Άγονη γραμμή

20 Σεπτεμβρίου 2010

Απρόσκλητοι επισκέπτες (Μνήμη Μικρασιατικής καταστροφής)

Filed under: Φρυγανάκης Γεώργιος — Άγονη Γραμμή @ 8:53 πμ
Tags:

Με αφορμή την Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικρά Ασίας (14 Σεπτεμβρίου)

«Μόνο οι ηλίθιοι και οι νεκροί

έχουν δικαίωμα να λησμονούν»

Στρατής Δούκας

Με κινήσεις αργές, ιεροτελεστικές θα έλεγα,  ήρθαν και σταμάτησαν μπροστά μου λευκοντυμένοι ο παππούς μου ο Γιάγκος και πίσω του οι τρεις του γιοι και θείοι μου: ο Λευτέρης, ο Γιώργος και ο Ιάκωβος. Σαρανταεπτά χρόνων o  πατέρας και εικοσιτριών, είκοσι και δεκαεπτά αντίστοιχα οι γιοι! Όλοι… νεότεροί μου∙ κι ας γεννήθηκα πολλά χρόνια μετά από αυτούς!

Με κοίταζαν μ’ ένα παγωμένο  βλέμμα, σαν αγάλματα, ενώ τα ανοιχτά τους πουκάμισα άφηναν να φαίνονται τα σκουροκόκκινα σημάδια του μαρτυρίου τους στο λαιμό και το θώρακά τους!

Πρώτα αναγνώρισα το μικρότερο, από τη φωτογραφία που μεγεθυσμένη συγκατοικούσε μαζί μας όλα μας τα χρόνια. Αμέσως μετά, τους υπόλοιπους από τις μορφές που παγίωσαν στη φαντασία μου οι αφηγήσεις των  συγγενών μου και η δική μου «επεξεργασία». Γιατί φωτογραφίες τους δεν πήρε μαζί της η γιαγιά μου φεύγοντας αλλοπαρμένη από τη Σμύρνη με τ’ άλλα δυο μικρά παιδιά της και την παμπάλαια εικόνα της Ανάστασης του Χριστού. Σ’ αυτή την εικόνα ακούμπησε λίγο μετά η προσφυγιά του Συνοικισμού Προσφύγων στο Ρέθυμνο. Η φωτογραφίτσα του Ιάκωβου βρέθηκε κολλημένη στο πίσω μέρος της εικόνας. Ποιος ξέρει! Ίσως ο μικρός την κόλλησε εκεί αντί για τάσιμο φεύγοντας επιστρατευμένος για το ετοιμόρροπο μέτωπο, όπου βρισκόταν τα αδέλφια του και ο πατέρας του!…

– Κάτι σοβαρό θα συμβαίνει, μονολόγησα.

-Ήρθαμε για την επανάληψη  της «Δίκης των έξι». Τα ’μαθες, δεν τα ’μαθες; με ρώτησε με αυστηρό ύφος και βραχνή φωνή  ο παππούς μου.

– Ναι, κάτι άκουσα για τον εγγονό του  Πρωτοπαπαδάκη, που  μαζί με άλλους πέντε, το Γούναρη, το Στράτο, το Χατζηανέστη, το Θεοτόκη και τον Μπαλτατζή, εκτελέστηκαν  τ ό τ ε  ως «προδότες»…

Απόρησα, αλλά και χάρηκα με τη μνήμη μου, γιατί ένιωθα την ανάγκη να αποδείξω στους απρόσκλητους επισκέπτες ότι είμαι πλήρως ενημερωμένος με το θέμα.

– «Τότε»; Έτσι απλά; Δηλαδή πότε;

– Το 1922.

– Τι να τις κάνω τις χρονολογίες; «Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή», πρέπει να λες! Ν’ ακούγεται κα-θα-ρά τι προηγήθηκε της εκτέλεσης στο Γουδί!…

– Ναι, παππού, μετά τη Μικρασιατική καταστροφή! Αλλά τι  την ήθελε ο Χριστιανός μετά από τόσα χρόνια. την αίτηση για αναψηλάφιση της Δίκης; Δεν μας φτάνουν οι άλλες δίκες που έχουμε; Αλλά φαίνεται ότι με την παραγραφή των σκανδάλων άνοιξε σε κάποιους η όρεξη να ξεπλύνουν και τα δικά τους …άπλυτα!

– Αυτός καλά κάνει και μπράβο του, που θέλει να αποκαταστήσει τη μνήμη του παππού του, να μη σέρνεται αναντάμ παπαντάμ η ρετσινιά του. Εσείς, όμως, τι κάνετε, βρε; Και χτύπησε δυο τρεις φορές το κρουμπάτσι στα υποδήματά του ξεφυσώντας με απογοήτευση. Έτσι έκανε και πριν την Καταστροφή στο εργοστάσιό του στη Σμύρνη για να κάνει αισθητή την παρουσία του στους εργάτες του, Τούρκους και Ρωμιούς.

– Δηλαδή τι έπρεπε να κάνουμε; ψέλλισα εγώ  από το… εδώλιό μου.

– Να διατηρήσετε τη μνήμη της Μικρασιατικής Καταστροφής! Αλλοτριωθήκατε τελείως. Δεν δώσατε μόνο τα σπίτια που κληρονομήσατε αντιπαροχή αλλά και την ψυχή σας!

– Ίσως, παππού προσπαθούμε να δούμε με ψύχραιμη ματιά σήμερα τη μεγαλύτερη καταστροφή του ελληνισμού στη νεότερη εποχή!…

– Καμιά αντίρρηση, αλλά η ματιά σας φοβούμαι ότι δεν είναι ψύχραιμη αλλά αναιμική!… Τι μαθαίνουν, βρε,  σήμερα οι νέοι για μας; Πόσες σελίδες έχουν τα μαθητικά βιβλία για τη Μικρά Ασία; Πόσες εκδηλώσεις γίνονται για τον πολιτισμό και τη γενοκτονία μας; Ή μήπως ακόμη δεν πειστήκατε ότι πρόκειται για γενοκτονία; Είδατε οι Τούρκοι πώς αντέδρασαν για τον πρόσφατο θάνατο έξι δικών τους από τους Ισραηλινούς στο πλοίο της ανθρωπιστικής βοήθειας για τη Γάζα; Και για να μην παρεξηγηθώ, μιλώ για μνήμη, όχι μνησικακία…

– Δεν σε παρεξηγώ εγώ παππού!…

– Και τι κάνετε εσείς εδώ στο Ρέθυμνο; Επιτρέπεται ο Σύλλογος των Μικρασιατών, των θυμάτων του Διχασμού, να είναι ακόμη διχασμένος;  Κάνατε μια ενωτική κίνηση για να ονομαστεί η πλατεία στην παλιά πόλη «Πλατεία Μικρασιατών» και μετά πάλι ακινησία! Και ακόμη να στήσετε το μνημείο Μικρασιατών! Έχει γεμίσει η πόλη από μνημεία για κάθε θέμα εκτός από αυτό! Τι διάολο, επιλεκτικό… αλτσχάϊμερ έπιασε την πόλη;

– Γίνονται…διεργασίες.

– Ενενήντα χρόνια γίνονται διεργασίες; Και πότε θα γίνουν οι εργασίες;

– Όπου να ’ναι…

– Α, να δούμε! Και δεν πιστεύω στα αποκαλυπτήρια να εμφανιστεί ο Σύλλογος διχασμένος, γιατί θα πέσει το μνημείο να σας πλακώσει! Το λέω και το εννοώ!…

– Δεν θα είναι διχασμένος τότε (αλλά μετά δεν σου τάζω, συμπλήρωσα από μέσα μου).

– Και δε μου λες… Έγινε το Συνέδριο των Μυλοποταμιτών, των Αγιοβασιλειωτών, των Αμαριωτών και ετοιμάζεται το Κρητολογικό. Τι θα γίνει με το Συνέδριο για την Μικρά Ασία που προτάθηκε στην παρουσίαση των τριών μικρασιάτικων βιβλίων; Ναι, αυτήν που έγινε τον περασμένο Απρίλιο στο Ξενία και παραβρέθηκαν δεκαεπτά(!) μόνο Ρεθεμνιώτες, γεγονός που καλώς καυτηριάστηκε στον τοπικό τύπο.

– Πιστεύω ότι μετά και το Συνέδριο για την επαρχία Ρεθύμνου κάτι θα γίνει…

– Δηλαδή,…ζήσε Μάη μου να φας τριφύλλι!

Απόρησα με το ξεστράτισμα της συζήτησης και την ακατ-ασχετολογία του παππού μου. Και ’κείνος, σαν να το κατάλαβε, μου έλυσε σύντομα την απορία, βάζοντας τα πράγματα στη θέση τους.

– Αν χαθεί η μνήμη της Καταστροφής θα έρθει η αυτοκαταστροφή. Η απώλεια της ιστορικής μνήμης πληρώνεται πάντα με αμέτρητα μνήματα!…Γιατί χάθηκε η Σμύρνη; Επειδή ξεχάστηκε η άλωση της Πόλης! Γιατί χάθηκε η μισή Κύπρος; Επειδή ξεχάστηκε η καταστροφή της Σμύρνης! Γιατί νομίζεις η Ελλάδα βρίσκεται σ’ αυτήν την κατάσταση σήμερα; Επειδή οι Έλληνες παρασύρθηκαν από τις σύγχρονες Σειρήνες και ξέχασαν την ιστορία τους! Ξέρετε γιατί ξεμυτίζουν όσοι θέλουν κάθε φορά να ξαναγράψουν την ιστορία όπως θέλουν; Γιατί δεν υπάρχει αντίσταση μνήμης!…Γι’ αυτό κατεβήκαμε. Πάνω από 3 εκατομμύρια θα ζώσουμε τον Άρειο Πάγο!…

– Για να… αντισταθείτε στην πραγματοποίηση της Δίκης;

– Όχι βέβαια! Για να την προστατεύσουμε! Για να προστατεύσουμε την ιστορική αλήθεια από τη λήθη όπου θέλουν κάποιοι -και όχι απλώς ένας εγγονός- να τη φυλακίσουν! Αφού θέλουν δίκη, ας την έχουν! Θέλουμε όμως να μάθουμε: αν  αυτοί οι έξι δεν είναι  ένοχοι, τότε ποιοι είναι;

– Οι απόγονοι των καταδικασμένων και εκτελεσμένων λένε ότι η «Δίκη των έξι» εκτυλίχθηκε κάτω από ειδικές συνθήκες και ως προς το νομικό πλαίσιο και ως προς το κλίμα. της εποχής και ότι προσκόμισαν νέα αποδεικτικά στοιχεία που αποδεικνύουν την αθωώτητα των συγγενών τους.

– Η λέξη «αθωώτητα» είναι μεγάλη ύβρη. Αν αυτοί είναι αθώοι, τότε ποιοι είναι οι ένοχοι; Και δε μου λες, ποιοι θα είναι οι μάρτυρες; Αυτοί που ήταν αγέννητοι στα γεγονότα; Γι’ αυτό ήρθαμε να καταθέσουμε σαν αυτόπτες μάρτυρες και να διατυπώσουμε και τα δικά μας ερωτήματα.

– Ποια, παππού;

– Ποιοι είναι υπεύθυνοι για τη Μικρασιατική Καταστροφή, για τη σφαγή 800.000 χιλιάδων Ελλήνων και τον ξεριζωμό 1.500.000;

– Ποιοι; επανέλαβαν σαν ηχώ του οι τρεις γιοι του.

– Ποιοι υποσχέθηκαν “έντιμη ειρήνη” με τον Κεμάλ και επιστροφή των Ελλήνων στρατιωτών στα σπίτια τους, αλλά συνέχισαν τον πόλεμο σε βάθος μόλις πήραν τις εκλογές, εξαπατώντας τον ελληνικό λαό;

– Ποιοι; αναρωτήθηκε η τριπλή ηχώ.

– Ποιοι έπρεπε να υπερασπίσουν τη Σμύρνη για να δοθεί χρόνος στον άμαχο πληθυσμό να αποχωρήσει; Και αντί γι’ αυτό έτρεχαν στην Αθήνα να σώσουν το παλάτι από τον οργισμένο λαό; Ποιοι είναι υπεύθυνοι για την εγκατάλειψή μας στο έλεος των τσετών;

– Ποιοι; επανέλαβε για τρίτη φορά η ηχώ των νέων.

– Παππού, νομίζεις ότι ήταν προδότες ή όχι; Γιατί αυτοί εκτελέστηκαν ως «προδότες». Ακόμη όμως και ο Βενιζέλος, σε επιστολή του προς τον Παναγή Τσαλδάρη το 1929, αρνήθηκε κάτι τέτοιο.

– Δεν είπα ότι ήταν προδότες, ότι το έκαναν επίτηδες. Προδότες ήταν οι Σύμμαχοί μας, που ξεπούλησαν τη Συνθήκη των Σεβρών και εγκατέλειψαν την Ελλάδα – ιδιαίτερα οι Γάλλοι και οι Ιταλοί, που από την αρχή είχαν μυστική συμφωνία με τον Κεμάλ. Λέω όμως ότι ήταν εξουσιομανείς, ανεύθυνοι και ανίκανοι να προβλέψουν τα αποτελέσματα των συγκεκριμένων ενεργειών τους. Και, το χειρότερο, ήταν δειλοί, ριψάσπιδες! Γι αυτό λόγοι τιμής επέβαλαν να είχαν αυτοκτονήσει. Έτσι θα απάλλασσαν και  τη χώρα μας από την πράξη της θανατικής ποινής τους! Προδότες ήταν μόνο ως προς τις προεκλογικές εξαγγελίες τους. Αλλά αν εκτελούνταν γι’ αυτό, θα έπρεπε κάθε ελληνική κυβέρνηση να εκτελεί την προηγούμενή της!…

Ο παππούς μου πήρε μια βαθειά ανάσα και γέμισε το χώρο με τον αναστεναγμό του. Οι τρεις γιοι του έκαναν ένα βήμα μπροστά, στήθηκαν δίπλα του και κατά σειρά ηλικίας υπέβαλε ο καθένας το ερώτημά του:

– Μήπως ήταν τα πράγματα διαφορετικά, αν ο Βενιζέλος δεν είχε χάσει τις εκλογές ή αν δεν τις είχε προκηρύξει; Μήπως φταίει και ο ελληνικός λαός; Με την ψήφο του  δεν εκλέχτηκαν οι υπεύθυνοι της Καραστροφής; Με δημοψήφισμα δε φέρανε από την εξορία τον «ανεύθυνο» βασιλιά, που ήταν το κόκκινο πανί και το βολικό «άλλοθι» για τους Συμμάχους μας;

– Μήπως η μικρασιατική εκστρατεία ήταν καταδικασμένη από την πρώτη κιόλας μέρα; Μήπως δεν έγινε σωστή εκτίμηση των δυνάμεων και αδυναμιών της Ελλάδας; Μήπως η ίδια η απόφαση για την απόβαση δεν ήταν σωστή;

– Μήπως φταίμε εμείς οι Μικρασιάτες Έλληνες που παρασύραμε το Βενιζέλο με τις εκκλήσεις μας στην απόφασή του να μας διεκδικήσει;

Η απάντηση του παππού μου ήταν βέβαια απροσδόκητη, όμως τα ερωτήματα των γιων του ήταν αυτά που με έριξαν σε  βαθιά αμηχανία…

Ο παππούς μου ξαναπήρε το λόγο:

– Πρέπει να πάρουμε πειστικές απαντήσεις για να ησυχάσουμε…Και για να αφήσουμε και εσάς να ησυχάσετε…Αλλιώς θα ερχόμαστε κάθε νύχτα στο ύπνο σας να σας ταράζουμε…

– Μήπως τις όποιες απαντήσεις και αποφάσεις πρέπει να αφήσουμε να τις πάρει καλύτερα η Ιστορία; ρώτησα εγώ.

– Μα αυτό ακριβώς γίνεται. Η ιστορία είμαστε εμείς! Θα τα ξαναπούμε! Τώρα φεύγουμε και για να μην μας ξεχνάτε θα σας αφήσουμε τα…ενθύμιά μας! Και ξα σας!…

Δεν με προβλημάτισε το ιδιωματικό «ξα σας», γιατί ο παππούς του είχε μεταναστεύσει από την Κρήτη στη Σμύρνη, αλλά η απειλή που είχε το ύφος του και το κούνημα του δακτύλου του.

Έφερε τα δυο του χέρια στο κεφάλι του, το έβγαλε σαν κράνος από το σημείο του αιμάτινου περιλαίμιού του και το απέθεσε πάνω σε ένα από τα κολωνάκια-οδοδείκτες σαν κιονόκρανο! Τον μιμήθηκαν οι τρεις του γιοι και όλη μαζί η ακέφαλη ομάδα άρχισε να απομακρύνεται και να κατευθύνεται ιεροτελεστικά προς μια πομπή ακέφαλων, με κόκκινες στάμπες στο λευκά τους ρούχα…

*          *          *

Ένας υπόκωφος θόρυβος με ξύπνησε από τον εφιάλτη. Ήταν από το βιβλίο «Η δίκη των έξι» που είχε πέσει από τα χέρια μου στο ξύλινο πάτωμα…

Ξημέρωνε 14 Σεπτεμβρίου, Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας! Πήγα και έριξα άφθονο νερό στο πρόσωπό μου να ξεξυπνήσω για τα καλά, μην επιστρέψουν οι απρόσκλητοι επισκέπτες.

Οι απρόσκλητοι αλλά όχι, βέβαια, απρόκλητοι!…

Advertisements

Σχολιάστε »

Δεν υπάρχουν σχόλια.

RSS feed for comments on this post.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: