Άγονη γραμμή

23 Μαρτίου 2011

Παγκόσμια Ημέρα Μετεωρολογίας (23 Μαρτίου)

Filed under: Φρυγανάκης Γεώργιος — Άγονη Γραμμή @ 9:31 πμ
Tags:

Η 23 Μαρτίου κάθε έτους έχει χαρακτηριστεί ως Παγκόσμια Ημέρα  Μετεωρολογίας σε ανάμνηση της ίδρυσης του Παγκόσμιου Οργανισμού Μετεωρολογίας την ημερομηνία αυτή πριν 51 χρόνια και με στόχο την προβολή του ρόλου των μετεωρολογικών προβλέψεων για την έγκαιρη αντιμετώπιση φυσικών φαινομένων και την προστασία της ζωής, της ιδιοκτησίας και της οικοννομίας γενικότερα∙ ρόλου που γίνεται όλο και σημαντικότερος με δεδομένη την αύξηση των ακραίων καιρικών φαινομένων στον πλανήτη, εξαιτίας των κλιματικών αλλαγών.

Το ενδιαφέρον των ανθρώπων για την πρόγνωση του καιρού είναι πολύ παλιό. Αρχικά θεοποιούσαν τα στοιχεία της φύσης και απέδιδαν στις θεϊκές διαθέσεις τις αλλαγές του καιρού, που η πρόγνωσή τους  ήταν ζωτικής σημασίας για τις κύριες τότε ασχολίες τους, τη γεωργία, την κτηνοτροφία ή τη ναυτιλία. Οι ανάγκες κυρίως της τελευταίας ώθησαν τους αρχαίους Έλληνες, να κωδικοποιήσουν και να εξελίξουν τις  αστρολογικές και μυθολογικές παρατηρήσεις των ανατολικών λαών (Ινδών,  Αιγυπτίων, Ασσυρίων, Βαβυλωνίων κ.ά.), φτάνοντας να εκδίδουν μετεωρολογικά δελτία  τον 5ο π.Χ. αιώνα, τα λεγόμενα «παραπήγματα».Πρόκειται για τις πινακίδες που αναρτούσαν στα κεντρικά σημεία των πόλεων για να ενημερώνεται  ο λαός. Ο ρόλος του Αριστοτέλη και του μαθητή του Θεόφραστου σ’ αυτή και τη μετέπειτα εξέλιξη ήταν καθοριστικός. Τα βιβλία τους, «Μετεωρολογικά» του πρώτου και «Σημεία» του δεύτερου, αποτελούν την ιστορική αρχή της επιστημονικής συστηματοποίησης των μετεωρολογικών παρατηρήσεων με βάση τη στατιστική μέθοδο.

Πολλές από τις προβλέψεις της λαϊκής μετεωρολογίας που επιβιώνουν ακόμα στις μέρες μας, κυρίως σε ανθρώπους της υπαίθρου και της θάλασσας, απηχούν  αρχαιότατες στατιστικές παρατηρήσεις που βρίσκονται σε αρχαίους συγγραφείς. Για παράδειγμα, η θολότητα των αστεριών, το έντονο κίτρινο χρώμα του ουρανού κατά τη δύση του Ηλίου, τo χαμηλό πέταγμα των χελιδονιών ή, ακόμη, το πλύσιμο από τη γάτα του προσώπου της με κατεύθυνση προς τη Δύση και το κουλούριασμα του κοιμισμένου σκύλου με την ουρά στο στόμα είναι «σημάδια» επερχόμενης βροχής. Τα έντονα, γκρίζα και μαύρα σύννεφα ή η εμφάνιση του κοκκινολαίμη στην αυλή είναι προμηνύματα καταιγίδας. Το φεγγάρι με φωτοστέφανο και η αραιή στάχτη στο τζάκι προμηνύουν αέρα και χάλασμα του καιρού αντίστοιχα. Αντίθετα η καλοκαιρία της επόμενης ημέρας προμηνύεται από το έντονο κόκκινο χρώμα του ουρανού κατά τη δύση του Ηλίου, την ύφανση μακριών κλωστών στον ιστό της αράχνης ή την έξοδο και το «τραγούδι» των βατράχων τη νύχτα. Επίσης, το «τραγούδι» του τζίτζικα από πολύ πρωΐ μέχρι αργά το βράδυ προμηνύει καύσωνα.

Σχετικά με την πρόβλεψη του καιρού σε ετήσια βάση είναι το φόρτωμα της συκιάς από σύκα, ή η καθυστερημένη πτώση των φθινοπωρινών φύλλων, που προμηνύουν  βαρυχειμωνιά. Επίσης τα «μερομήνια», από τις λέξεις «μέρα και μήνας», γιατί σε κάθε μέρα απ’ αυτές, αντιστοιχίζεται ένας μήνας. Με μικρές παραλλαγές ως προς τις μέρες (Ιούλιος-Αύγουστος) και τα σημάδια, πιστεύεται πως ο καιρός της κάθε μέρας προοιωνίζει τον καρό του αντίστοιχου μήνα.

Η χρησιμοποίηση υπερσύγχρονων τεχνικών μέσων άλλαξε, ιδιαίτερα τις τελευταίες δεκαετίες, τις δυνατότητες των μετεωρολόγων επιστημόνων στην πρόγνωση του καιρού και στην προστασία του κόσμου από τα καταστροφικά καιρικά φαινόμενα. Ιδιαίτερα οι τεχνητοί μετεωρολογικοί δορυφόροι, στέλνουν καθημερινά στη Γη πλήθος φωτογραφιών με πολύτιμες πληροφορίες, όπως η ταχύτητα των νεφών και των μετώπων, η κατεύθυνση των χαμηλών και υψηλών βαρομετρικών, οι θερμοκρασίες που επικρατούν σε όλα τα μέση του πλανήτη, κ.ά. Η επιτυχής πρόγνωση των επιστημόνων φτάνει μέχρι και για τη δέκατη ημέρα, όπως πρόσφατα ανακοίνωσε το Ευρωπαϊκό Κέντρο ΜεσοΜακροπρόθεσμων Προγνώσεων (ECMWF), το σημαντικότερο ευρωπαϊκό μετεωρολογικό κέντρο.

Μπορεί, βέβαια, τα μετεωρολογικά δελτία να έχουν βελτιωθεί και να μη γίνονται πια «νούμερα» των θεατρικών επιθεωρήσεων, των σατιρικών εκπομπών και των ανεκδοτολογικών αφηγήσεων για τις  προβλέψεις τους,  γίνονται όμως τέτοια όταν τα παρουσιάζουν κάποια…«νούμερα», βάζοντας την πρόγνωση αυτή καθεαυτή σε δεύτερη μοίρα και τον… ποπό τους σε πρώτο πλάνο. Είναι κι αυτά « σημεία των καιρών»!…

Ούτως ή άλλως η μετεωρολογία δεν είναι εύκολη υπόθεση. Ιδιαίτερα τον άστατο μήνα που διανύουμε.  Η αξιοπιστία των Δελτίων Καιρού κρίνεται κάθε μέρα και άμεσα. Και όλοι θυμόμαστε μόνο τις αποτυχίες, όπως συμβαίνει και σε άλλες περιπτώσεις, ιδιαίτερα αν άφησαν… μετέωρο κάποιο ευχάριστο προγραμματισμό μας. Άλλωστε τα όποια λάθη μπορούν να οδηγήσουν σε τραγωδίες, αν σκεφτούμε ότι με 9 μποφόρ δίνεται απαγορευτικό, ενώ με 8 επιτρέπεται ο απόπλους όλων των πλοίων.

Η ορολογία της μετεωρολογίας, κατ’ απομίμηση της ποδοσφαιρολογίας, έχει μεταφερθεί και στην πολιτική και οικονομική φρασεολογία, όπου τα διάφορα κλισέ  με «μποφόρ» και  «θυελλώδεις ανέμους», «καύσωνες»,  «καταιγίδες» και «τσουνάμια» παίρνουν και δίνουν. Μέχρι και η λαϊκή μετεωρολογία βγαίνει στο προσκήνιο. (Κι εδώ που τα λέμε, δικαιώνονται οι προβλέψεις κάποιων που άκουαν τη σοφή κουκουβάγια να κάνει «κουκουού- κουκουού», προμηνύοντας έτσι οικονομική κακοκαιρία, και όχι τα παπαγαλάκια του χρηματιστηρίου, που έκαναν «κουκουβάου- κουκουβάου», μιμούμενα τα αισιόδοξα προμηνύματα της καλοκαιρίας. -Κατά τ’ άλλα την κουκουβάγια τη λέμε και μπούφο!). .

Σύμφωνα, εξάλλου, με κάποιους σύγχρονους ερευνητές, οι ιστορικές εποχές εντάσσονται «χοντρικά» σε κλιματικούς κύκλους. Η ακμή της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, για παράδειγμα, σημειώθηκε σε περιόδους υψηλών θερμοκρασιών, ενώ η κατάλυσή της σε εποχή παγετώνων και κακοκαιρίας που έστρεψαν τους «βάρβαρους» Γότθους προς το ρωμαϊκό νότο…

Τελος, το πρόσφατο τσουνάμι στην τραγική Ιαπωνία απέδειξε γι’ άλλη μια φορά πως καμιά πρόβλεψη δεν είναι ασφαλής 100% και ότι η Φύση δεν νικιέται και εκδικιέται εκείνους που την περιφρονούν.

Η υπόθεση, λοιπόν, του καιρού και της μετεωρολογίας δεν είναι «παίξε γέλασε»…

Advertisements

Σχολιάστε »

Δεν υπάρχουν σχόλια.

RSS feed for comments on this post.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: