Άγονη γραμμή

10 Νοεμβρίου 2014

Η μάχη των Σελλιών τον Ιούλιο του 1867

Filed under: Άγονη Γραμμή — Άγονη Γραμμή @ 8:33 μμ
Tags:

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Τα Σελλιά (αεροφωτογραφία)

Ο αρχιστράτηγος των οθωμανικών δυνάμεων στην Κρήτη, κατά την επανάσταση 1866-1869 Ομέρ πασάς έχει  στις διαταγές του 25.000 οθωμανούς στρατιώτες. Μετά την νίκη του επί των επαναστατικών δυνάμεων στο οροπέδιο του Λασηθίου 21 Μαίου 1867, επιστρέφει στο Ηράκλειο και από εκεί στα Χανιά. Oι δυνάμεις των στρατηγών του, Ρεσίτ πασά και Αλή Σαρχός πασά, κινήθηκαν προς τη Μεσαρά. Στη μάχη της Γέργερης (13 Ιουνίου) οι Τούρκοι είχαν βαριές απώλειες. Ο Ομέρ έφτασε σε λίγες μέρες με πλοία στο Τυμπάκι της Μεσαράς, για να οργανώσει τώρα την εκστρατεία του στα Σφακιά. Στις 23 Ιουνίου ένα τμήμα του στρατού του πέρασε με πλοία στα Σφακιά, ενώ άλλα τμήματα βάδισαν κατά της επαρχίας αυτής δια ξηράς. Εισβάλλοντας από δύο σημεία ο Ρεσίτ και ο Μεχμέτ προχώρησαν στο οροπέδιο του Ασκύφου, όπου συναντήθηκαν με τις δυνάμεις του Ομέρ. Με συντονισμένες επιχειρήσεις και παρά την ηρωική αντίσταση των Σφακιανών και των άλλων Κρητικών, που είχαν προστρέξει από παντού, ανάμεσα σ΄ αυτούς και οι Σελλιανοί, ο Ομέρ κατόρθωσε να υποτάξει ολόκληρη την επαρχία και να την καταστρέψει για μια ακόμη φορά. Ωστόσο ο φοβερός καύσωνας και η έλλειψη νερού ανάγκασαν τους Τούρκους να εγκαταλείψουν την επαρχία.

Μετά την μάχη του Ασκύφου ο Ομέρ Πασάς επιστρέφει με τα πλοία του στα Χανιά. Ο Μεχμέτ Πασάς επιστρέφει στον Αποκόρωνα και Ο Ρεσιτ Πασάς βαριά τραυματισμένος επιστρέφει με ένα μεγάλο μερος του στρατού δια μέσου των παραλίων στο Ηράκλειο Μια νέα επιχείρηση των Τούρκων στις 31 Ιουλίου, με στόχο τον Ομαλό και το φαράγγι της Σαμαριάς, απέτυχε.

Η τριπλή κίνηση αυτή της επιστροφής των οθωμανικών δυνάμεων σκοπό είχε να φοβήσει τους κατοίκους των περιοχών με την επίδειξη της στρατιωτικής δύναμης του.

Ο επαναστάτες, εκμεταλλευόμενοι την φυσική κατάσταση, ακολουθούν τα στρατεύματα Ρεσιτ Πασά διαμέσου των ορεινών όγκων, που καταλήγουν στην παραλία προκαλούν και με άτακτες επιθέσεις δημιουργούν δολιοφθορές στο στράτευμα του Ρεσίτ Πασά.

Οι επιχειρήσεις του Ομέρ Πασά απέδειξαν ότι ο τουρκικός στρατός μπορούσε να επιβάλλεται στις αναμετρήσεις του με τους επαναστάτες, αλλά δεν μπορούσε να σταθεροποιήσει και να μονιμοποιήσει την κατοχή των απομακρυσμένων περιοχών. Μόλις οι Τούρκοι αποχωρούσαν, οι επαναστάτες επέστρεφαν από τα απρόσιτα κρησφύγετα τους. Έτσι είχε δημιουργηθεί ένας φαύλος κύκλος και η επανάσταση είχε εξελιχθεί σε αληθινή τραγωδία και για τα δύο μέρη.

Κατά τη διέλευση του Ρεσίτ Πασά από τα Σελλιά έγινε μία επίθεση εναντίον των Τούρκικων στρατεύματος στη θέση Χαρουπίδια η οποία είναι γνωστή σε μας τους νεότερους ως «η Μάχη των Σελλιών». Για την Μάχη των Σελλιών δεν υπάρχουν μέχρι σήμερα πρωτογενή έγγραφα. Οι πληροφορίες, είναι αντιφατικές και  συγκλείνουν ότι έγινε στις 17 Ιουλίου του 1867 στη θέση «Χαρουπίδια».

Το μοναδικό επίσημο έγγραφο που διασώζεται στα ΓΑΚ Χανίων – Ιστορικό αρχείο Κρήτης με ημερομηνία 1 Οκτωβρίου 1867 καταγράφει 143 Σελλιανούς, οι οποίοι συμμετείχαν στην επανάσταση του 1866, εκ των οποίων 97 άοπλοι 42 άοπλοι, ένας αρχηγός, και δύο καπετάνιοι και ένας σημαιοφόρος. Στον όρο ένοπλοι αναφέρονται τα άτομα στα οποία δόθηκαν επίσημα όπλα, οι δε άοπλοι δεν είναι άοπλοι αλλά φέρουν δικό τους οπλισμό, ο οποίος δεν τους δόθηκε επίσημα.

Το έγγραφο υπογράφεται από τους:

Γεώργιο Πλεύρη ως αρχηγός, Μανουήλ Δρυμάκη και Νικόλαο Αλεξάκη, ως καπετάνιοι Σελλιών και Δημήτριο Μπαραδάκη ως σημαιοφόρο.

Η πρώτη ουσιαστική έρευνα για την μάχη των Σελλιών έχει γίνει από τον Σελλιανό Κωστή Ανδρεδάκη, ο οποίος αναφέρεται  γραπτά ιστορικά στοιχεία, τα οποία έχουν γραφεί στο βιβλίο του «οι Σελλιανοί». Ανάμεσα στ΄άλλα αναφέρεται και στο τι έχουν γράψει, μέχρι σήμερα, οι διάφοροι ιστορικοί:

0 Στεργιος. Σπανάκης: Στα Σελλιά το 1869 (πρόκειται φυσικά για λάθος χρονολογία) έγινε φονικότατη μάχη με αρχηγό τον Π. Κορωναίο και τραυματίστηκε θανάσιμα ο Ρεσίτ πασάς Κιουταχής.

0 Νίκος Φασατάκης: Ο Ρεσίτ επιχείρησε να κάψει τα Σελλιά επιστρέφοντας από τα Σφακιά με 10.000 στρατιώτες, αλλά νικήθηκε από τους κατοίκους στη θέση Χαρουπίδια. 0 ίδιος ο Ρεσίτ τραυματίστηκε θανάσιμα. Αργότερα πέθανε στο Ηράκλειο-και σκοτώθηκε το άλογο του.

Ο Μιχ. Παπαδάκης: Στις 17 Ιουλίου 1867 το πρωί, περνούσε ο Ρεσίτ Πασάς από την περιφέρεια των Σελλιών και οι κάτοικοι του χωριού, ενισχυμένοι και από άλλους των χωριών Ροδάκινου, Μύρθιου, Λευκογείων και άλλων,του επιτέθηκαν και προκάλεσαν στο στράτευμα του μεγάλη αναταραχή και αρκετές απώλειες. Ο άθλος απαθανατίζεται σε ντόπιο ριζίτικο τραγούδι. Για τραυματισμό του Ρεσίτ Πασά όμως δεν αναφέρει. Αντίθετα, σε άλλο σημείο, ο ίδιος γράφει ότι: «ο Παπαδοπετράκης κάνει λάθος λέγοντας πως ο Ρεσίτ τραυματίστηκε στα Σφακιά, ενώ τραυματίστηκε στα Ακούμια».

Ο Ιωάν. Π. Μαμαλάκης: «Στις 14.7.1867 ο Ρεσίτ ήρθε στους Κομιτάδες. Οι επαναστάτες τον παρακολουθούν από του Ασφέντου. Την άλλη μέρα συγκεντρώνει το στρατό του στο Φραγκοκάστελλο, αφήνοντας μικρή οπισθοφυλακή στους Κομιτάδες. Στις 16.7.1867 ξεκινά για τον Αι Βασίλη κι ο Κορωναίος σπεύδει να τον προλάβει πριν περάσει την τοποθεσία «Χάλαρα», μεταξύ Ροδάκινου-Σελλιών. Το μεσημέρι ο Κορωναίος κατεβαίνει απύ τα όρη της Φριγάνας. Στο μεταξύ όμως ο Ρεσίτ είχε περάσει τα Χάλαρα και, παρακολουθούμενος από τον Κορωναίο, διά των Σελλιών και του Πλακιά, έρχεται στα Λευκόγεια, όπου και πέρασε τη νύχτα…». Δεν αναφέρει για μάχη στα Σελλιά, ούτε για τραυματισμό του Ρεσίτ, ούτε για καταστροφή του Πρέβελη στη συνέχεια.

Ο Π. Κριάρης αναφέρεται στην πορεία του Ρεσίτ από Σφακιά προς Ηράκλειο μέσω Αγ. Βασιλείου. Γράφει ότι τον παρακολουθούσαν Ρεθεμνιώτες και Αγιοβασιλιώτες υπό τους Κορωναίο, Μοσχοβίτη, Πορτάλιο και τους «προσέβαλον, οπόθεν ηδύναντο εκ του μακρόθεν» μέχρι που έφτασαν στα Ακούμια. Εκεί, στα Ακούμια δηλαδή, «την 27ην του μηνός συνήψαν μάχην, αλλ’ άνευ σοβαρού αποτελέσματος, αν και διεδόθη ότι κατ’ αυτήν ετραυματίσθη ο Ρεσίτ».

Στην Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, αναφέρεται ότι «Ο Ρεσίτ από τα Σφακιά κατευθύνθηκε προς Τυμπάκι κι από κει στο Ηράκλειο, υπό τη συνεχή καταδίωξη του Κορωναίου».

Η μάχη των Σελλιών διασώζεται με δύο μακροσκελή λαϊκά τραγούδια , (ρήμες) και ένα ριζίτικο τα οποία και αυτά αντιφάσκουν μεταξύ τους. Ο Σελλιανός Χρήστος Μακρής στηριζόμενος μόνο στις δύο προαναφερόμενες ρήμες, χωρίς να επικαλείται γραπτές πηγές ή βιβλία έχει καταγράφει τη μάχη των Σελλιών στο συλλογικό έργο «Αντιδώρημα» των φίλων του Γεωργίου Εκκεκάκη.

Η πρώτη λαϊκή ρήμα διασώθηκε προφορικά από τους Σελλιανούς, ως το Σελλιανό ηρωϊκό τραγούδι έτους 1867», το οποίο ο Σύλλογος Σελλιανών της Αθήνας «ο Κρυονερίτης» κατέγραψε και το δημοσίευσε οκλοκληρωμένο στο τεύχος 37 του περιοδικού «Πλακιάς» που εκδίδει.

Η δεύτερη λαϊκή ρήμα με τον τίτλο Η μεγάλη μάχη των Σελλίων διασώθηκε από το μεγάλο λαογράφο της Κρήτης Παύλο Βλαστό, του οποίου το τεράστιο χειρόγραφο έργο του  βρίσκεται στα ΓΑΚ Χανίων – Ιστορικό αρχείο Κρήτης και αντίγραφο του στα ΓΑΚ Ρεθύμνης, το οποίο μόνο πρόσφατα άρχισε να γίνεται γνωστό στο ευρύ κοινό. Το ποίημα αυτό του το διηγήθηκε όπως αναφέρει ο Σελλιανός ιερομόναχος της Μονής Πρέβελη Κωνσταντίνος Πλεύρης. Η ρήμμα δημιουργήθηκε προφορικά από τον τυφλό Σελλιάνο Βασίλη Κουφάκη όπως αναφέρει στο τέλος του:

 … Ένας τυφλός ‘που τα Σελιά, ο Κουφακοβασίλης,

αγράμματος κ’ η χέρα του δεν έπιασε κοντύλι,

Δεν έβλεπε να πολεμά και να κρατεί τουφέκι,

Μα τα τραγούδια του ‘τονε ‘ς τσ’ εχθρούς αστροπελέκι.

Το κόκκιασε και το ‘βγαλε τούτο το τραγουδάκι,

κι’ όντε τ’ ακούει η Τουρκιά να πίνη το φαρμάκι.

Aυτός και τούτο το ‘καμε και σεις που το γροικάται,

του Κουφακοβασίλη σας ούλοι να συχωράται…

 Το ποίημα που κατέγραψε ο Παύλος Βλαστός, είχε διασώσει παραποιημένο εξ αιτίας των χρόνων ο Σελλιανός Εμμανουήλ Παπαδάκης – Μπαξεβάνης που γεννήθηκε το 1898 και πέθανε το 1985 και το δημοσίευσε ο χωριανός μας Γεώργιος Κουρμούλης πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών, μαζί με άλλα ριζίτικα τραγούδια στη «Λαογραφία».

Το βέβαιο είναι ότι οι 143 Σελλιανοί με το μπαϊράκι τους συμμετέχουν στiς μάχες της επανάστασης του 1866-1869. Συμμετέχουν στην μάχη των Σφακίων υπό την ηγεσία του Πάνου Κορωναίου, και μετά την μάχη παρακολουθούν μαζί με άλλους επαναστάτες την πορεία των αποχωρούντων στρατευμάτων του Ρεσίτ και του προκαλούν δολιοφθορές κατά την πορεία του από τα Σφακιά προς το Τυμπάκι. Όταν οι οθωμανοί έφθασαν στα Σελλιά τα οποία έχουν μόνο αμάχους, ο Π. Κορωναίος εκμεταλλευόμενος την φυσική θέση της περιοχής του χωριού του επιτίθεται από τα βουνά και αναγκάζει τον Ρεσίτ να μη περάσει από τον δύσβατο και ορεινό δρόμο προς Μύρθιο, ο οποίος είναι εύκολος για τους επαναστάτες για δολιοφθορές και επιλέγει να αποχωρήσει από τα Σελλιά προς Πλακιά, όπου το μέρος είναι πεδινό και μπορεί να αναπτύξει τα στρατεύματα του για την αντιμετώπιση των επαναστατών, και από εκεί παραλιακά μέσω Λυκογείων Πρέβελη να οδηγήσει τα στρατεύματα του προς Κρύα Βρύση  Ακούμια – Τυμπάκι. Ο δε τραυματισμός του παρά του ότι δεν έχει βρεθεί επίσημο έγγραφο να τον καταγράφει, αναφέρεται σε δύο λαϊκά τραγούδια ότι έγινε στα Σελλιά, ενώ δεν αναφέρεται σε καμιά προφορική πηγή ότι έγινε στα Ακούμια.

Ελπίζουμε να συνεχίσουμε την έρευνα του Κωνσταντίνου Ανδρεδάκη, ώστε να καταγραφεί με ιστορικά ντοκουμέντα η μάχη των Σελλιών.

Η παραπάνω ομιλία στηρίζεται στην έρευνα του Σελλιανού Κ. Ανδρεδάκη, που αναφέρεται στο βιβλίο του «οι Σελλιανοί».

Επίσης εμπεριέχει στοιχεία από:

– Το βιβλίο του Θ Δετοράκη «Η ιστορία της Κρήτης».

– Τα αδημοσίευτα ποιήματα του Παύλου Βλαστού.

– Το βιβλίο «Αντιδώρημα» των φίλων του Γ. Εκκεκάκη, όπου δημοσιεύται εργασία του Σελλιανού Χρήστου Μακρή για τη Μάχη των Σελλιών.

Η ομιλία αποτελεί συλλογική εργασία και αναγνώσθηκε από την Ιωάννα Παν. Κολτσίδα σε σχετική εκδήλωση, που έγινε στα Σελλιά την 9-11-2014.

Advertisements

Σχολιάστε »

Δεν υπάρχουν σχόλια.

RSS feed for comments on this post.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Blog στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: