαδάκη με τίτλο «Ο Πλακιάς του χθες», που κυκλοφόρησε πριν λίγες ημέρες, είναι ένα ευπρόσδετο καλοκαιρινό δώρο, γιατί σε  ταξιδεύει εκεί που δεν μπορείς να πας με τα συμβατικά μέσα…

Η νοσταλγία των παιδικών βιωμάτων και το άλγος από το χαλασμό του παιδικού παραδείσου, σε συνδυασμό με μια τάση εξιδανίκευσης του παρελθόντος που, όπως είναι φυσικό, εντείνεται όσο μεγαλώνει η απόστασή  του παρόντος από αυτό, ήταν οι κινητήριες δυνάμεις για την ανασύνθεση του Πλακιά του χθες με ψηφίδες τις ασπρόμαυρες φωτογραφίες.

Της φωτογραφικής αυτής «κιβωτού» προηγείται μια ιστορική αναδρομή στη διαδρομή του Πλακιά από την παλαιολιθική εποχή μέχρι σήμερα, τεκμηριωμένη και επαρκώς βιβλιογραφημένη. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην οικονομική-τουριστική και παράλληλα την άσχετη με το παραλιακό περιβάλλον οικιστική εξέλιξη της περιοχής,  θύμα σ΄ ένα βαθμό του ανταγωνισμού των δύο κοινοτήτων Σελλιών και Μύρθιου στις οποίες ανήκει ως κοινό επίνειο ο Πλακιάς.

Στη συνέχεια αφήνεται ελεύθερος ο αναγνώστης, να περιπλανηθεί με μπούσουλα τις κατατοπιστικές λεζάντες στις ασπρόμαυρες όψεις του Πλακιά του χθες, όπως τις αρχειοθέτησε για πάντα ο φωτογραφικός φακός, που εκτός από αναμνήσεις προκαλούν και θλίψη, όπως κάθε τι που έφυγε ανεπιστρεπτί.

Οι φωτογραφίες απεικονίζουν την τραχιά γλυπτική  του Πλακιά με τα βράχινα αριστουργήματα και τις πτυχώσεις των βουνών που «σβήνουν» στη θάλασσα ή αποκρεμιούνται απειλητικά πάνω της…Σκηνές που η φουρτούνα ανακατεύει τη στεριά με τη θάλασσα,  αλλά και ειδυλλιακές…Τραχιές φιγούρες, αυλακωμένες από το χρόνο, το μόχθο ή τους νοτιάδες και νοτισμένες στην αρμύρα της θάλασσας… Ξωμάχοι σκληροτράχηλοι, που δάμασαν την ατίθαση θάλασσα και τη δυσπρόσιτη γη τους και έδωσαν ανθρώπινες διαστάσεις στον πετρότοπο τους… Πέτρινα σπίτια γατζωμένα στις ράχες των βουνών σαν ομάδες ορειβατών… Σκηνές από το γραφικό μικρόκοσμο των απλών ανθρώπων, όπου «μια χοχλιδόκουπα ήταν ικανή να δημιουργήσει παρέα» και όπου στο κάδρο της υφάντρας Πηνελόπης μπαίνει η γυναίκα που μπαλώνει τα δίχτυα του άντρα της… Από μια κοινωνία του λουξ και της «λάμπας», του κοινοτικού τηλέφωνου και των κοινοτικών «απογδυτηρίων»…

Η αντίθεση μεταξύ χθες και σήμερα σηματοδοτείται αλλά και συμβολοποιείται από τον οικοδομικό οργασμό πλάι σε μια φούχτα από σπιτάκια με την τυπική διάταξη της νότιας Κρήτης∙ από το ερειπωμένο από τους Γερμανούς  σπίτι, που ένα επιδιορθωμένο μέρος του σήμερα χρησιμοποιείται ως κατοικία Γερμανίδας τουρίστριας∙ από  σπηλιές με τα αγριοπερίστερα φευγάτα πλάϊ σε ακτές κατειλημμένες από τουρίστες∙ από το παλιό αλίμενο λιμάνι και το καινούριο∙ από το ταπεινό ψαροχώρι του χθες και το τουριστικό μαγαλοχώρι του σήμερα∙ από τα απομεινάρια των εγκαταστάσεων του λιγνίτη και τις ορφανές δέστρες των πλοίων…

Έχει, νομίζω, τη σημειολογία του για τη σχέση ανθρώπου-φύσης το ότι από το σύνολο των 190 φωτογραφιών, οι 181 είναι  εξωτερικού χώρου.

Μέσα από το φωτογραφικό αυτό παζλ  και με ισχυρή δόση αυτοκριτικής (για λογαριασμό της γενιάς του) εκπέμπει ως «εικονομήνυμα» την ανάγκη για σεβασμό της φυσικής ομορφιάς της παραλιακής αυτής περιοχής του Λιβυκού Πελάγους και  προστασία της από την άναρχη ιδιωτική δόμηση.

Έτσι το λεύκωμα λειτουργεί σαν το πανί στο λοξό ιστίο των καϊκιών της νότιας Κρήτης, κρατώντας αντισκάρι στους νοτιάδες της λήθης∙ σαν τις «λάμπες» του γρι-γρι, φωτίζοντας τα σκοτάδια της άγνοιας∙ σαν την πεζούλα μπροστά από τα σπίτια, προστατεύοντας από τα κύματα της νεομανίας και ξενομανίας∙ σαν το καρνάγιο, προσφέροντας απάγκειο στην παράδοση.

Σε ευχαριστούμε Χαρί-δημε που μας χάρισες αυτό το ωραίο ταξίδι, και το έναυσμα για ένα γόνιμο προβληματισμό.

Τυχεροί οι Δήμοι που προβάλλονται από τέτοιους δημοτικούς προβολείς…

*          *          *

Βιβλιοπαρουσίαση Αθηνάς Πετρακάκη

«Ο Πλακιάς του χθες» ξαναζεί μέσα από το βιβλίο του Χάρη Παπαδάκη

Τίποτα άλλο, πέρα από την αγάπη και τον σεβασμό για τα πατρογονικά του εδάφη, δεν οδήγησε τον Χάρη τον Παπαδάκη τον γνωστό και ως Νταραμανελίτη, στην έκδοση του τελευταίου του βιβλίου. Ο Χάρης που είναι δεμένος άρρηκτα με το χωριό του, τα Σελλιά, ακολούθησε την επιθυμία του πατέρα του, η οποία ήταν: Ν’ αγαπήσει και να δεθεί με τον τόπο καταγωγής του.

Ο Χάρης αποδεικνύοντας εμπράκτως, ότι ακολούθησε την «επιταγή» του πατέρα του, όχι μόνο απέκτησε μια κατοικία στην περιοχή, στην οποία περνάει πολλούς από τους μήνες του χρόνου, αφού η δουλειά του νομικού τον κρατάει «όμηρο» τους υπόλοιπους μήνες στο Ρέθυμνο, αλλά δημιούργησε κι ένα φωτογραφικό λεύκωμα, που μάλιστα αποτελεί μία από τις πιο προσεγμένες δουλειές του, καθώς συναισθηματικοί λόγοι δεν του επέτρεψαν να κάνει κάτι λιγότερο, από αυτό που σήμερα βλέπουμε.

Η ομορφιά της περιοχής, αποτυπώνεται σε κάθε μια από τις φωτογραφίες που φιλοξενούνται στο λεύκωμα.

«Ο Πλακιάς του χθες», έτσι όπως μαρτυράει ο τίτλος του βιβλίου ζωντανεύει μέσα από ασπρόμαυρες φωτογραφίες που δίνουν την ψευδαίσθηση, μιας παλιάς αγαπημένης ασπρόμαυρης παραγωγής του ελληνικού κινηματογράφου. Το κενό της έλλειψης της κίνησης από τα «καρέ» του Χάρη, συμπληρώνεται με τις λεζάντες που με την αμεσότητά τους, αντικαθιστούν τα χαμένα «καρέ» και τους διαλόγους.

«Ο Πλακιάς» του Χάρη, είναι μια προσέγγιση γεμάτη σεβασμό, στην ζωή στις χαρές και στις δυσκολίες του χθες που «έφυγαν» ανεπιστρεπτί. Είναι μια προσεκτική προσέγγιση στην ιστορία και τη ζωή του τόπου, αφού πέρα από τα ιστορικά στοιχεία που παραθέτει, καταφέρνει να δώσει σαφή την εικόνα του χθες, χρησιμοποιώντας τη δύναμη της φωτογραφίας.

Ο «Πλακιάς του χθες», ξαναζεί μέσα από το έκτο κατά σειρά βιβλίο, του πολυγραφότατου Νταραμανελίτη…

Κλείνοντας, δε θα ήθελα να κάνω την τετριμμένη ευχή, να δούμε σύντομα και το έβδομο βιβλίο του, κάτι που είναι παραπάνω από σίγουρο, αφού στον προσωπικό του υπολογιστή υπάρχουν αρκετά βιβλία έτοιμα προς έκδοση…

Θα χρησιμοποιήσω μόνο με μία λέξη… ΣΥΝΕΧΙΣΕ…

Advertisements

2 Σχόλια »

  1. Χάρη
    Συγχαρητήρια για το βιβλίο σου αν και δεν το είδα. Θέλω ένα. Θα είναι άριστο όπως και τα προηγηθέντα.

    Σχόλιο από paraskevas panagiotis — 1 Αυγούστου 2010 @ 8:32 μμ | Απάντηση

  2. Είδα το βιβλίο κατά τις διακοπές μου στην Κρήτη και από το λίγο που το ξεφύλλισα, είναι καταπληκτικό!
    Συγχαρητήρια, Χάρη για άλλη μια φορά!!!!!! Νάσαι καλά να συγγράφεις μέχρι τα βαθιά γεράματα!

    Σχόλιο από Μαίρη Γασπαράκη — 7 Σεπτεμβρίου 2010 @ 5:42 πμ | Απάντηση


RSS feed for comments on this post.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: