Άγονη γραμμή

2 Φεβρουαρίου 2012

Ρώσοι που άφησαν έντονα τα ίχνη της δημιουργικής παρουσίας τους στο Ρέθυμνο

Filed under: Λαδιά Εύα — Άγονη Γραμμή @ 8:29 μμ
Tags:

Ο Τόλικ Ντομπριάνσκυ, ο ωραίος έφηβος ήταν ο καημός των γονέων του που ζούσαν με την ελπίδα της επιστροφής του (από το βιβλίο της κυρίας Μαρίας Τσιριμονάκη «Εν Ρεθύμνω»)

ΑΠΟ ΤΑ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΠΟΡΤΡΕΤΑ ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ ΜΑΜΑΛΑΚΗ

H συγκινητική ιστορία του Ντομπριάνσκυ

Απόκτησαν περιεχόμενο οι ελεύθερες ώρες μας από τότε που αρχειοθετούμε την πολύτιμη συλλογή πνευματικής δημιουργίας του Κώστα Μαμαλάκη. Ο τρόπος που περιγράφει αξέχαστες μορφές της τοπικής κοινωνίας, μας επιτρέπει να τον κατατάσσουμε στην κατηγορία των ευεργετών του Ρεθύμνου, που με το πάθος τους συγκέντρωσαν ή κατέγραψαν μικρές λεπτομέρειες, αλλά σημαντικές, της τοπικής ζωής και κίνησης.

Γιατί αν είχαν χαθεί αυτές οι πληροφορίες, που μας διασώζουν, θα ήταν σαν να παραγράφονται σημαντικά κεφάλαια της τοπικής ιστορίας.

Σήμερα θα σταθούμε στην παρουσία δύο Ρώσων, λιγότερο επώνυμων, που άφησαν όμως έντονα τα ίχνη τους στο Ρέθυμνο. Από τις μέχρι σήμερα αναφορές σ’ αυτούς μας είχε εντυπωσιάσει η παρουσίαση που έκανε στα βιβλία της η Δέσποινα του Ρεθύμνου κυρία Μαρία Τσιριμονάκη. Αλλά και στα χρονογραφήματα του Κώστα Μαμαλάκη βρήκαμε στοιχεία που μας επιτρέπουν να τους γνωρίσουμε καλύτερα. Γιατί με την εξαίσια γραφή του είναι σαν να τους φωτογραφίζει.

Σταχυολογούμε λοιπόν μερικά που αφορούν τον Ιωσήφ Κοβάλσκυ και τον Ντομπριάνσκυ. Γράφει συγκεκριμένα μεταξύ άλλων γι’ αυτούς ο Κώστας Μαμαλάκης:

 

Ιωσήφ και Μελπομένη Κοβάλοκυ: Ο έρωτάς τους κράτησε μέχρι το τέλος της ζωής τους (από το βιβλίο της κυρίας Μαρίας Τσιριμονάκη «Εν Ρεθύμνω»)

Ιωσήφ Κοβάλσκυ

«Ιωσήφ Κοβάλσκυ, ο συνταγματάρχης του Τσάρου πασών των Ρωσιών. «Δυσβασία» τον χαρακτηρίζει. Απόκτημα κακουχιών πολέμου. Έχει το αγαθότερο βλέμμα του κόσμου. Άπειρη στάθηκε η λατρεία του στη σύντροφο της ζωής του, που έπαθε «κου ντε φουντρ» μόλις την αντίκρισε. Συνταγματάρχης του ρωσικού στρατού κατοχής στη μεταβατική περίοδο πριν ενωθεί η Κρήτη με την Ελλάδα.

Και ζήτησε σε γάμο την εκπάγλου καλλονής Ρεθυμνία. Έζησε στην πόλη μας ευτυχισμένα πολλά χρόνια, και έγινε γνήσιος Ρεθεμνιώτης προσφέροντας υπηρεσίες σαν μηχανικός στο Δήμο».

 Αγάπη μέχρι το θάνατο .

Η αγάπη του προς τη σύζυγο του, προσθέτουμε, με βάση αυτά που αναφέρει η κυρία Μαρία Τσιριμονάκη στο βιβλίο της «Εν Ρεθύμνω» ήταν παροιμιώδης και κράτησε μέχρι το τέλος της ζωής τους.

Πρώτος πέθανε ο Ιωσήφ Κοβάλσκυ τον Ιανουάριο του ‘51 στην αγκαλιά της αγαπημένης του Μελπομένης και τάφηκε στη Ρεθεμνιώτικη γη που τόσο αγάπησε.

Η γυναίκα του μέχρι το θάνατο της ζούσε με την ανάμνησή του, ανάμεσα στα προσωπικά του αντικείμενα που είχαν σταθεί μάρτυρες της αγάπης τους.

 Μια τραγική οικογένεια, η οικογένεια Ντομπριάνσκυ

Συγκλονιστική όμως, είναι η αναφορά που γίνεται για την οικογένεια Ντομπριάνσκυ, που βίωσε μια μεγάλη τραγωδία. Αναφέρει για τον Ντομπριάνσκυ ο Κώστας Μαμαλάκης: «Μια άλλη μορφή που μου θυμίζει ιστορία σπαραχτική έρχεται στο νου μου, σαν «έννοια συσχετική» με τον Κοβάλσκυ, γιατί κυκλοφορούσαν μαζί.

Μια μορφή εξαϋλωμένη. Του Ντομπριάνσκυ Ρώσου κι αυτού αξιωματικού, που ήρθε στην πόλη μας και απίθωσε τη βασανισμένη του ύπαρξη και τη δυστυχία του. Ζωγράφιζε για να ζήσει. Τον βοηθούσε και ο Κοβάλσκυ. Είχε γυναίκα όμορφη κι ένα γιο. Μεγάλωσε το παιδί, ήρθαν στην πρωτεύουσα για να βρει δουλειά η γυναίκα του. Τότε το 1938 πέρασε μια γόησσα από την Αθήνα. Η πρωταγωνίστρια του εθνικού θεάτρου της Γερμανίας…δεύτερη ευνοούμενη του Χίτλερ. Κάπου είδε τον Άδωνι, έφηβο Ντομπριάνσκυ και τον ερωτεύθηκε. Τον κάλεσε στη Γερμανία με υποτροφία.

Έστελνε το μοναχοπαίδι τον πρώτο χρόνο μηνύματα προόδου και βοηθήματα οικονομικά στους γονείς. Αργότερα ήρθε ο πόλεμος και η σιωπή του σπαραγμού. Ακολούθησαν τα μαύρα χρόνια της κατοχής.

Περνούσε ο Ντομπριάσκυ από το γραφείο μου στην τράπεζα κάθε Σάββατο. Κάτι μου είχε ζωγραφίσει και μου το έδινε. Δεν τον αφήσαμε ποτέ αβοήθητο οι υπάλληλοι του τμήματος. Μοιραζόμαστε τα σκίτσα που έφερνε.

Κάθε φορά φεύγοντας, αφού με ευχαριστούσε μου έκανε στερεότυπα την ερώτηση με ραγισμένη φωνή:

«Τα γράψει ο μοναχογιός μου, έτσι δεν είναι;»

«Θα γράψει ασφαλώς του απαντούσα. Πόλεμος είναι, αποκλείστηκε. Και τον Ερυθρό Σταυρό (πρόσθετα εγώ για εγκαρδίωση-γιατί και μέσω αυτού δεν έπαιρνε είδηση) δεν τον αφήνουν να ψάχνει στη Γερμανία.

Η απάντηση είχε έρθει και μεσολαβούσαμε να του το κρύψουν. Είχε σκοτωθεί σε βομβαρδισμό το μονάκριβο αγόρι του.

Πέρασε ένας χρόνος κι ένα πρωί ήρθε σέρνοντας τα πόδια, ερείπιο ανθρώπινο.

-Αρρώστησε βαριά η γυναίκα μου, μας λέει.

-Μη φοβάσαι, τον καθησυχάζουμε. Ο Θεός είναι μεγάλος. Θα στείλουμε καλό γιατρό και φάρμακα. Τα σβησμένα μάτια του ζωήρεψαν.

-Και τα την κάνει ο γιατρός καλά έ;

-Βεβαίως.

-Και τα γκράψει και το αγκόρι μου, έτσι ντεν είναι; Και έκλαιγε με λυγμούς.

-Θα γράψει οπωσδήποτε κ. Ντομπριάνσυ. Καλά είναι. Δεν μπορεί να μην είναι. Έχει γερή προστασία. Η φράου θα τον έχει μαζί της στο ασφαλέστερο καταφύγιο του Βερολίνου. Θα έχουν και του πουλιού το γάλα. Ο Χίτλερ στη μέση βλέπεις!

Έφυγε παρηγορημένος, σχεδόν ευτυχής!

 «Κατέπεσε νεκρός»

Την επομένη, διαβάζοντας την εφημερίδα, είδα μια μικρή συνηθισμένη ειδησούλα με ψιλά γράμματα: «Χθες κατερχόμενος τρικλίζων την οδόν Πανεπιστημίου και εις το ύψος του «Πικαντύλι» ο Ρώσος πρόσφυξ Ντομπριάνσκυ, κατέπεσε νεκρός. Το πτώμα του μετεφέρθη στο νεκροτομείον». Αισθάνθηκα τα μάτια μου υγρά. Η εφημερίδα έτρεμε στα χέρια μου.

 Η συνέχεια στο «Εν Ρεθύμνω»

Ήταν φυσικό μετά από τη συγκλονιστική αυτή αφήγηση να ανατρέξουμε και πάλι στο βιβλίο της κυρίας Μαρίας Τσιρομονάκη «Εν Ρεθύμνω», όπου γίνεται εκτενής αναφορά στη δυστυχισμένη αυτή οικογένεια.

Εκτός από τα στοιχεία που επιβεβαιώνουν όσα καταγράφει ο Κώστας Μαμαλάκης, η κυρία Τσιριμονάκη μας βοηθά, με την άρτια μελέτη της, να συμπληρώσουμε το παζλ μιας συγκλονιστικής ανθρώπινης ιστορίας.

Δυο χρόνια φιλοξενήθηκε ο Ντομπριάνσκυ με την οικογένεια του από τους Κοβάλσκυ. Σ’ όλο αυτό το διάστημα η μικρή κοινωνία της πόλης μας, αγκάλιασε τον εξαίρετο αυτό άνθρωπο και προσπάθησε με κάθε τρόπο να τον βοηθήσει.

Πολλές Ρεθεμνιωτοπούλες από τις γνωστές, εκείνη την εποχή, οικογένειες, πήραν μαθήματα ζωγραφικής από τον ζωγράφο Ντομπριάνσκυ.

Η γυναίκα του ήταν μια Ρωσίδα καλλονή και ο μοναχογιός τους Ανατόλ, που χαϊδευτικά φώναζαν άλλοι Τόλικ και άλλοι Τόλια, είχε μεγάλη ομοιότητα με τη μητέρα του.

Όταν η ζωή έγινε πιο δύσκολη και στο Ρέθυμνο, η οικογένεια μετακινήθηκε στον Πύργο Ηλείας, όπου ο Ρώσος ζωγράφος άφησε πολλά έργα, όπως και σε γνωστά σπίτια Ρεθεμνιωτών. Αργότερα πήγαν στο Παλαιό Φάληρο.

 Πολλές εκδοχές για το θάνατο του Τόλια

Το 1936 ενώ το Βερολίνο ετοιμάζεται για τους Ολυμπιακούς αγώνες, ο Γκαίμπελς ήρθε στην Ολυμπία για να παραλάβει την Ολυμπιακή φλόγα και τον συνόδευε η σκηνοθέτιδα των αγώνων Leni Riffensthal. Ανάμεσα στους λαμπαδηφόρους ήταν και ο Τόλια, του οποίου η ομορφιά εντυπωσίασε τη Γερμανίδα. Ζήτησε από τον ίδιο να την ακολουθήσει για να κάνει καριέρα στον κινηματογράφο. Οι γονείς του, κάτω από την μεγάλη οικονομική πίεση που αντιμετώπιζαν, δεν έφεραν αντίρρηση».

Για το θάνατο του Τόλικ, πέρα από την εκδοχή που αναφέρει ο Κώστας Μαμαλάκης, υπάρχουν άλλες πέντε, τις οποίες καταθέτει λεπτομερώς η κυρία Μαρία Τσιριμονάκη στο βιβλίο της «Εν Ρεθύμνω». Η έρευνα της μάλιστα φθάνει στο σημείο να έχει ζητήσει στοιχεία από την ίδια την Riffensthal, που κατάφερε να εντοπίσει, η οποία της απάντησε πρόθυμα. Έχει ενδιαφέρον να αναζητήσετε το βιβλίο που αναφέρεται και σε άλλες οικογένειες του Ρεθύμνου.

Όσο για την κυρία Ντομπριάνσκυ, την τραγική μητέρα, η κυρία Τσιριμονάκη μας πληροφορεί ότι γριούλα πια, μα με τα ίχνη της παλιάς της ομορφιάς, εξακολουθούσε να ζει-το 1952 ήταν η τελευταία μαρτυρία-και να ελπίζει…

Διατήρησε τη φιλία της με την Μελπομένη Κοβάλσκυ και την επισκεπτόταν στο ξενοδοχείο «Πάνθεον» των Αθηνών κάθε φορά που η φίλη της ερχόταν από το Ρέθυμνο στην πρωτεύουσα.

 

 

Advertisements

1 σχόλιο »

  1. θέλω να δω το γέλιο σου και τη γλυκιά ματιά σου που όλο με ‘μερεύουνε σα βρίσκομαι κοντά σου Βρύσης

    Σχόλιο από greecelands — 4 Φεβρουαρίου 2012 @ 12:18 μμ | Απάντηση


RSS feed for comments on this post.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Blog στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: