Άγονη γραμμή

5 Ιανουαρίου 2011

Ρακοσυλλέκτες: Η ζωή εν κάδω…

Filed under: Πετρακάκη Αθηνά — Άγονη Γραμμή @ 11:36 πμ
Tags:

Αδιαφορούν για τα βλέμματα των περαστικών. Ανοίγουν τις σακούλες σαν να ψάχνουν για κάτι πολύτιμο. Κάποιοι φοράνε πλαστικά γάντια, άλλοι ψάχνουν με γυμνά χέρια, κάνοντας «καταδύσεις» στους κάδους των σκουπιδιών χωρίς δισταγμό. Οι ρακοσυλλέκτες ψάχνουν, εξετάζουν και πολλές φορές γεύονται τη λεία τους πριν την πάρουν μαζί τους. Βουτούν και ξαναβουτούν στους κάδους μέχρι τα δάχτυλά τους να ξυλιάσουν από το κρύο. Πέρα από τους «κατ’ επάγγελμα» ρακοσυλλέκτες, υπάρχει και η άλλη, η «νεότερη γενιά» ρακοσυλλεκτών, αυτή που προέκυψε, λόγω οικονομικής κρίσης. Η ανάγκη οδηγεί αργά το βράδυ, άνεργους χαμιλόμισθους και χαμηλοσυνταξιούχους στον κάδο των σκουπιδιών με την ελπίδα να βρουν γρήγορα αυτό που ψάχνουν, μακριά από τα αδιάκριτα βλέμματα.

Τα σκουπίδια αποτελούν ένα μέτρο του οικονομικού πολιτισμού μας που αφορά τόσο τον πλούτο όσο και την αθλιότητα, κυριολεκτικά και μεταφορικά. Οι πολυτελείς καταναλώσεις στην κορυφή της ταξικής πυραμίδας και οι άνθρωποι που βρίσκονται στον πυθμένα της -ψάχνοντας στα σκουπίδια των πάνω στρωμάτων για να φάνε ή να ντυθούν- είναι συγκοινωνούντα δοχεία, που ανάμεσά τους αναπτύσσονται όλες οι διαβαθμίσεις μιας καταναλωτικής κοινωνίας.

Ενώ από τη μία πλευρά, ο αριθμός των ανθρώπων που δεν μπορεί να αποκτήσει τα είδη πρώτης ανάγκης συνεχώς αυξάνεται, από την άλλη η ματαιοδοξία μας, μας ωθεί να υψώσουμε στεγανά, συνδυασμένα με ανάμεικτα συναισθήματα απέναντι στην ακραία εξαθλίωση. Από τη μία νιώθουμε συμπάθεια για τους ανθρώπους που ψάχνουν στα σκουπίδια, τρώνε στα συσσίτια και κοιμούνται στα πεζοδρόμια και από την άλλη νιώθουμε εκνευρισμό και πολλές φορές οργή, για κείνους που φορτικά επιμένουν είτε να μας πουλήσουν χαρτομάντιλα ή να μας καθαρίσουν το τζάμι του αυτοκινήτου μας.

Νιώθουμε την ανάγκη να έχουμε μια απόσταση ασφαλείας, για να ξορκίσουμε τον φόβο ότι μπορεί να συμβεί και σε μας, ιδιαίτερα σήμερα, που η απειλή μας πολιορκεί με τη μορφή του μνημονίου και της χρεοκοπίας. Τα σκουπίδια μας, χωρίς αμφιβολία, θα μειωθούν, αφού λόγω κρίσης μειώνεται και η καταναλωτική μας μανία, αλλά οι άνθρωποι των σκουπιδιών θα αυξηθούν. Το μέλλον δείχνοντας το ζοφερό του πρόσωπο, μας προειδοποιεί για τον επόμενο «πόλεμο κατανομής πλούτου» που κατά πάσα πιθανότητα, θα ξεσπάσει στις χωματερές.

 

2010 παγκόσμιο έτος καταπολέμησης της φτώχειας

Είναι ειρωνεία ότι κατά τη διάρκεια του 2010, που έχει ανακηρυχθεί παγκόσμιο έτος  καταπολέμησης της φτώχειας, στην Ελλάδα, που είναι μία από τις χώρες της ανεπτυγμένης δύσης, ο αριθμός των ανθρώπων που δυσκολεύονται να αποκτήσουν είδη πρώτης ανάγκης ολοένα και μεγαλώνει.

Μέχρι τώρα, η θέα οικονομικών μεταναστών δίπλα σε κάδους σκουπιδιών που έψαχναν για το «πιάτο της ημέρας» ή κοιμόντουσαν στα παγκάκια ήταν για όλους τους υπόλοιπους, απλά μια στενάχωρη εικόνα. Σήμερα τα πράγματα είναι ακόμα πιο «προχωρημένα». Το φαινόμενο έχει επεκταθεί και πίσω από τις κλειστές πόρτες διαμερισμάτων. Έχει επεκταθεί και στους ανθρώπους της διπλανής πόρτας.

Σημαντικό ποσοστό όσων αντιμετωπίζουν σοβαρά οικονομικά προβλήματα είναι πρώην εργαζόμενοι με οικογένειες ή συνταξιούχοι που ζούσαν με αξιοπρέπεια μέχρι να έρθει η οικονομική κρίση και να μειώσει τα χρήματα που έπαιρναν σε σημείο που να μη τους φτάνουν, ούτε για τα απαραίτητα.

Στους κάδους που βρίσκονται συνήθως έξω από καταστήματα τροφίμων κάνουν την εμφάνισή τους αργά το βράδυ ή τις πρώτες πρωινές ώρες, βιαστικές φιγούρες που είτε ζουν χρόνια ως ρακοσυλλέκτες είτε αναγκάστηκαν να ακολουθήσουν αυτό το δρόμο μετά την οικονομική κρίση.

Η ζωή εν… κάδω

Σε μια βραδινή επίσκεψη έξω από κάποιο κατάστημα τροφίμων ξεδιπλώνονται πρωτοφανείς εικόνες. Μετά το κλείσιμο, εμφανίζονται άνθρωποι κι αρχίζουν να ψάχνουν στους κάδους των καταστημάτων προκειμένου να βρουν οτιδήποτε φαγώσιμο. Μια τέτοια βραδινή βόλτα έκανε το «Ρ» μία ώρα περίπου αφού είχαν κλείσει τα καταστήματα περιμένοντας, να κάνουν την εμφάνισή τους οι νυκτερινοί επισκέπτες των κάδων. Δεν πέρασε πολλή ώρα και μία σκιά έκανε την εμφάνισή της. Ένας κύριος περασμένης ηλικίας, πλησίασε, κοντοστάθηκε, κοίταξε γύρω του και αφού δε διέκρινε κανενός είδους κίνηση, έκανε ένα νεύμα με το χέρι του και τότε μία δεύτερη φιγούρα, γυναικεία αυτή τη φορά, έκανε την εμφάνισή της. Και οι δύο με άδειες πλαστικές σακούλες στα χέρια, πλησίασαν και με τη βοήθεια ενός φακού σκάλισαν για περίπου 10 λεπτά ανάμεσα στα πεταμένα τρόφιμα και την έντονη δυσοσμία. Τα λάφυρα λιγοστά, αφού το πέρασμα ενός αυτοκινήτου τους έκανε να απομακρυνθούν με γρήγορα βήματα. Μείναμε στη θέση μας, δεν άργησαν να ακολουθήσουν και άλλοι που ήταν νεότεροι και είχαν περισσότερες δυνάμεις για να «σκάψουν» ακόμα βαθύτερα. Το μυστικό τους είναι να προλάβουν τα πρωινά απορριμματοφόρα ή το πρώτο πρωινό «ξεδιάλεγμα» από σημεία που πωλούνται φρούτα και λαχανικά. Οι ίδιοι, μας είπαν, ότι δεν μπορούν στις περισσότερες περιπτώσεις να παίρνουν από μεγάλες επιχειρήσεις τρόφιμα καθώς ο νόμος τις υποχρεώνει στην καταστροφή των ληγμένων με χλώριο. Όμως πολύ συχνά βρίσκουν δίπλα σε κάδους σε χωριστά κιβώτια, κάποια ακίνδυνα τρόφιμα, τα οποία και παίρνουν χωρίς δεύτερη σκέψη. Ανάλογη είναι και η εικόνα στις λαϊκές αγορές. Τα σάπια φρούτα και λαχανικά που πετιούνται, μαζεύονται από τους ρακοσυλλέκτες στο μεσοδιάστημα που μεσολαβεί από την ώρα που φεύγουν οι έμποροι μέχρι τη στιγμή που φτάνει το συνεργείο καθαριότητας του δήμου. Κάποιοι από τους εμπόρους, γνωρίζοντας, δεν αφήνουν μόνο ό,τι είναι για πέταμα.

 

Επάγγελμα ρακοσυλλέκτης – Σωματείο Ρακοσυλλεκτών

Το επάγγελμα του ρακοσυλλέκτη είναι κοινωνικά περιθωριοποιημένο, με ανθρώπους που δουλεύουν μόνοι τους στους δρόμους, ευάλωτοι και εκτεθειμένοι σε κάθε κίνδυνο, χωρίς καμία στήριξη. Αυτό που μέχρι τώρα δε γνωρίζαμε ήταν η ύπαρξη Σωματείου Ρακοσυλλεκτών. Πρόκειται για ένα ενεργό Σωματείο, με την επωνυμία «Ο Ερμής», με αιτήματα και επίσημες συνελεύσεις που πραγματοποιούνται ακόμα και στο εργατικό κέντρο του Πειραιά. Το σωματείο αριθμεί επίσημα περισσότερα από 700 καταγεγραμμένα μέλη και αποτελείται από ανθρώπους με πολύ χαμηλό εισόδημα, χωρίς πολλές φορές τη στοιχειώδη εκπαίδευση, που συμπληρώνουν τα προς το ζην μαζεύοντας αυτά που «γυαλίζουν», είτε γιατί θα τα χρησιμοποιήσουν οι ίδιοι, είτε γιατί υπολογίζουν ότι θα πιάσουν καλή τιμή στη μεταπώληση. Σε αφίσα του σωματείου τους επισημαίνεται από τους ίδιους ότι πραγματοποιούν ανακύκλωση κι αντί το κράτος να τους επιδοτεί, όπως κάνει σε κάθε εταιρεία ανακύκλωσης, τους υποβαθμίζει. Μάλιστα στην ίδια αφίσα τονίζεται πως ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματά τους είναι η ανεργία του κλάδου! Υπάρχει τέτοια φτώχεια, υποστηρίζουν, που πλέον πετιούνται ελάχιστα πράγματα. Όλα χρησιμοποιούνται μέχρι να «λιώσουν» κι έτσι οι ρακοσυλλέκτες δεν έχουν δουλειά

Θησαυροί στα σκουπίδια

Ο 62χρονος ρακοσυλλέκτης Σπύρος Μαγαλιός, πρόεδρος το τελευταίο χρονικό διάστημα του σωματείου των ρακοσυλλεκτών, σε παλαιότερη συνέντευξη που είχε δώσει είχε πει: «Κάποτε ήταν καλές οι εποχές βρίσκαμε εγκυκλοπαίδειες, λεξικά, ρούχα κάπως καλής κατάστασης, παπούτσια που μπορούσαν να αποφέρουν στον ρακοσυλλέκτη ακόμη και 100 ή 150 ευρώ την εβδομάδα. Τώρα είναι ευτύχημα αν βγάλουμε ένα σαραντάρι». Και συνέχισε: «Ο πολύς κόσμος αγνοεί ότι οι «Ωδές» του Ανδρέα Κάλβου βρέθηκαν στα σκουπίδια από έναν ρακοσυλλέκτη και παραδόθηκαν κατόπιν στον Κωστή Παλαμά. Τα αρχεία του Μακεδονικού Αγώνα, του Τέλλου Άγρα, ρακοσυλλέκτες τα ανέσυραν από τα σκουπίδια και τα παρέδωσαν στις νεότερες γενιές. Αυτοί οι συνάδελφοι ανακύκλωσαν τον πολιτισμό και διέσωσαν πηγές της Ιστορίας».

Freegans, ρακοσυλλέκτες με ιδεολογία

Αυτοαποκαλούνται freegans. Είναι τα μέλη ενός παγκόσμιου κινήματος ενάντια στη σπατάλη και τον καταναλωτισμό. Γι’ αυτούς η «κατάδυση» στους κάδους είναι πράξη ηρωισμού. «Είμαστε διασώστες, γλιτώνουμε φαγητά προτού αυτά καταλήξουν στις χωματερές» λένε.
Αν και τα περισσότερα μέλη των freegans γίνονται ρακοσυλλέκτες από ιδεολογία, τα τελευταία χρόνια όλο και πιο πολλά άτομα τους ακολουθούν, εξαιτίας της οικονομικής κρίσης. Μάλιστα πολλοί φτάνουν στο σημείο να επιλέξουν ανάμεσα στο να πληρώσουν το νοίκι τους ή το φαγητό τους και τελικά, διαλέγουν το πρώτο. Είναι πιο σημαντικό να έχουν ένα ζεστό μέρος για να κοιμηθούν, αφού μπορούν να βρουν φαγητό τζάμπα. Το κίνημα των freegans γεννήθηκε στα μέσα της δεκαετίας του 1990, μέσα από τα κινήματα της αντιπαγκοσμιοποίησης και της οικολογίας. Η λέξη freegan είναι σύνθετη, από το free (δωρεάν) και vegan (χορτοφάγος) χωρίς αυτό να σημαίνει ότι όλοι είναι χορτοφάγοι. Υποστηρίζουν, δε, ότι με τις ενέργειές τους αντιστέκονται στην καταναλωτική μανία. Το freeganism, όπως ονομάζεται το κίνημα, χαρακτηρίζεται από τους οπαδούς του ως ένας ολοκληρωμένος τρόπος ζωής εναντίον της σπατάλης και του καταναλωτισμού. Η αναζήτηση πεταμένου αλλά μη χαλασμένου φαγητού στους κάδους αγορών και σούπερ μάρκετ είναι το βασικότερο, αλλά όχι το μόνο χαρακτηριστικό του. Το freeganism τάσσεται επίσης υπέρ της ανακύκλωσης, της καλλιέργειας τροφίμων σε κάθε δυνατό σημείο μιας πόλης, του διαμοιρασμού των πόρων και της κατάληψης εγκαταλελειμμένων κτιρίων.

 

 

Advertisements

Σχολιάστε »

Δεν υπάρχουν σχόλια.

RSS feed for comments on this post.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Blog στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: