Άγονη γραμμή

11 Απριλίου 2011

Η «Απανταχούσα» και τα Αγιοταφικά προσκυνήματα.

Filed under: Παπαδάκης Χαρίδημος Α. — Άγονη Γραμμή @ 3:52 μμ
Tags:

Απανταχούσα του Πατριάρχη Δοσίθεου

Στην γλώσσα μας χρησιμοποιούμε τη φράση «μου ήλθε η απανταχούσα» και εννοούμε την έγγραφη ειδοποίηση, που μας στέλνει μια κρατική υπηρεσία για να πληρώσουμε τις εισφορές μας. Ποτέ όμως δεν πήγαινε το μυαλό μου ότι «η απανταχούσα» είναι πατριαρχικό έγγραφο συνδεδεμένο με τους Αγίους τόπους και τα Αγιοταφικά προσκυνήμτα.

Η πάλαι ποτέ Παλαιστίνη, που αναφέρεται στα εκκλησιαστικά βιβλία μας, έχει τραβήξει και τραβάει των «παθών της τον τάραχο», Ρωμαίοι, Βυζαντινοί, Άραβες, Λατίνοι-σταυροφόροι, Μαμελούκοι, Οθωμανοί όλοι την κατέκτησαν στο όνομα της θρησκείας θεωρώντας την ως Άγιο τόπο, και ουσιαστικά εξ αιτίας της θέσης της και του χρήματος, που εισέρεε λόγω των Αγίων προσκυνημάτων. Η Ιερουσαλήμ θεωρείται ιερός τόπος τόσο των Εβραίων και των Χριστιανών, όσο και των Μουσουλμάνων.

ΤΟ 638 Οι Άραβες αφού νίκησαν τα στρατεύματα του Βυζαντινού αυτοκράτορα Ηρακλείου κατέλαβαν την Ιερουσαλήμ. Ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων Σωφρόνιος (634-638), αναγκάζεται να παραδώσει την πόλη στο θρησκευτικό και πολιτικό εκπρόσωπο του Ισλάμ, το χαλίφη Ομάρ Ιμπν Αλ-Χαττάμπ. Η συνθηκολόγηση έγινε το Φεβρουάριο του 638 στο Όρος των Ελαίων. Πονηρός ο Πατριάρχης πονηρός και ο Ομάρ τα βρήκαν στο παζάρι και υπογράφεται ο περίφημος «αχτιναμέ» όπου αναγνωρίζεται στο «Βασίλειον Γένος των Ελλήνων» να διατηρήσει τα κυριαρχικά του δικαιώματα στα ιερά προσκυνήματα, χορηγούνται προνόμια και ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων γίνεται ο ανώτατος εθνάρχης των χριστιανών στην «Αγία Γη».

Αντίγραφο του αχτιναμέ του χαλίφη Ομάρ Ιμπν Αλ-Χαττάμπ

Το 1099 «στο όνομα της πίστης της Αγίας» οι Σταυροφόροι μπαίνουν στην Ιερουσαλήμ ιδρύουν το κράτος της Ιερουσαλήμ ορίζουν δικό τους Λατίνο Πατριάρχη και στέλνουν τον δικό μας στην Κωνσταντινούπολη. Το 1187, οπότε καταλήφθηκε η Ιερουσαλήμ από τους Μαμελούκους του Σαλάχ – εδ –Διν, που σε μας είναι γνωστός από τις κινηματογραφικές ταινίες ως Σαλαντίν, ο Λατίνος Πατριάρχης την κοπανάει από την Ιερουσαλήμ και καταφεύγει στην Φραγκοκρατούμενη Πτολεμαίδα – Ακκρα και ο καλός της κινηματογραφικής ταινίας Σαλαντίν επαναφέρει τον τότε ορθόδοξο Πατριάρχη Ιεροσολύμων Δοσίθεο τον Α΄ από την Κωνσταντινούπολη. Από τους Αγίους Τόπους οι Σταυροφόροι εκδιώκονται οριστικά το 1291. Σ΄ αυτό το χρονικό διάστημα πέφτουν πάνω στα Χριστιανικά προσκυνήματα Λατίνοι Φραγκισκιανοί, Συριάνοι, Αβησσυνοί και Αρμένιοι μοναχοί και με χρυσάφι και ανταλλάγματα προς τους Μαμελούκους αρπάζουν αρκετά προσκυνήματα.

Το Βυζάντιο παρακμάζει και τελικά καταλαμβάνεται και η Κωνσταντινούπολη το 1453 από τους Οθωμανούς, οπότε έχουμε και την λήξη της Βυζαντινής αυτοκρατορίας. Ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων Αθανάσιος Δ’, προβλέπει την επικράτηση των Οθωμανών και στην Παλαιστίνη. Προκειμένου να κρατήσει τα Αγιοταφικά προσκυνήματα, πηγαίνει κρυφά στην Κωνσταντινούπολη και υποβάλλει στον Πορθητή Μωάμεθ υποταγή, θέτοντας υπόψη του τον «αχτιναμέ» του Ομάρ και ζητώντας την αναγνώριση των δικαιωμάτων του στα Πανάγια Προσκυνήματα. Ο Μωάμεθ ο Β’ εξέδωσε αμέσως «χάτι σερίφ» (αυτοκρατορικό διάταγμα), με το οποίο διασφαλίζονταν τα προνόμια της Ελληνορθόδοξης Εκκλησίας. των Ιεροσολύμων

Οι Οθωμανοί επί σουλτάνου Σελίμ Α’ καταλαμβάνουν την Παλαιστίνη το 1517. Με επίσημο έγγραφο του σουλτάνου Σελιμ Α’ προς τον Πατριάρχη Ιεροσολύμων Δωρόθεο Β’ Αττάλα (1505-1537), αναγνωρίσθηκαν και επικυρώθηκαν τα κυριαρχικά δικαιώματα των Ελλήνων στους Άγιους Τόπους.

Το φιρμάνι του σουλτάνου Σελίμ Α΄ του 1517

Εκκλησιαστικές διαμάχες μεταξύ ορθοδόξων και καθολικών στην Ανατολή, πολεμικά γεγονότα, διπλωματικές σκοπιμότητες και πολιτικές συγκυρίες ευνοούν κάθε φορά κάποιον από τους αντιμαχόμενους, και τα Αγιοταφικά προσκυνήματα πάνε και έρχονται, ενώ η Υψηλή Πύλη, αξιοποιεί τον ανταγωνισμό των Ευρωπαίων για την κυριότητα των προσκυνημάτων  και προσπορίζεται διπλωματικά και οικονομικά οφέλη. Έτσι εμείς σήμερα βλέπουμε στην τηλεόραση τις Άγιες ημέρες του Πάσχα τους «άγιους χριστιανούς καλόγερους» να πλακώνονται στο ξύλο και να κατεβάζουν καντήλια για το ποιος θα ανάψει τα καντήλια σε ορισμένα σημεία των Αγιοταφικών προσκυνημάτων.

Για να διατηρηθεί η κατοχή των προσκυνημάτων δεν ήταν αρκετά τα ευεργετικά φιρμάνια. Η συντήρηση ναών και μοναστηριών, όπου βρίσκονται τα προσκυνήματα, σύμφωνα με τα φιρμάνια, «δίνει  αυτόματα δικαιώματα στο ιδιοκτησιακό καθεστώς από τον επισκευαστή». Η συντήρηση και οι επισκευές χρειάζονται χρήματα. Οι Έλληνες Πατριάρχες των Ιεροσολύμων συντάσσουν έγγραφα και ζητούν οικονομική βοήθεια από τους «απανταχού ευρισκόμενους χριστιανούς». Το έγγραφο με το οποίο ζητούν οικονομική βοήθεια ονομάσθηκε «απανταχούσα». Οι Έλληνες ανταποκρίθηκαν με θέρμη στην εκάστοτε απανταχούσα. Ιερά αναθήματα, χρήματα, κτήματα, μετόχια, ολόκληρα μοναστήρια με τις περιουσίες τους, ακόμα λάδι και σαπούνια δωρίζονται στον Πανάγιο Τάφο. Ολόκληρο το έθνος, ηγεμόνες, αξιωματούχοι, κληρικοί και ο απλός λαός συνδράμει ολοπρόθυμα στις εκάστοτε απανταχούσες.

Οι Αγιοταφίτες καλόγεροι φεύγουν από τους Αγίους τόπους και διενεργούν «ζητεία», δηλαδή κάνουν περιοδείες στις οποίες  ζητούν χρήματα προκειμένου να επισκευάζουν και να συντηρούν τα κτίρια, όπου στεγάζονται τα Αγιοταφικά προσκυνήματα για να μη περιέλθουν σε άλλους οικονομικά εύρωστους χριστιανούς . Αφου ελάμβαναν τον οβολό έδιναν και κανένα κομμάτι «Τίμιο Ξύλο». Έτσι γέμισε το ελληνικό Έθνος με «Τίμιο ξύλο»… Οι ενεργούντες την «ζητεία» καλόγεροι δημιουργούν και τα πρώτα οργανωμένα ταξίδια προς τους Αγίους τόπους τα αποκαλόυμενα «χατζήδικα» – προσκυνηματικά ταξίδια με τα οποία πήγαινες στους Αγίους τόπους, όπου προσκυνούσες, κατέβαλες τον οβολό σου σε ένα έκαστο των Αγιοταφικών μνημείων, βαπτιζόσουν στον Ιορδάνη, γινόσουν «χατζής» και έφερες εφ΄ όρου ζωής τον τίτλο του «Χατζή»

Το προσκυνηματικό καθεστώς ρυθμίστηκε κατά την οθωμανική κατοχή της Παλαιστίνης (1517- 1917) με την «Συνθήκη των Προσκυνημάτων (Status quo)» το 1856 στο Παρίσι και το 1878 στο Συνέδριο του Βερολίνου. Αυτό το προσκυνηματικό καθεστώς, που εφαρμόζεται μέχρι σήμερα, βάσει των άρθρων 62 και 63 της Βερολινείου Συνθήκης, στηρίζεται στο αυτοκρατορικό διάταγμα του σουλτάνου Οσμάν Γ’, που παραχώρησε το 1757 στον Πατριάρχη Παρθένιο, και στο σουλτανικό αυτοκρατορικό διάταγμα προς το  έθνος των Ρωμαίων, που παραχωρήθηκε στον Πατριάρχη Ιεροσολύμων Κύριλλο β’ στις 15 Μαρτίου 1852 και αποφασίζει «ότι ουδεμία αλλοίωσις δύναται να επενεχθεί εις το καθεστώς εν τοιςΑγίοις Τόποις».

Και όλα αυτά για να μη μας αρπάξουν τα Αγιοταφικά προσκυνήματα όχι οι αλλόθρησκοι μουσουλμάνοι, που μας τα παραχώρησαν για διπλωματικούς σκοπούς, αλλά οι κακοί ομόθρησκοι χριστιανοί Φράγκοι, Αρμένιοι, Αβησσυνοί κόπτες κ.λ.π. Δεν ξέρω αν όλα αυτά πάνε παρέα με τα όσα μας δίδαξε ο καημένος ο Χριστούλης μας, που σταυρώθηκε για χάρη μας αλλά εγώ εν΄ όψει των Αγίων ημερών θα πάω σε Αγιοταφική εκκλησία στην Κρήτη, να παρακολουθήσω τις λειτουργίες δίνοντας τον οβολό μου υπέρ των Αγιοταφικών προσκυνημάτων και να παρακαλέσω εν ΄όψει της οικονομικής κρίσης και των περικοπών των φοροαπαλλαγών, να μη μου έρθει «η απανταχούσα» της Εφορίας αυξημένη και «με κάνει Χατζή».

Σημείωση:Για τα ιστορικά στοιχεία του άρθρου χρησιμοποιήθηκε το βιβλίο της Σοφίας Σφυρόερα, Οδοιπορικό στους Αγίους τόπους. Έκδοση εφημερίδα Νέα 2010 Από το ίδιο βιβλίο και οι φωτογραφίες.

Advertisements

Σχολιάστε »

Δεν υπάρχουν σχόλια.

RSS feed for comments on this post.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Blog στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: